Vừa qua, thông tin quan trọng từ FTSE Russell đã khiến giới đầu tư tài chính không khỏi vui mừng. Trong kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026, FTSE Russell đã chính thức xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường Việt Nam lên “Secondary Emerging Market”. Đây chính là sự tiếp nối và khẳng định chắc chắn cho những cam kết nâng hạng đã được công bố từ tháng 10/2025
Theo đó, Báo cáo của FTSE Russell ghi nhận những bước tiến vượt bậc của Việt Nam trong việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho khối ngoại. Đây vốn là rào cản lớn nhất trong nhiều năm qua. Việc ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC đã tạo nên một hành lang pháp lý thông thoáng, cho phép các nhà đầu tư quốc tế thực hiện giao dịch thông qua các công ty chứng khoán toàn cầu mà không còn bị bó buộc bởi cơ chế ký quỹ trước giao dịch.
Thời điểm "vàng" cho các doanh nghiệp
Theo ông Nghiêm Sỹ Tiến - Chuyên viên phân tích cao cấp Công ty Cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV): “Đây là một cột mốc lịch sử, khẳng định vị thế mới của thị trường chứng khoán nội địa. Trong bối cảnh vĩ mô toàn cầu đầy biến động, quyết định này giống như một chứng chỉ tín nhiệm quốc tế cho những nỗ lực cải cách không ngừng của Chính phủ, đặc biệt là việc tháo gỡ nút thắt về ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding). Ý nghĩa lớn nhất không chỉ nằm ở con số hàng tỷ USD vốn ngoại tiềm năng sẽ chảy vào, mà còn là sự thay đổi về chất, giúp Việt Nam chính thức rời khỏi nhóm vùng trũng cận biên để gia nhập sân chơi của các nền kinh tế đang phát triển năng động, thu hút dòng vốn định chế dài hạn và bền vững hơn.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích đầu tư tăng trưởng – Công ty Chứng khoán Nhất Việt (VFS) nhận định: “Quyết định của FTSE Russell về việc xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm Secondary Emerging Market là một bước tiến quan trọng, phản ánh những cải thiện rõ nét về quy mô, chất lượng vận hành và khung pháp lý của thị trường trong thời gian qua. Trong bối cảnh Việt Nam duy trì tăng trưởng kinh tế tích cực và đẩy mạnh cải cách thị trường vốn, động thái này góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, đồng thời giúp thị trường tiến gần hơn tới các chuẩn mực của nhóm thị trường mới nổi trong khu vực như Thái Lan, Indonesia hay Philippines”.
Khi chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi từ tháng 9/2026, dòng vốn ngoại sẽ không đổ dàn trải mà tập trung vào các "đầu tàu" kinh tế. Danh sách sơ bộ hơn 30 mã cổ phiếu tiềm năng lọt vào rổ chỉ số FTSE Russell hiện nay chủ yếu là các doanh nghiệp thuộc nhóm VN30, các ngân hàng thương mại lớn, các tập đoàn bất động sản đầu ngành và các doanh nghiệp bán lẻ, công nghệ có tốc độ tăng trưởng ổn định.
Ông Nguyễn Minh Hoàng cũng nhận định: “Về dòng vốn, các ước tính hiện nay cho thấy khoảng 1–1,5 tỷ USD từ các quỹ ETF thụ động có thể được giải ngân trong giai đoạn đầu và có thể mở rộng lên 5–8 tỷ USD nếu tính cả các quỹ chủ động. Tuy nhiên, dòng tiền này sẽ phân bổ theo lộ trình nhiều giai đoạn, vì vậy ý nghĩa lớn nhất của nâng hạng không chỉ nằm ở dòng tiền ngắn hạn mà ở việc tái định vị thị trường Việt Nam trong bản đồ đầu tư toàn cầu”.
Theo các chuyên gia, việc lọt vào rổ chỉ số mới chỉ là bước khởi đầu. Để duy trì sức hút với dòng vốn "tinh hoa", các doanh nghiệp Việt đang đứng trước một cuộc đua nâng cấp quản trị chưa từng có. Các tiêu chí về phát triển bền vững (ESG), báo cáo tài chính bằng tiếng Anh theo chuẩn quốc tế (IFRS) và tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) trở thành những thước đo sống còn.
