Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên vừa ký văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, yêu cầu triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội Xuân 2026.
Theo Bộ Y tế, trong năm 2025, số vụ ngộ độc thực phẩm, số người mắc và số ca tử vong đều giảm so với năm 2024. Kết quả này cho thấy sự vào cuộc tích cực của các cơ quan chức năng từ Trung ương đến địa phương trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm.
Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng lưu ý, vẫn xảy ra một số vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn, chủ yếu liên quan đến bếp ăn tập thể, bữa ăn gia đình, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố, khiến nhiều người phải nhập viện điều trị. Đáng chú ý, đã ghi nhận các trường hợp tử vong do sử dụng thực phẩm từ động vật, thực vật chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, côn trùng, cây, quả rừng và một số loại thủy hải sản.
Bên cạnh đó, tình trạng chế biến, bảo quản thực phẩm chưa đúng cách và ý thức chấp hành quy định về an toàn thực phẩm của một số cơ sở sản xuất, kinh doanh vẫn còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong các dịp cao điểm lễ, Tết.
Để chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, mùa lễ hội Xuân 2026 và thời gian tới, Bộ Y tế đề nghị các địa phương phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch và triển khai các biện pháp phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của từng địa bàn.
Trong đó, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, tập trung vào các nguy cơ ngộ độc do nấm độc trong mùa Xuân – Hè, các loại động, thực vật chứa độc tố tự nhiên, cũng như những mặt hàng có nhu cầu tiêu thụ lớn trong dịp lễ hội.
Trọng tâm kiểm tra là các cơ sở chế biến suất ăn sẵn, bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp, trường học, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và các cơ sở sản xuất, kinh doanh nước uống đóng chai, đóng bình. Đồng thời, cần tăng cường giám sát, hướng dẫn đối với dịch vụ nấu ăn lưu động, các bữa ăn liên hoan, tiệc cưới, đám giỗ đông người.
Bộ Y tế nhấn mạnh, các cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm hoặc không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện theo quy định sẽ bị xử lý nghiêm, thậm chí đình chỉ hoạt động. Thông tin về hành vi vi phạm và kết quả xử lý của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để kịp thời cảnh báo cộng đồng.
Cùng với đó, Bộ Y tế yêu cầu đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông về an toàn thực phẩm; phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình địa phương để cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Việc tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức về lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm an toàn cần được tăng cường, nhất là đối với các loại thực phẩm truyền thống và thực phẩm theo tập quán địa phương. Người dân được khuyến cáo chỉ sử dụng thực phẩm, nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, không dùng thực phẩm quá hạn hoặc có dấu hiệu bất thường.
Ngoài ra, công tác giáo dục, tuyên truyền thường xuyên về an toàn thực phẩm và phòng, chống ngộ độc do độc tố tự nhiên cũng được yêu cầu triển khai sâu rộng, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, với hình thức phù hợp như sử dụng tiếng dân tộc. Bộ Y tế khuyến cáo người dân không đánh bắt, thu hái, kinh doanh hoặc sử dụng các loại động, thực vật lạ, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.
Bộ Y tế cũng đề nghị tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra. Theo đó, phối hợp với ngành Nông nghiệp để giám sát an toàn thực phẩm đối với nông sản và việc sử dụng nấm, cây, củ, quả rừng tự nhiên làm thực phẩm; phối hợp với ngành Công Thương trong kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh rượu, nhất là các cơ sở nhỏ lẻ, nấu rượu thủ công, nhằm ngăn chặn kịp thời việc lưu thông rượu không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn.
Bên cạnh kiểm tra định kỳ, các địa phương được yêu cầu tăng cường kiểm tra đột xuất đối với cơ sở chế biến thực phẩm, bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố; kiên quyết thu hồi, tiêu hủy thực phẩm không bảo đảm an toàn và công khai vi phạm theo quy định.
Khi xảy ra ngộ độc thực phẩm, các đơn vị chức năng phải tổ chức điều tra, xác minh, xử lý và kết luận kịp thời, làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục và phòng ngừa nguy cơ tái diễn. Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương chuẩn bị sẵn sàng kế hoạch, phương án, nhân lực, thuốc và trang thiết bị y tế để ứng phó hiệu quả với các sự cố về an toàn thực phẩm.
Phương Thảo(t/h)
