Dưới đây là 4 kiểu ngứa bất thường cần được theo dõi sát sao, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng thực thể toàn thân.
Trường hợp thứ nhất là tình trạng ngứa lan rộng toàn thân mà không rõ lý do. Người bệnh cảm thấy bứt rứt, khó chịu khắp cơ thể dẫn đến mất ngủ, dù bề mặt da hoàn toàn không xuất hiện nốt phát ban, mẩn đỏ hay dấu vết côn trùng đốt. Đa phần hiện tượng này vẫn do khô da, phản ứng phụ của thuốc điều trị hoặc dị ứng, song một tỷ lệ nhỏ có liên quan đến các bệnh lý về máu nguy hiểm, điển hình là ung thư hạch Hodgkin.
Theo phân tích chuyên môn của bác sĩ Li Xiaoyou, Phó Trưởng khoa Ung bướu thuộc Bệnh viện Ung thư Giang Tô (Trung Quốc), khối u ác tính có thể giải phóng các chất trung gian hóa học như cytokine vào tuần hoàn máu. Những chất này kích thích trực tiếp lên các đầu mút thần kinh ngoại biên, gây ra cơn ngứa dữ dội và kéo dài. Người bệnh cần đặc biệt thận trọng nếu cơn ngứa toàn thân xuất hiện đồng thời với các khối hạch sưng to không đau ở vùng cổ, nách hoặc bẹn, đi kèm hiện tượng sốt âm ỉ kéo dài, đổ mồ hôi trộm vào ban đêm, cơ thể mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân.
Trường hợp thứ hai là ngứa ngáy dai dẳng tại vùng hậu môn hoặc cơ quan sinh dục. Dù nguyên nhân chủ yếu ở khu vực này bắt nguồn từ nấm ngứa, thói quen vệ sinh hoặc viêm nhiễm da liễu thông thường, người bệnh không nên chủ quan nếu cơn ngứa tái diễn liên tục. Tình trạng này trở nên đáng báo động nếu đi kèm các vết loét lâu lành, xuất hiện u cục bất thường, chảy máu ngoài ý muốn, đau rát khi quan hệ tình dục, tiết dịch khí hư bất thường hoặc có sự thay đổi đột ngột về thói quen đại tiện. Đây có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của các bệnh ung thư trực tràng, ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ ở phụ nữ hoặc ung thư dương vật, tinh hoàn ở nam giới.
Trường hợp thứ ba là ngứa da đi kèm biểu hiện vàng da hoặc vàng mắt. Cơn ngứa toàn thân xuất hiện song song với hiện tượng kết mạc mắt và màu da ngả vàng đậm là dấu hiệu điển hình của tình trạng ứ mật hoặc suy giảm chức năng gan mật. Các khối u ác tính tại gan, tụy hoặc đường mật khi phát triển có thể chèn ép, gây tắc nghẽn lưu thông dịch mật, khiến lượng sắc tố bilirubin tích tụ với nồng độ cao trong máu và ngấm vào các mô. Người bệnh thường có thêm các dấu hiệu như nước tiểu chuyển màu sẫm như nước vối, phân bạc màu, ăn uống kém ngon miệng và sút cân nhanh chóng. Hiệp hội Ung thư Mỹ (ACS) xếp hiện tượng vàng da và ngứa ngáy vào nhóm triệu chứng lâm sàng quan trọng cần được tầm soát kỹ lưỡng khi nghi ngờ tắc nghẽn do ung thư đường mật.
Trường hợp thứ tư là cảm giác ngứa kéo dài sâu bên trong tai, mũi hoặc họng. Phần lớn triệu chứng này phản ánh tình trạng kích ứng niêm mạc hoặc viêm xoang dị ứng. Tuy nhiên, nếu cơn ngứa nội tạng vùng đầu mặt cổ kéo dài dai dẳng, đi kèm dấu hiệu nghẹt mũi một bên liên tục, chảy máu cam tái đi tái lại, ù tai, suy giảm thính lực, đau đầu âm ỉ hay mờ mắt, người bệnh cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa để nội soi và kiểm tra kỹ lưỡng.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân không nên chỉ dựa vào một biểu hiện ngứa đơn thuần để tự chẩn đoán bệnh ung thư nhằm tránh tâm lý hoang mang quá mức. Dù vậy, khi cơn ngứa kéo dài không dứt, làm suy giảm chất lượng giấc ngủ và đi kèm các dấu hiệu toàn thân như vàng da, nổi hạch, sốt hay sụt cân, việc chủ động đi khám tại các bệnh viện uy tín là điều bắt buộc để xác định chính xác nguyên nhân và có hướng can thiệp kịp thời.
Tâm An
