Trong một chuyến công tác tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị. Sáng hôm đó anh, em Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo mời đi ăn sáng, vừa vào quán ăn, tôi phát hiện chủ quán này rất yêu thích Phong Lan, vì nhìn đâu cũng thấy Lan đủ các loại vừa Lan rừng, vừa Lan ngoại. Lan trồng ở đây khá thuận lợi, trồng chậu gốm, cấy lên các khúc gỗ có hình hài bắt mắt. Một điều đáng chú ý và ấn tượng đó là ghép vào các cây cổ thụ trong vườn nhà và quán ăn phát triển thì thôi khỏi ý kiến… Cây xanh tươi, giả hành um tùm, hoa rất đẹp.
Đặc biệt, Lan ngoại là giống cũ… Không biết sao thời gian gần đây tôi lại thích những giống Lan ngoại cũ như vậy, cũng như dòng Lan rừng tôi chỉ thích như: Giả hạt, Quế Lan Hương, Ý Thảo và Phi Điệp? còn Lan ngoại thích nhất vẫn là loài Lan Cattleya, mà chỉ thích chơi các dòng cũ một lá hoặc hai lá, dòng Cattleya một lá có giả hành hơi tím, cho hoa hoa lớn mỗi giả hành nở ít nhất cũng được ba bông hoa, độ bền hơn 20 ngày, đến mùa hoa nếu trồng tốt, thích nghi ánh sáng, dàn che, độ thông thoáng và tưới nước, phân bón đạt yêu cầu thì sau 1 năm cứ vậy đều đặng cho hoa và các giả hành phát triển tốt, giả hành con luôn lớn hơn giả hành mẹ. Hoa thường cho hoa vào khoảng tháng bảy và kéo dài. Còn dòng Lan Cattleya hai lá cho hoa vào dịp Giáng sinh về. Đặc biệt, là hoa chùm và nhiều hoa, cả hai dòng Lan này đều có hương thơm nhẹ nhàng, quyến rũ, đẹp. Có lẽ, ký ức từ lúc bắt đầu mới chơi Phong lan trở về chăng?
Còn riêng dòng Mokara tôi cũng rất thích vì độ trâu, lì lợm và chịu nắng của nó, gần như một năm cho hoa không biết bao nhiêu lần, lại chịu nắng trực tiếp, dễ trồng và đặc biệt đủ màu sắc, hoa to và bền cả tháng là chuyện bình thường. 
Nhìn chung, hoa Phong Lan rất thích nắng buổi sáng, độ thông thoáng, thì cây ít bệnh và phát triển tốt, ngược lại ẩm quá và thiếu nắng, cây không phát triển và dễ chết…
Cách đây hơn 20, lúc bắt đầu chơi Lan, sau vài năm Lan chết nhiều, tôi mới phát hiện ra một điều, khi ngồi trà đạo với người chơi Lan, tôi trao đổi với anh, em một điều ai cũng thắc mắc và không đồng ý về cuộc trao đổi. Tôi nói: “Phong Lan về mùa hè thì hạn chế tưới nước, 1 tuần chỉ cần tưới 3 ngày, mà chỉ cần giữ độ ẩm dưới dàn lan. Đó là chưa nói có những dòng khi vào mùa nghỉ thì hạn chế tối đa tưới nước, vì nó không cảm nhận… càng tưới thì Lan càng chết nhanh và thúi giả hành. Ngược lại, khi bắt đầu vào mùa mưa, thì tưới thường xuyên (ngày nào không mưa là phải tưới). Vì đây, là mùa phát triến của Phong Lan. Về sau, nhiều anh, em cứ làm theo ý mình, mỗi khi thấy nóng là tưới cho Lan dần dà vườn Lan chết hết, có những anh, em có suy luận thì áp dụng, nên Lan phát triển và cho hoa đều…
Hoàng Hữu Quyết
