Chè Phú Thọ tìm chỗ đứng ở thị trường quốc tế
Với vùng nguyên liệu rộng và hệ thống chế biến phát triển, chè là một trong những nông sản xuất khẩu chủ lực của Phú Thọ.
7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của tỉnh ước đạt 31,53 tỷ USD, tăng 39,7%. Riêng chè, hơn 30.000 tấn được xuất sang Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Afghanistan...
Hơn 1.000 doanh nghiệp Phú Thọ tham gia xuất nhập khẩu, đưa hàng hóa tới nhiều thị trường như Đức, Pháp, Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ.
Với ngành chè, bài toán xuất khẩu giờ đây không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở khả năng đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. Mỹ, EU, Nhật Bản là những thị trường có giá trị cao nhưng cũng đặt ra nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Ngay cả Trung Quốc, một thị trường quen thuộc của chè Việt Nam, cũng đang siết chặt các yêu cầu đối với hàng nhập khẩu.
Trong bối cảnh đó, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật là điều kiện quan trọng để chè có thể thâm nhập và duy trì vị trí tại những thị trường lớn. Đây không còn là yêu cầu ở khâu cuối cùng mà đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát xuyên suốt quá trình sản xuất, từ vùng nguyên liệu đến chế biến và đưa sản phẩm ra thị trường.
Tại EU, chè nhập khẩu phải tuân thủ quy định về mức dư lượng tối đa đối với thuốc bảo vệ thực vật. Trong khi đó, Anh và Hoa Kỳ cũng yêu cầu sản phẩm bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, điều kiện sản xuất, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Những quy định ngày càng chặt chẽ đang đặt ra yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp chè Phú Thọ trong quá trình nâng chuẩn sản xuất và mở rộng thị trường.
Vì vậy, chất lượng phải được kiểm soát ngay từ nương chè. Quy trình từ chăm sóc, sử dụng thuốc, thời gian cách ly đến thu hái, chế biến và đóng gói đều cần được thực hiện đúng tiêu chuẩn.
Phú Thọ đặt mục tiêu giữ ổn định khoảng 14.000 ha chè, sản lượng 190.000 tấn/năm. Đến 2030, tỉnh phấn đấu 85% diện tích áp dụng IPHM, 80% sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn và hơn 70% vùng chè tập trung có mã số, truy xuất nguồn gốc.
Nâng chuẩn từ vùng chè
Tại Công ty TNHH Chè Hoài Trung (xã Chí Tiên), mỗi năm khoảng 1.000 tấn chè đen được xuất sang Trung Đông, Trung Quốc. Doanh nghiệp còn sản xuất chè xanh cao cấp, chè túi lọc, chè sen, chè nhài. Từ cơ sở nhỏ năm 2002, Công ty nay có nhà máy 6.000m² và liên kết hơn 100 ha vùng nguyên liệu, với cán bộ kỹ thuật trực tiếp hướng dẫn người dân từ chăm sóc đến thu hái.
Bà Bùi Thị Mão, Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung cho biết, nguyên liệu phải đồng đều, đạt yêu cầu ngay từ khâu thu hái. Với “Chè đinh cao cấp Hoài Trung”, cần 7-8kg búp tươi để làm 1kg chè thành phẩm; nguyên liệu không đạt chuẩn sẽ bị loại. “Chè đinh túi lọc” được sản xuất theo ISO 22000:2018, VietGAP và truy xuất nguồn gốc.
Tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trà UT, vùng nguyên liệu liên kết rộng khoảng 320ha với hơn 300 hộ, công suất trên 1.000 tấn/năm. Doanh nghiệp sản xuất chè xanh, chè đen xuất khẩu và chè búp tím OCOP 5 sao cấp Quốc gia.
Muốn mở rộng thị trường, doanh nghiệp phải kiểm soát đồng bộ từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến công nghệ chế biến, bao bì và truy xuất nguồn gốc. Nhà máy hiện đại sẽ khó phát huy nếu nguyên liệu đầu vào không đạt chuẩn, trong khi vùng chè tốt cũng chưa đủ nếu khâu chế biến, bảo quản thiếu chặt chẽ.
Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, Phú Thọ đang định hướng nâng chất lượng và giá trị ngành chè. Tỉnh khuyến khích phát triển chè ô long, matcha, chè túi lọc, chè hòa tan, trà đóng chai và lựa chọn giống phù hợp với từng dòng sản phẩm.
Đến năm 2030, tỉnh sẽ mở rộng vùng chè có mã số, sản xuất an toàn và áp dụng IPHM; đồng thời tăng sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc sinh học, tận dụng phụ phẩm và liên kết vùng nguyên liệu với nhà máy.
Những thay đổi này giúp chè Phú Thọ đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường. Kiểm soát nguyên liệu, nâng chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc sẽ là hướng đi để chè tiếp tục mở rộng tại Mỹ, EU, Nhật Bản và nâng giá trị xuất khẩu.
Chi Chi (t/h)
