Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Quốc Thanh, biểu tượng Ba hạt lúa được kiến tạo dựa trên hình tượng ba giai đoạn quan trọng nhất trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa: hạt ngậm sữa, hạt chín vàng và hạt nảy mầm. Mỗi hình thái mang một tầng ý nghĩa riêng, đồng thời gắn kết trong một chỉnh thể thống nhất.
Hạt lúa trên cao ở trạng thái ngậm sữa, hấp thu tinh hoa trời đất, tượng trưng cho sự khởi đầu tinh túy nhất của sự sống. Hạt lúa ở vị trí trung tâm đã chín vàng, thể hiện thành quả lao động bền bỉ của người nông dân, đồng thời gợi lên hình ảnh no đủ và những giá trị đạt được sau hành trình tích lũy. Hạt thứ ba đang nảy mầm xanh, mở ra một chu kỳ mới, biểu trưng cho tương lai, cho sức sống bền bỉ và khả năng tái sinh liên tục của cây lúa, cũng như của nền văn minh nông nghiệp và dân tộc Việt Nam.
Ba hạt lúa liên kết thành một khối chặt chẽ, nâng đỡ nhau để vươn cao. Hình ảnh mầm non kết hợp cùng ba hạt lúa tạo thành đường cong mềm mại, gợi liên tưởng đến những cánh cò trắng – biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, gắn với sự giản dị, cần cù, hiền hòa và đức hy sinh của người nông dân.
Công trình còn hàm chứa ý nghĩa văn hóa sâu sắc khi thể hiện sự gắn bó của ba cộng đồng dân cư chủ yếu góp phần hình thành nền văn hóa lúa nước vùng đất Chín Rồng, cũng như tại Cà Mau – Bạc Liêu, gồm Kinh, Hoa và Khmer.
Về quy mô, tổng chiều cao công trình đạt 24 m (2+4=6 – con số lộc), trong đó riêng phần ba hạt lúa cao 18 m (1+8=9 – biểu trưng cho 9 con rồng, sự trường cửu). Công trình sử dụng hệ cột thép CFT kết hợp dầm thép Cobeam nhồi bê tông, giúp tối ưu khả năng chịu lực, tạo kết cấu thanh thoát nhưng vẫn đảm bảo độ bền vững. Lớp vỏ được chế tác từ vật liệu sợi thủy tinh, góp phần giảm trọng lượng, tăng độ cứng và khả năng cách nhiệt, phù hợp với điều kiện khí hậu.
Dự án biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau được xác định là công trình văn hóa quan trọng, góp phần cụ thể hóa chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, nông thôn vẫn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống cốt lõi, nhưng đang dần bị thu hẹp nếu thiếu định hướng quy hoạch hợp lý.
Không chỉ dừng lại ở giá trị biểu tượng, công trình còn được định hướng trở thành không gian văn hóa – du lịch tổng hợp. Sau khi hoàn thành, khu vực này sẽ trưng bày sản phẩm OCOP, gạo đặc sản, hàng lưu niệm, cùng các nông cụ truyền thống và tác phẩm nghệ thuật về người nông dân, cây lúa và thiên nhiên.
Biểu tượng Ba hạt lúa được đặt tại xã Vĩnh Lợi, vị trí liền kề Quốc lộ 1A, thuộc một trong những khu dân cư hình thành sớm từ thời khai hoang trồng lúa và duy trì nghề nông đến nay. Từ đây, địa phương định hướng phát triển các dự án văn hóa vệ tinh. Nếu Bảo tàng lúa nước đặt tại phường Bạc Liêu giữ vai trò trung tâm trưng bày, thì khu biểu tượng sẽ là điểm trải nghiệm, tạo sự tương tác trực tiếp với du khách.
Một trong những kế hoạch đáng chú ý là xây dựng “Cung đường Di sản”, kết nối các điểm văn hóa – du lịch tại ba xã Châu Thới, Vĩnh Lợi, Hưng Hội với các khu vực thuộc phường Bạc Liêu, xã Hòa Bình, xã Hưng Thành, phường Hiệp Thành, hình thành tuyến du lịch liên hoàn.
Song song đó, địa phương dự kiến tái hiện một không gian làng quê và cánh đồng lúa nước có niên đại hơn 100 năm, nằm đối diện biểu tượng. Khu trải nghiệm này sẽ phục dựng sinh hoạt nông nghiệp truyền thống với các hoạt động như thả câu, giăng lưới, hò vè, trâu kéo cộ, đạp rơm…, tái hiện sinh động đời sống của cư dân trồng lúa trong không gian sông nước đặc trưng.
Biểu tượng “Ba hạt lúa” không chỉ là công trình kiến trúc mà còn là điểm hội tụ các giá trị văn hóa, góp phần khơi dậy ý thức về nguồn cội, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch gắn với bản sắc nông nghiệp của vùng đất cực Nam Tổ quốc.
L.T
