Chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao của công ty nghiên cứu Kpler, bà Muyu Xu nhận định các nước châu Á sẽ là những quốc gia chịu thiệt hại lớn nhất nếu tình trạng gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz kéo dài. Đặc biệt, những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Trung Đông nhưng có mức dự trữ tương đối thấp, như Thái Lan, sẽ đối mặt với rủi ro lớn về an ninh năng lượng.
Theo bà Muyu Xu, một số quốc gia như Hàn Quốc và Nhật Bản đang tính đến phương án xả kho dự trữ dầu để bù đắp nguồn cung. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ có thể giúp ổn định thị trường trong ngắn hạn và sẽ không đủ nếu xung đột kéo dài quá một tháng. Ngay cả Trung Quốc – quốc gia đang nắm giữ khoảng 1,3 tỷ thùng dầu thô dự trữ trên đất liền – cũng cần nguồn cung thay thế ngay lập tức nếu tình trạng gián đoạn tiếp tục kéo dài.
Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển nguồn cung. Nga đã bán thêm hơn 30 triệu thùng dầu thô trong vòng một đến hai tuần qua khi các lô hàng giao ngay được thị trường đón nhận mạnh mẽ. Bên cạnh đó, dầu từ Brazil và Canada cũng ghi nhận giá tăng, dù thời gian vận chuyển có thể kéo dài tới hai tháng.
Khủng hoảng lan rộng trong đời sống và sản xuất
Tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng đã lan rộng đến nhiều lĩnh vực kinh tế và đời sống tại châu Á. Tại Ấn Độ, nhiều nhà hàng, doanh nghiệp và ngành công nghiệp đang gặp khó khăn do thiếu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) – loại nhiên liệu được sử dụng phổ biến trong nấu ăn và nhiều quy trình sản xuất.
Tại thành phố Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, chuỗi nhà hàng Sree Annapoorna – đơn vị sở hữu 15 sảnh tiệc cưới – buộc phải cắt giảm thực đơn vì nguồn cung gas khan hiếm. Theo ông Jegan Damodarasamy, Giám đốc điều hành chuỗi nhà hàng, khoảng 80% nhà hàng tại Ấn Độ sử dụng LPG và phần lớn chỉ có thể dự trữ nhiên liệu trong vài ngày.
Ấn Độ hiện nhập khẩu tới 90% LPG từ Trung Đông. Nếu chuyển sang nguồn cung từ Hoa Kỳ, thời gian vận chuyển có thể kéo dài ít nhất 40 ngày và chi phí cao hơn đáng kể, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động.
Tình trạng thiếu nhiên liệu cũng đã được ghi nhận tại nhiều quốc gia khác trong khu vực. Một số nông dân tại Thái Lan báo cáo tình trạng thiếu diesel, trong khi các trạm xăng bắt đầu giới hạn lượng nhiên liệu bán cho khách hàng.
Nguy cơ lạm phát lan rộng toàn cầu
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cuộc xung đột hiện nay đang tạo ra “sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu toàn cầu”. Tuần trước, các nước thành viên IEA đã đồng ý xuất kho 400 triệu thùng dầu từ nguồn dự trữ khẩn cấp nhằm kiềm chế đà tăng giá. Tuy vậy, giá dầu Brent crude oil vẫn kết thúc tuần ở mức trên 100 USD/thùng.
Giá năng lượng tăng đang làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát mới trên toàn cầu. Theo Oxford Economics, nếu giá dầu duy trì ở mức hiện tại trong hai tháng, tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ bị ảnh hưởng nhưng vẫn có thể tránh được suy thoái. Tuy nhiên, trong kịch bản xấu hơn – khi giá dầu tăng lên khoảng 140 USD/thùng – nhiều khu vực trên thế giới có thể rơi vào suy thoái.
Áp lực giá năng lượng tăng cũng khiến các ngân hàng trung ương gặp khó khăn trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Trong tuần này, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ tổ chức các cuộc họp chính sách trong bối cảnh thị trường lo ngại lạm phát có thể quay trở lại.
Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu tình hình tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, châu Á sẽ vẫn là khu vực chịu tác động mạnh nhất do mức độ phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu, trong khi chuỗi cung ứng thay thế cần nhiều thời gian và chi phí để thiết lập. Điều này có thể khiến cuộc khủng hoảng năng lượng nhanh chóng lan rộng thành một cú sốc kinh tế toàn cầu.
Lê Hằng