Khác với kỳ vọng về một sự thay đổi tức thì, FTSE Russell đã thiết kế một lộ trình chuyển đổi kéo dài một năm, bắt đầu từ ngày 21/09/2026 và dự kiến hoàn tất vào tháng 09/2027. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo tính ổn định, tránh gây sốc cho thanh khoản và giúp thị trường có thời gian hấp thụ dòng tiền mới một cách bền vững.
Thay vì thực hiện một bước chuyển đổi đột ngột gây áp lực lên thanh khoản, FTSE Russell đã thiết lập một lộ trình tích hợp nhịp nhàng kéo dài trong vòng một năm để đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số toàn cầu. Quá trình này sẽ chính thức khởi động vào tháng 9/2026 với việc bổ sung 10% tỷ trọng đầu tiên, sau đó tiếp tục gia tăng lên mức 30% vào tháng 3/2027.
Dự kiến, xung lực giải ngân từ các dòng vốn ngoại sẽ bứt phá mạnh mẽ vào tháng 6/2027 khi tỷ trọng được đẩy lên tới 65%, trước khi hoàn tất toàn bộ 100% sự hiện diện trong danh mục thị trường mới nổi vào tháng 9/2027. Việc phân kỳ lộ trình một cách bài bản như trên không chỉ giúp thị trường có thời gian thích nghi mà còn đảm bảo sự ổn định, tránh những biến động tiêu cực cho các mã cổ phiếu vốn hóa lớn khi đón nhận dòng vốn tỷ đô.
Bàn về yếu tố then chốt giúp Việt Nam vượt qua giai đoạn đánh giá cuối cùng cho kỳ nâng hạng, ông Nghiêm Sỹ Tiến cho rằng: “Yếu tố then chốt nhất chính là sự quyết liệt trong việc giải quyết vấn đề Ký quỹ trước giao dịch (NonPre-funding). Việc triển khai thành công cơ chế cho phép nhà đầu tư nước ngoài mua chứng khoán mà không cần đủ tiền ngay lập tức đã tháo gỡ rào cản lớn nhất trong tiêu chuẩn của FTSE. Bên cạnh đó, sự cải thiện về khả năng tiếp cận thị trường, tính minh bạch trong công bố thông tin bằng tiếng Anh và việc vận hành hệ thống KRX đồng bộ đã tạo ra niềm tin cho các định chế tài chính quốc tế. Đây là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý và hạ tầng công nghệ theo chuẩn mực toàn cầu”.
Ông Nguyễn Minh Hoàng cũng nhận định: “Then chốt nằm ở việc tháo gỡ nút thắt kỹ thuật quan trọng nhất là cơ chế pre-funding (yêu cầu ký quỹ trước 100% đối với nhà đầu tư nước ngoài). Việc ban hành Thông tư 68/2024/TT-BTC đã tạo bước ngoặt khi cho phép loại bỏ cơ chế này và chuyển sang mô hình linh hoạt hơn với sự tham gia bảo lãnh thanh toán của các công ty chứng khoán. Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa quy trình thanh toán – bù trừ, cải thiện cơ chế xử lý giao dịch và nâng cấp hạ tầng hệ thống đã giúp thị trường Việt Nam đáp ứng tốt hơn các tiêu chí của FTSE Russell. Tổng thể, đây là kết quả của một chiến lược dài hạn, một quá trình cải cách đồng bộ và liên tục từ cơ quan quản lý đến các thành viên thị trường”.
Diện mạo mới cho thị trường
Thực tế cho thấy, các quỹ đầu tư thị trường mới nổi có xu hướng khắt khe hơn về tính minh bạch và đạo đức kinh doanh. Do đó, hành trình nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về dòng vốn tỷ đô đổ vào sàn chứng khoán, mà còn là áp lực tích cực buộc các doanh nghiệp niêm yết phải thay đổi diện mạo quản trị. Những đơn vị đi đầu trong việc minh bạch hóa thông tin sẽ là những "thỏi nam châm" đón đầu làn sóng vốn từ các định chế tài chính khổng lồ của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, tạo ra giá trị thặng dư bền vững cho cổ đông và nền kinh tế.
