Thói quen tiêu dùng định hình lại mạng lưới bán lẻ
Tại tọa đàm “Biến động kênh bán lẻ và Ecommerce: Doanh nghiệp nên thích ứng ra sao?”, trong khuôn khổ Lễ hội kỷ niệm 30 năm Hàng Việt Nam chất lượng cao, các chuyên gia đã phân tích những thay đổi trong hệ thống phân phối và triển vọng thị trường FMCG đến năm 2030.
Theo ông Phạm Trọng Chinh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường Trung tâm BSA, trong 4-5 năm tới, số lượng cửa hàng bán lẻ hiện đại có thể tăng gấp 3 lần, hướng tới khoảng 30.000 cửa hàng. Trong đó, WinCommerce được đề cập với kế hoạch phát triển khoảng 12.000-15.000 cửa hàng, Bách Hóa Xanh hướng tới 7.000-8.000 cửa hàng.
Đáng chú ý, khu vực nông thôn và cận thành thị đang trở thành địa bàn mở rộng mới. Theo số liệu được ông Chinh chia sẻ, khoảng 70% địa chỉ cửa hàng mở mới trong năm 2026 có từ “xã” trong địa chỉ. Xu hướng này cho thấy cuộc cạnh tranh bán lẻ đang lan rộng ra ngoài các đô thị lớn, nơi nhu cầu mua sắm tiện lợi ngày càng tăng.
Tuy nhiên, mở rộng mạng lưới không đồng nghĩa với việc kênh truyền thống mất lợi thế. Theo ông Đinh Công Trí, Giám đốc Chiến lược kinh doanh cấp cao TT Group, Việt Nam hiện có khoảng 500.000-600.000 điểm bán, trong đó cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ chiếm khoảng 70-75%. Tùy doanh nghiệp, kênh truyền thống (GT) vẫn chiếm 70-75% thị trường, còn kênh hiện đại (MT) chiếm khoảng 25-30%.
Thực tế này cho thấy mỗi kênh có thế mạnh riêng. GT duy trì lợi thế về độ phủ và sự gần gũi với khu dân cư, trong khi MT có khả năng tổ chức hàng hóa và vận hành theo hệ thống. Doanh nghiệp FMCG vì vậy cần lựa chọn phương thức phân phối phù hợp với đặc điểm từng thị trường, thay vì áp dụng một chiến lược đồng nhất.
Cạnh tranh bằng hiệu quả thay vì số lượng điểm bán
Cùng với sự dịch chuyển của các cửa hàng vật lý, bán lẻ đa kênh (Omni) đang mở ra cách tiếp cận khách hàng mới. Theo ông Phạm Trọng Chinh, tại nhiều nhà cung cấp, tốc độ tăng trưởng của kênh Omni trong hai năm gần đây, đặc biệt năm 2026, được ghi nhận cao gấp đôi kênh mua sắm trực tiếp. Một số hệ thống đã triển khai giao hàng trong vòng dưới hai giờ, thậm chí dưới một giờ.
Việc kết hợp cửa hàng truyền thống với nền tảng trực tuyến giúp doanh nghiệp tận dụng mạng lưới sẵn có, rút ngắn thời gian giao hàng và đáp ứng nhu cầu mua sắm phát sinh trong ngày. Tuy nhiên, tăng trưởng đơn hàng chưa chắc đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh nếu chi phí giao nhận, khuyến mãi và quản lý tồn kho không được kiểm soát.
Tương tự, với thương mại điện tử, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy chạy theo doanh số sang đánh giá lợi nhuận và hiệu quả của từng kênh. Việc xác định rõ nhóm khách hàng mục tiêu, danh mục sản phẩm và chi phí vận hành sẽ giúp hạn chế tình trạng mở rộng nhưng hiệu quả thấp.
Đến năm 2030, cạnh tranh trên thị trường FMCG sẽ không chỉ nằm ở quy mô mạng lưới mà còn ở khả năng phối hợp giữa GT, MT và các nền tảng trực tuyến. Doanh nghiệp muốn duy trì sức cạnh tranh cần nâng cao chất lượng phân phối, khai thác dữ liệu bán hàng và đưa sản phẩm đến đúng nhu cầu. Khi người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn, độ phủ chỉ tạo lợi thế ban đầu; khả năng chuyển độ phủ thành sức mua thực chất mới quyết định hiệu quả tăng trưởng.
Nam Sơn (t/h)
