Áp lực từ giá vật tư và biến đổi khí hậu
Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh liên tục đối mặt với nhiều khó khăn. Toàn tỉnh hiện có trên 1,04 triệu ha gieo trồng, trong đó cây hàng năm chiếm hơn 425.000 ha, cây lâu năm trên 622.000 ha. Các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, điều, cao su tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Đáng chú ý, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, góp phần nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, giá vật tư nông nghiệp tăng mạnh đã tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất. Giá thuốc bảo vệ thực vật tăng khoảng 10–15%, phân bón tăng từ 17–20%. Dự báo những tháng cuối năm, chi phí có thể tiếp tục tăng thêm 3–5%. Bên cạnh đó, biến động địa chính trị toàn cầu khiến chi phí vận chuyển tăng từ 20–50%, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của người sản xuất.
Không chỉ vậy, biến đổi khí hậu với tình trạng khô hạn kéo dài, mưa trái mùa trong giai đoạn ra hoa đang tác động rõ rệt đến năng suất cây trồng. Nguy cơ ngập úng cục bộ vào cuối năm cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sản xuất rau màu và cây ăn quả.
Đẩy mạnh canh tác tiết kiệm, hiệu quả
Trước thực tế trên, việc chủ động áp dụng các giải pháp kỹ thuật trong chăm sóc cây trồng được xem là yêu cầu cấp thiết. Người dân cần tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng phân bón; tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê, phân chuồng ủ hoai để giảm chi phí đầu vào.
Cùng với đó, các biện pháp canh tác như che phủ gốc, trồng cây che bóng, tưới tiết kiệm (nhỏ giọt, phun mưa) cần được nhân rộng. Việc tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn cũng đóng vai trò quan trọng trong hạn chế sâu bệnh, nâng cao năng suất, đặc biệt đối với cây lâu năm.
Ngành nông nghiệp khuyến cáo nông dân tăng cường theo dõi đồng ruộng, áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, thảo mộc. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần đúng thời điểm, đúng kỹ thuật nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn.
Trong điều kiện thời tiết khô hạn, cần chủ động tích trữ nước, nạo vét kênh mương, ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm để giảm thiểu thiệt hại.
Hướng đến nông nghiệp bền vững, tích hợp đa giá trị
Thực tế cho thấy, việc bón phân không hợp lý không chỉ gây lãng phí mà còn làm suy giảm độ phì nhiêu của đất, ảnh hưởng đến môi trường. Do đó, lựa chọn phương pháp và thời điểm bón phân phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng là yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất.
Hiện nay, nhiều phương pháp bón phân như bón hố, bón rãnh, rải mặt, phun qua lá hoặc kết hợp tưới nước đang được áp dụng linh hoạt, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng cho cây trồng.
Trong định hướng dài hạn, Lâm Đồng xác định phát triển nông nghiệp theo hướng tích hợp, đa giá trị gắn với giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Các mô hình như nông nghiệp hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm, tưới tiết kiệm, quản lý dịch hại tổng hợp đang được triển khai rộng rãi, góp phần giảm chi phí, tăng hiệu quả và bảo vệ hệ sinh thái.
Sau sáp nhập, tổng diện tích cây trồng toàn tỉnh đạt hơn 1,046 triệu ha; trong đó diện tích ứng dụng công nghệ cao trên 107.000 ha. Đây được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy nông nghiệp xanh, ứng dụng các giải pháp như tưới thông minh, nhà kính tiết kiệm năng lượng, sử dụng phân bón hữu cơ và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
Nhiều địa phương đã hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, đóng vai trò lan tỏa và chuyển giao kỹ thuật đến khu vực vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển chăn nuôi, thủy sản cũng góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Chủ động thích ứng – chìa khóa phát triển
Trong bối cảnh nhiều biến động, việc chủ động thích ứng, áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý chi phí hợp lý và chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp bền vững là yếu tố then chốt.
Không chỉ giúp giảm áp lực chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, hướng đi này còn góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ tài nguyên và nâng cao vị thế nông sản Lâm Đồng trên thị trường trong nước và quốc tế.
Hoàng Phương
