Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VP Bank đã thẳng thắn thừa nhận như vậy, trong một tham luận về thách thức của các NHTM CP trong bối cảnh mất cân đối kinh tế vĩ mô. Theo đó, nhiều NH có vốn nhưng không thoái vốn được và cũng có không ít NH thiếu vốn trầm trọng. Nhiều NH đứng trước thách thức của nợ xấu, số khác lại hướng sang đầu tư ngoài ngành…

Hệ thống NH vẫn còn ốm yếu

Từ những năm 2008 – 2009, thanh khoản của hệ thống tài chính đã rơi vào khủng hoảng, lãi suất cao vọt ở mức 27 - 28%. Năm 2009 – 2010, kinh tế Việt Nam bớt căng thẳng do được Chính phủ hỗ trợ về lãi suất, kích cầu kinh tế. Cùng với sự tăng trưởng tín dụng cao từ 30 - 40%, những yếu tố này đã phần nào làm lu mờ khủng hoảng, các DN được bình ổn ở mức độ nhất định, nhưng thực chất vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ tài chính.

Năm 2011, lãi suất quay đầu tăng, tín dụng nóng, lạm phát cao, nợ xấu, hàng tồn kho tăng, nền tài chính sau một thời gian được bơm vốn liên tục nhưng không tạo giá trị thặng dư, đã nhanh chóng trở về trạng thái suy thoái. Đến thời điểm hiện tại, lãi suất chung của hệ thống liên NH đã có chiều hướng giảm, nhưng thực chất cuộc khủng hoảng chưa bao giờ dừng lại.

Thống kê năm 2012 cho thấy, dự án đầu tư thu hút trên 70% vốn, nhưng chỉ phân bổ khoảng 30 - 40%, cộng với các DN suy thoái đồng loạt, khiến hệ thống NH cũng trở nên ốm yếu. Các NH phải hạ lãi suất nhưng không giúp kích cầu, nợ xấu và hàng tồn kho vẫn chưa được giải quyết. Ông Vinh cho biết, cứ khoảng 100 NH thì có tới 70 NH “có vấn đề”: Các NH có vốn thì không thoái vốn được do thiếu khách hàng cá nhân và DN đủ tiêu chuẩn vay; nhiều NH lại thiếu vốn trầm trọng; nhiều NH hướng sang đầu tư ngoài ngành, chính những điều này đã nảy sinh các nhóm lợi ích và dẫn đến nợ xấu chồng chéo...

Hiện tại, nền kinh tế đã bớt căng thẳng nhờ những chính sách kịp thời, quyết liệt của Chính phủ và NHNN trong bình ổn thị trường vàng, hạ trần lãi suất, thành lập VAMC nhằm giải quyết nợ xấu. Cùng với đó, động thái dành 17.000 tỷ đồng để hỗ trợ lãi suất cho DN của Chính phủ được đánh giá là chính sách tài khóa tốt…

Cần những giải pháp cụ thể

Các chuyên gia nhận định, cuộc khủng hoảng giai đoạn một của nền kinh tế Việt Nam là thanh khoản, cuộc khủng hoảng giai đoạn hai sẽ là thanh lý tài sản NH, tạo cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam mua tài sản NH giá rẻ. Vì vậy, đòi hỏi Chính phủ phải vừa sáng suốt gỡ khó, vừa linh hoạt chính sách để thúc đẩy chiến lược thu hút đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài. Rút kinh nghiệm từ việc Việt Nam đầu tư nhiều nhưng dàn trải, vì vậy, khi Nhà nước thắt chặt tài khóa thì nền kinh tế đi vào ngõ cụt, tới đây cần phân bổ lại các khoản đầu tư, củng cố nguồn lực để tập trung gỡ khó cho DN, chấm dứt việc đầu tư dàn trải, cấp vốn bừa bãi, tránh thất thoát về vốn…

Thừa nhận nền kinh tế Việt Nam trong tương lai sẽ còn phải đối mặt với nhiều thách thức, nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận nỗ lực vượt bậc của các cấp ngành, trong việc quán triệt thực hiện chính sách của Chính phủ. Sự quyết liệt trong tái cơ cấu DN, nhất là tái cơ cấu ngành NH, đã đem đến những kết quả khả quan hơn cho nền kinh tế: lãi suất dần ổn định, nợ xấu đã được gom đúng hướng, cấu trúc của nền kinh tế dần trở lại chặt chẽ… Chúng ta có quyền hy vọng, kinh tế Việt Nam sẽ thoát ra được khủng hoàng, nhưng thoát bằng cách nào, thoát nhanh hay chậm mới là điều quan trọng.

“Chúng ta cần những giải pháp cụ thể, đồng bộ và quyết liệt của nhiều cấp ngành, cho những tồn tại chung của nền kinh tế. NHNN cũng chỉ đứng được ở góc độ của một DN để hỗ trợ cho các DN, bản thân các DN phải vận động và thoát khỏi khó khăn. Các NHTM CP, ngoài việc phải có trách nhiệm vượt khó như tất cả các DN khác, còn có ý thức dũng cảm đối đầu với việc tái cơ cấu, cắt bỏ những bộ phận yếu kém, để có một hệ thống NH hoàn thiện hơn, giúp tạo nguồn tài chính lưu thông, thúc đẩy nền kinh tế phục hồi và phát triển…”, vị tổng giám đốc VP Bank nhấn mạnh.

NGUYỄN HẠNH