Mặc dù vườn ươm DN nông nghiệp công nghệ cao tại TP. HCM đã được hình thành từ năm 2006, nhưng mới chỉ có hơn 20 DN được hình thành từ các vườn ươm này.

Đáng nói là quy mô DN rất nhỏ, DN có lợi nhuận cao nhất chỉ đạt 600 triệu/năm, thậm chí có những dự án không đưa được sản phẩm ra thị trường. Vậy, đâu là nguyên nhân dẫn tới thực trạng này?

Thiếu vốn hoạt động

Trong quá trình hoạt động, khó khăn lớn nhất mà các DN ươm tạo gặp phải là vấn đề thiếu vốn. Theo thống kê của vườn ươm DN nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC), hầu hết các dự án đều thiếu vốn hoạt động, 30% dự án thiếu kỹ năng kinh doanh, 40% không có nhà xưởng, 30% gặp vấn đề về đội ngũ…

Ông Lê Thành Nguyên, Giám đốc Vườn ươm DN NNCNC Củ Chi cho biết, hầu hết, các vườn ươm của thành phố hiện nay đều gặp khó khăn khi người làm dự án trong vườn ươm thường phải tự thân vận động, các vườn ươm chưa có đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp. Bên cạnh đó là thiếu vốn đầu tư, thiếu chính sách hỗ trợ và chưa xác định rõ vị trí những vườn ươm trong sự phát triển công nghiệp của TP. HCM.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Thúy, Giám đốc đốc Công ty Công nghệ Hoàn Mỹ (một DN tham gia vườn ươm tại Củ Chi) thì: Bên cạnh khó khăn về nguồn vốn thì các DN tham gia ươm tạo hiện nay đang gặp khó về mở rộng quy mô. Bởi, theo quy định ở mỗi vườn ươm, DN chỉ được hỗ trợ tối đa 700 m2 đất cho sản xuất. Với diện tích này, chỉ có thể làm thử nghiệm chứ doanh thu từ nguồn sản phẩm với diện tích trên chỉ đủ trang trải chi phí đầu tư, tiền thuê nhân công. Vì vậy, DN mong muốn, đối với những dự án khả thi, có nguồn vốn tốt thì cần phải cho phép họ được mở rộng diện tích sản xuất.

Ông Bùi Văn Miên, Giám đốc Vườn ươm Trường ĐH Nông lâm TP. HCM nhìn nhận: Các DN ươm tạo đang tự “bơi” là chính, kể cả các DN ươm công nghiệp cho tới các DN ở trường ĐH đang bơi rất “yếu ớt”. Trong số 7 DN tốt nghiệp vườn ươm của thành phố, chưa có một DN nào đạt được lợi nhuận 10 tỷ đồng/năm.

Ông Miên dẫn chứng, Hapro (Hà Nội) được đầu tư 20 triệu Euro, ở đó có cả một hệ thống ươm tạo đã sẵn sàng từ nhà xưởng, thiết bị, công nghệ… chỉ cần mời DN vào vườn ươm này, cho ra sản phẩm là tốt nghiệp. Còn ở TP. HCM, ban đầu tất cả các chủ trương được các sở, ngành hưởng ứng nhưng tới khi hiện thực hóa chủ trương được bao nhiêu? Cho đến bây giờ, mới ra được một số chính sách, nhưng chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể. Đây là điều DN rất trăn trở.

Cần cơ chế linh hoạt

Theo quan điểm của một vị giám đốc vườn ươm, yếu tố con người là quan trọng nhất. Vì thế, thành phố cần phải có một số tiêu chí cơ bản cho lãnh đạo của vườn ươm, trong đó cái “tâm” phải đặt lên hàng đầu rồi mới đến cái “tầm” - mới có thể thành công được.

Thành phố cần tạo một nguồn thông tin, mà muốn có nguồn thông tin thì phải tạo ra mạng lưới các DN ươm tạo, các trung tâm, vườn ươm. Cần phải có sự kết nối, hoạt động với cơ chế như một hiệp hội DN thì mới có cơ sở, nền tảng để xây dựng DN. Đồng thời, phải tạo ra được những sản phẩm mang tính đột phá trong ngành nông nghiệp.

Để hoạt động ươm tạo của TP. HCM đạt hiệu quả, theo ông Miên: Trước mắt, cần phải thay đổi. Ví như, đối với nhiều dự án, chúng tôi sẽ ký một hợp đồng ươm tạo trong vòng 2 - 3 năm, cứ hết hợp đồng DN sẽ tốt nghiệp. Và nếu những dự án đó được DN khác mua lại thì xem như tốt nghiệp, hoặc ban đầu hoạt động trong vườn ươm nhưng muốn ra bên ngoài mở rộng quy mô lớn hơn cũng được xem là tốt nghiệp… Với những tiêu chí như vậy, sẽ thuận lợi hơn cho DN ươm tạo.

Hoàng Phương