Nhiều thách thức
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp làm ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược, giá dầu và khí đốt trên thị trường thế giới liên tục tăng cao. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí logistics tăng mạnh, nguy cơ lạm phát đang là thách thức lớn đối với nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam. Tỉnh Bắc Ninh là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài nên tác động từ thị trường năng lượng toàn cầu biểu hiện càng rõ nét. Giá xăng dầu tăng không chỉ làm tăng chi phí đầu vào cho sản xuất mà còn kéo theo chi phí vận chuyển, logistics, từ đó làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.
Lãnh đạo Phòng Vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng thông tin, giá nhiên liệu tăng khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, thậm chí thu hẹp quy mô hoạt động. Ông Nguyễn Trần Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xe khách Bắc Giang cho biết, đơn vị đã phải tăng giá cước khoảng 20% để bù đắp chi phí nhiên liệu. Tuy nhiên, việc tăng giá cước lại khiến lượng hành khách giảm do xu hướng chuyển sang các phương tiện khác. Điều này tạo áp lực kép lên doanh nghiệp vận tải, đó là chi phí tăng nhưng doanh thu không ổn định.
Theo Chi cục Thống kê Bắc Ninh, mức tiêu thụ năng lượng của khối doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh rất lớn, với hàng chục nghìn tỷ lít xăng dầu và hàng triệu tấn than, khí mỗi năm. Do đó, bất kỳ biến động nào của thị trường năng lượng cũng đều tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Cụ thể, năm 2024, tổng năng lượng tiêu dùng của khối doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh là hơn 39,65 nghìn tỷ lít xăng, dầu các loại; hơn 57,55 triệu tấn than; hơn 3,18 triệu tấn khí gas và các loại khí khác. Hiện Chi cục Thống kê đang tiếp tục rà soát, cập nhật lượng xăng dầu tiêu thụ trên địa bàn, làm cơ sở để các sở, ngành tham mưu UBND tỉnh xây dựng các kịch bản phát triển kinh tế - xã hội phù hợp trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu trong tình hình mới. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về điều hành linh hoạt và chủ động từ phía chính quyền địa phương.
Giữ ổn định thị trường
Trước diễn biến của thị trường năng lượng, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm triển khai các giải pháp bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng và chủ động thích ứng với biến động thị trường. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương theo dõi sát tình hình, chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, không để xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung hoặc biến động giá bất thường.
Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, Sở Công Thương ban hành văn bản hướng dẫn, đề nghị các đơn vị trực thuộc phối hợp, tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu, khí hóa lỏng trên địa bàn. Nội dung trọng tâm là bảo đảm nguồn cung liên tục, không để gián đoạn hệ thống phân phối; tăng cường kiểm tra, giám sát các hành vi vi phạm như găm hàng, tăng giá trái phép hoặc bán hàng không đúng quy định. Chi cục Quản lý thị trường đã phối hợp với các ngành và chính quyền cơ sở triển khai kiểm tra, giám sát diện rộng các cửa hàng kinh doanh xăng dầu, khí hóa lỏng. Qua kiểm tra, đến nay chưa phát hiện trường hợp đầu cơ, găm hàng hay gian lận thương mại. Một số cửa hàng cục bộ thiếu xăng hoặc dầu là do nguồn cung gián đoạn trong thời gian ngắn, không phải do hành vi trục lợi.
Song song với công tác kiểm tra, các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin chính xác về thị trường năng lượng để tránh tâm lý hoang mang trong người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc vận chuyển, lưu thông và phân phối xăng dầu, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.
Hiện nay, hệ thống cung ứng xăng dầu của tỉnh tương đối ổn định với khoảng 20 đầu mối kinh doanh xăng dầu, phân phối cho 465 cửa hàng bán lẻ và 3 kho xăng dầu. Mạng lưới này bảo đảm đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trên toàn tỉnh, hạn chế tối đa nguy cơ đứt gãy nguồn cung.
Kịch bản tăng trưởng và giải pháp dài hạn
Cùng với thực hiện các giải pháp trên, Sở Tài chính đã xây dựng các kịch bản tăng trưởng kinh tế năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, trong đó tính toán đầy đủ các yếu tố rủi ro từ biến động giá xăng dầu. Theo kịch bản tích cực, nếu tình hình xung đột quốc tế sớm được kiểm soát, Bắc Ninh có thể đạt tốc độ tăng trưởng GRDP từ 12,5 - 13%. Tuy nhiên, trong trường hợp giá xăng dầu tăng mạnh (khoảng 20%), tăng trưởng có thể giảm khoảng 1%, xuống còn khoảng 11,5%.
Để giữ vững mục tiêu tăng trưởng, tỉnh xác định một số nhóm giải pháp trọng tâm, trước hết là kiểm soát tốt chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất, đặc biệt trong các ngành chịu tác động lớn như vận tải, xây dựng và công nghiệp chế biến, chế tạo. Đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững, khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển các nguồn năng lượng thay thế như điện mặt trời, nhiên liệu sinh học. Đây được xem là giải pháp lâu dài nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời tìm hướng tăng cường đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số tuyến vận tải chịu ảnh hưởng của xung đột ở Trung Đông; phát triển mạnh thị trường nội địa để tạo động lực tăng trưởng kép; tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, phát triển hạ tầng giao thông, logistics và năng lượng nhằm nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, tỉnh Bắc Ninh xác định thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là động lực then chốt, giúp nâng cao năng suất lao động và giá trị gia tăng, từ đó bù đắp phần chi phí tăng do biến động năng lượng.
Với cách tiếp cận chủ động, linh hoạt và đồng bộ, Bắc Ninh đang từng bước thích ứng hiệu quả với những biến động của thị trường năng lượng, vừa bảo đảm ổn định sản xuất, vừa duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhiều thách thức.
Bá Đoàn
