Bài 1: Cố ý làm trái quy định?

TX. Sơn Tây là một trong 6 cở sở được TP. Hà Nội triển khai Dự án Chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone, bắt đầu từ năm 2010. Do Methadone là một chất gây nghiện nên việc quản lý các đối tượng đến uống thuốc vô cùng chặt chẽ.

Thế nhưng, số người đúng đối tượng được uống Methadone trên địa bàn TX. Sơn Tây chỉ chưa bằng ½, còn lại là những đối tượng từ nơi khác đến?

Quy trình khắt khe

Chương trình điều trị Methadone là thành tựu của mối quan hệ hợp tác thành công giữa Chính phủ Việt Nam, Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) và các nhà tài trợ, các tổ chức quốc tế (Tổ chức Y tế Thế giới, các đối tác PEPFAR, UNAIDS, AUAID…).

Vì Methadone là một chất dạng thuốc phiện mạnh và có tác dụng kéo dài, gây ra sự lệ thuộc về mặt thể chất, tác động rất chậm trong khoảng thời gian kéo dài là 24 giờ. Sự tác động chậm chạp này khiến nó không hấp dẫn như các chất gây nghiện khác là heroin hoặc morphine. Thực tế, liều cao khiến người bệnh cảm thấy buồn ngủ và vì được điều chế dưới dạng dung dịch, Methadone không thể dùng để tiêm chích (heroin thường được sử dụng bằng đường tiêm chích 2 – 3 lần/ngày, trong khi đó, việc uống Methadone chỉ 1 lần duy nhất vào buổi sáng). Uống Methadone ngăn chặn những biểu hiện của hội chứng cai mà không tạo ra cảm giác phê... Từ đó, nó không gây ra những biểu hiện của hành vi nghiện.

Hiện tại, các cơ sở điều trị Methadone vẫn chưa cho phép người bệnh mang liều Methadone về nhà, tránh việc Methadone bị đưa ra thị trường chợ đen. Bệnh nhân phải đến cơ sở điều trị mỗi ngày và uống Methadone trước sự giám sát của nhân viên y tế. Chính vì vậy, khi triển khai dự án này trên địa bàn, chính quyền TX. Sơn Tây đã thành lập một ban chỉ đạo và hội đồng ở hai cấp xét duyệt các đối tượng được uống Methadone.

Cấp cơ sở (phường, xã), được thành lập gồm phó chủ tịch UBND làm trưởng ban, có sự tham gia của các bên công an, y tế, hội phụ nữ, đoàn thanh niên. Cấp này có trách nhiệm xác nhận các đối tượng có đủ tiêu chuẩn trên địa bàn, lập danh sách và trình lên cấp trên phê duyệt.

Cấp TX, do Phó chủ tịch UBND làm trưởng ban, chủ tịch hội đồng xét duyệt; Giám đốc Trung tâm Y tế TX là phó ban chỉ đạo thường trực; Công an TX là phó ban và các đoàn thể thành viên. Hội đồng này có trách nhiệm xét duyệt các đối tượng nghiện hút ma tuý trên địa bàn được cấp cơ sở đề nghị, từ đó lập danh sách chuyển cho cơ sở điều trị.

Qua mặt kiểm duyệt!

Tiêu chuẩn được xét duyệt điều trị cai nghiện bằng Methadone là những đối tượng nghiện hút phải có hộ khẩu thường trú, tạm trú trên địa bàn; không phạm tội buôn bán ma túy; không phải là đối tượng hình sự và là đối tượng nằm trong danh sách phải đi cai nghiện.

Các đối tượng đủ tiêu chuẩn được nhận hồ sơ tại cơ sở điều trị (thuộc Trung tâm Y tế TX. Sơn Tây), sau đó kê khai và nộp cho hội đồng xét duyệt cấp phường, xã. Tại đây, công an phải là người kiểm tra nơi đăng ký tạm trú, thường trú của các đối tượng và xác nhận, sau đó trình lên hội đồng xét duyệt cấp phường, xã xét duyệt. Các đối tượng, sau khi xét duyệt có đủ tiêu chuẩn - sẽ được hội đồng xét duyệt cấp phường, xã gửi văn bản đề nghị và danh sách lên hội đồng xét duyệt TX để xét duyệt lại một lần nữa.

Để được uống thuốc cai nghiện bằng Methadone, các đối tượng phải qua các khâu kiểm tra chặt chẽ là vậy. Tuy nhiên, qua tìm hiểu, được biết các đối tượng không thuộc địa bàn TX. Sơn Tây đã bằng nhiều cách, nhiều con đường, kể cả sự “giúp sức” của một số cán bộ có trách nhiệm để có tên trong danh sách được uống thuốc cai nghiện Methadone.

Tại TX. Sơn Tây, có trên 500 người thuộc đối tượng nghiện; trong khi dự án cai nghiện được triển khai cho khoảng 250 người. Trên thực tế, mới triển khai cho khoảng 160 người, nhưng số đối tượng đúng theo tiêu chuẩn (có hộ khẩu thường trú, tạm trú trên địa bàn) được uống thuốc cai nghiện bằng Methadone chỉ khoảng 60 người, còn lại là những đối tượng không có hộ khẩu trên địa bàn.

Dư luận băn khoăn: Tại sao các đối tượng nghiện trên địa bàn TX. Sơn Tây có đủ tiêu chuẩn lại không được uống, mà các đối tượng nằm ngoài địa bàn lại có trong danh sách được điều trị bằng Methadone? Có hay không, việc tạo ra sự khó khăn trong xét duyệt để rồi các đối tượng và gia đình muốn cho con em mình được cai nghiện, phải tìm cách “chạy chọt” một số cán bộ để có một bộ hồ sơ hợp lý lọt qua 2 vòng kiểm soát ngặt nghèo?

Đành rằng, việc cai nghiện cho các đối tượng nghiện hút mang tính cộng đồng, góp phần đầy lùi tệ nạn xã hội; nhưng không phải vì thế mà làm trái các quy định về xét duyệt.

Ngọc Thủy - Đinh Hiền