Chuyên gia dinh dưỡng Zhang Xin-fang (Đài Loan), nguyên Giám đốc Bệnh viện trực thuộc số 1 Đại học Trịnh Châu, Chủ tịch Chi nhánh Trung Quốc của Tổ chức Mắt Thế giới cảnh báo việc sử dụng tùy tiện nhiều loại thực phẩm bổ sung không những không mang lại lợi ích cộng dồn mà còn gây hiện tượng cạnh tranh hấp thu trực tiếp tại đường tiêu hóa.
Cặp vi chất đầu tiên cần đặc biệt chú ý là canxi và sắt. Cả hai đều là khoáng chất thiết yếu đối với cơ thể, nhưng nếu đưa vào cùng một thời điểm với liều lượng cao, canxi sẽ ức chế mạnh mẽ khả năng dung nạp sắt của niêm mạc ruột. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm đối với những bệnh nhân đang trong phác đồ điều trị thiếu máu do thiếu sắt. Do đó, người dùng bắt buộc phải tách rời thời điểm uống hai loại khoáng chất này vào các buổi khác nhau trong ngày và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ.
Tương tự cơ chế trên, việc kết hợp canxi liều cao với kẽm cũng dẫn đến sự cạnh tranh hấp thu khoáng chất. Dù liều lượng kẽm và canxi từ bữa ăn tự nhiên hằng ngày ít khi gây xung đột, những người uống bổ sung liều cao kéo dài nên giãn cách thời gian sử dụng. Đồng thời, người tiêu dùng cần đọc kỹ bảng thành phần trên các lọ vitamin tổng hợp để kiểm soát tổng lượng khoáng chất nạp vào, tránh tình trạng vô tình nạp quá liều một chất cụ thể.
Mối nguy hiểm thứ ba liên quan đến sự tương tác giữa dầu cá và thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu. Axit béo omega-3 trong dầu cá hỗ trợ bảo vệ tim mạch, song lại có đặc tính tác động lên chức năng tiểu cầu và quá trình đông máu. Khi người bệnh tự ý dùng chung dầu cá liều cao với các loại thuốc làm loãng máu, nguy cơ xuất huyết khó kiểm soát sẽ gia tăng rõ rệt, đòi hỏi phải có sự tham vấn và hiệu chỉnh liều lượng cẩn trọng từ thầy thuốc điều trị.
Bên cạnh tương tác thuốc, thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng lớn đến dược động học của dưỡng chất, điển hình là việc dùng trà và cà phê gần thời điểm uống viên sắt. Các hợp chất polyphenol dồi dào trong các loại thức uống này sẽ liên kết chặt chẽ với các phân tử sắt tại dạ dày và ruột, ngăn cản cơ thể hấp thu sắt, nhất là nguồn sắt có gốc thực vật. Giải pháp tối ưu là uống trà hoặc cà phê cách xa giờ bổ sung sắt tối thiểu 1 đến 2 tiếng, đồng thời có thể kết hợp dùng viên sắt cùng các loại trái cây giàu vitamin C như cam, bưởi, quýt, kiwi hay ổi để hỗ trợ cơ thể chuyển hóa tối đa.
Sự xung đột phổ biến thứ năm diễn ra giữa men vi sinh và thuốc kháng sinh. Cơ chế diệt khuẩn của kháng sinh không chỉ tiêu diệt mầm bệnh mà còn triệt hạ luôn cả quần thể lợi khuẩn đường ruột vừa được nạp vào qua các chế phẩm sinh học. Để bảo toàn lượng lợi khuẩn, người bệnh được khuyến nghị uống men vi sinh cách thời điểm dùng kháng sinh tối thiểu 2 tiếng, điều chỉnh linh hoạt tùy theo chủng men và loại kháng sinh cụ thể.
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh thực phẩm chức năng chỉ giữ vai trò hỗ trợ và không thể thay thế cho một chế độ ăn uống khoa học, đa dạng với các nguồn thực phẩm tươi sống nguyên bản. Trước khi quyết định bổ sung bất kỳ vi chất nào, người tiêu dùng cần rà soát kỹ bảng thành phần, căn chỉnh thời điểm uống phù hợp, đặc biệt phụ nữ mang thai, người có bệnh lý mạn tính hoặc đang trong liệu trình dùng thuốc kê đơn phải luôn tham vấn chuyên gia y tế để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cơ thể.
Tâm An
