THCL Tại địa bàn các tỉnh phía Bắc, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới đang diễn ra tại các tỉnh Cao Bằng, Quảng Ninh, Lào Cai; tại miền Trung, xảy ra ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Trị…; trên tuyến biên giới Tây Nam, tình hình diễn ra nghiêm trọng nhất tại các tỉnh Tây Ninh, An Giang, Long An, Đồng Tháp, Kiên Giang.

Ảnh minh họa

Các đối tượng sẵn sàng chống trả

Các đối tượng vận chuyển sẵn sàng chống trả lại lực lượng chức năng khi bị phát hiện bắt giữ. Thậm chí, sẵn sàng tổ chức cướp hàng, tẩu tán tang vật, đánh tháo đối tượng bị bắt giữ. Điển hình là vụ việc một cán bộ QLTT số 1 tỉnh Long An bị nhóm buôn lậu thuốc lá đánh đến tử vong đêm 15/9.

Chi cục phó QLTT tỉnh Long An (điểm nóng của thuốc lá lậu), cho biết: "Những nhóm buôn lậu thuê người chạy xe máy tốc độ cao, dùng xe tải, xe đông lạnh... để vận chuyển hàng. Nhiều trường hợp còn gắn cả biển số xanh để ngụy trang vượt trạm, gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng… Thiếu thốn về điều kiện vật chất phục vụ công tác chống buôn lậu khiến công tác chống buôn lậu chưa đạt hiệu quả cao, chưa bảo đảm an toàn cho người thực thi công vụ…".

Tại cuộc tọa đàm với chủ đề "An toàn, hiệu quả trong phòng chống buôn lậu thuốc lá địa bàn trọng điểm phía Nam" mới đây, Trung tướng Đồng Đại Lộc, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an) cũng cho biết: "Tại Tây Ninh, Đồng Tháp... nhiều băng nhóm buôn lậu sẵn sàng chống trả, cướp lại hàng hóa, gây nguy hiểm đến lực lượng chức năng. Các đối tượng lợi dụng địa hình biên giới phức tạp, sông ngòi chằng chịt... để vận chuyển hàng lậu. Thậm chí, mua chuộc người dân bản địa chuyên chở, cất giấu hàng lậu, hoặc thuê người theo dõi trụ sở lực lượng chống lậu để nắm tình hình hoạt động, ra quân... để đối phó"...

Nhiều quy định chồng chéo

Theo các chuyên gia, hiện tại khung pháp lý để xử lý các đối tượng buôn lậu thuốc lá đang lộ nhiều bất cập, chồng chéo, thậm chí "đá" nhau khiến các lực lượng chức năng khó xử lý.

Cụ thể, theo khoản 22 Điều 1 NĐ số 124/2015/NĐ-CP ngày 19/11/2015 của Chính phủ, quy định: "Đối với hành vi buôn bán hàng cấm là thuốc lá điếu nhập lậu có số lượng từ 500 bao trở lên thì người có thẩm quyền đang thụ lý vụ việc phải chuyển ngay hồ sơ vi phạm cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Điều 62 Luật Xử lý vi phạm hành chính".

Tuy nhiên, khoản 2 Điều 7 - Thông tư liên tịch số 36/2012/TTLT-BCT-BCA-BTP-BYT-TANDTC lại quy định việc xác định số lượng làm căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự phải có số lượng từ 1.500 trở lên. Do vậy, các vụ việc số lượng trên 500 bao đến dưới 1.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu khi chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để truy cứu trách nhiệm hình sự thì lại bị vướng bởi quy định này.

Theo NĐ số 43 (ngày 07/5/2009) hướng dẫn thi hành Luật Thương mại 2005 đã bổ sung mặt hàng "Thuốc lá điếu, xì gà và các dạng thuốc lá thành phẩm khác nhập lậu" vào danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh; điều 9 của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá năm 2012 đã quy định "mua bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá nhập lậu" là những hành vi bị nghiêm cấm.

Luật Đầu tư 2014 lại "mâu thuẫn" với 02 luật này khi không quy định cấm đầu tư kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu mà chỉ quy định sản xuất kinh doanh thuốc lá điếu là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Điều này gây hiểu nhầm là kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu cũng thuộc ngành nghề có điều kiện và tạo ra khó khăn trong công tác xử lý hình sự đối với kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu trong thực tiễn.

Đặc biệt, theo Hiệp hội Thuốc lá, vấn đề bất cập nhất hiện nay là việc thay đổi một số nội dung ở điều 190 và 191 của Bộ luật Hình sự 2015 gây bất lợi đến công tác đấu tranh với vấn nạn buôn lậu thuốc lá. Các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng cấm nói chung và thuốc lá nhập lậu nói riêng được BLHS 2015 điều chỉnh tại 2 điều là 190 - Tội sản xuất buôn bán hàng cấm và Điều 191- tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm.

Cả 2 điều này đều bãi bỏ quy định về số lượng lớn, số lượng rất lớn và số lượng đặc biệt lớn khi xác định tội danh và khung hình phạt như quy định trước đây tại Bộ luật Hình sự năm 1999. Theo đó, thuốc lá nhập lậu phải có giá trị phạm pháp phải tối thiểu bằng 100 triệu đồng đối với khung hình phạt 1; giá trị hàng hóa 300 triệu đồng trở lên với khung hình phạt 2 và 500 triệu đồng đối với khung hình phạt 3 mới xử lý hình sự được - mức này là rất cao so với mức hiện hành tại Khoản 2, điều 7 - Thông tư 36/2012.

Tuấn Ngọc