Sự hiện diện của các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp sẽ giúp thay đổi cấu trúc thị trường, giảm bớt tâm lý đám đông và gia tăng tính minh bạch. Đây cũng là kết quả từ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Tài chính và nỗ lực bền bỉ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc nâng cấp hạ tầng công nghệ tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).
Hành trình nâng hạng từ tháng 9/2026 chính là thời điểm "vàng" để các doanh nghiệp niêm yết chuẩn hóa quản trị, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và sẵn sàng đón nhận dòng vốn tinh hoa từ khắp nơi trên thế giới, đưa thị trường chứng khoán Việt Nam thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế.
Ông Nguyễn Minh Hoàng nhận định: “Việc chính thức thăng hạng sẽ kích hoạt một cuộc đại phẫu toàn diện, làm thay đổi sâu sắc cấu trúc vi mô của thị trường chứng khoán Việt Nam. Sự chuyển biến rõ rệt nhất sẽ nằm ở độ sâu của thanh khoản và thành phần nhà đầu tư. Theo số liệu thống kê hiện tại từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), dòng tiền cá nhân trong nước đang chiếm áp đảo từ 85% đến 90% tổng giá trị giao dịch, khiến thị trường dễ bị tổn thương bởi tâm lý đám đông. Tuy nhiên, khi dòng vốn từ các định chế tài chính toàn cầu gia nhập, tỷ trọng giao dịch của nhóm nhà đầu tư tổ chức được kỳ vọng sẽ gia tăng mạnh mẽ, tiệm cận mức 30% đến 40%. Sự xuất hiện của dòng tiền thụ động dài hạn này sẽ đóng vai trò như một bộ giảm xóc, giúp kìm hãm sự biến động thái quá của giá cổ phiếu”.
“Hơn thế nữa, sức ép từ các quỹ ngoại sẽ buộc thị trường phải tuân thủ các tiêu chuẩn minh bạch thông tin và giám sát giao dịch khắt khe hơn. Điều này góp phần thanh lọc thị trường, loại bỏ dần các hành vi thao túng làm giá, từ đó kiến tạo một môi trường giao dịch chuẩn mực và công bằng”, ông Hoàng khẳng định.
Đồng tình, ông Nghiêm Sỹ Tiến cũng cho hay: “Việc nâng hạng sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo của thị trường theo hướng chuyên nghiệp và minh bạch hơn. Tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp sẽ được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu khắt khe của các quỹ lớn, giúp giảm thiểu các hành vi thao túng thông tin. Thanh khoản thị trường dự kiến sẽ tăng vọt và ổn định hơn nhờ sự tham gia của các quỹ ETF mô phỏng chỉ số Emerging Markets. Đặc biệt, cấu trúc nhà đầu tư sẽ chuyển dịch từ nhóm cá nhân đơn lẻ sang nhóm các tổ chức chuyên nghiệp, giúp thị trường giảm bớt các biến động cực đoan do tâm lý đám đông. Đây là bước đệm để Việt Nam dẫn đầu khu vực về tính hiệu quả và chuẩn mực vận hành thị trường vốn”.
Động thái tích cực từ FTSE Russell đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thắp lên hy vọng cho mục tiêu nâng hạng tại MSCI - tổ chức xếp hạng có bộ tiêu chí khắt khe nhất thế giới. Các chuyên gia phân tích kinh tế cho rằng, Việt Nam hiện đã đáp ứng khoảng 60 - 70% các tiêu chuẩn của MSCI.
Khi bước chân vào nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ lọt vào tầm ngắm của các quỹ đầu tư quy mô từ vài trăm triệu đến hàng tỷ USD.
Khi các nút thắt về hạ tầng và cơ chế giao dịch được tháo gỡ hoàn toàn trong giai đoạn 2026 - 2027, cơ sở để MSCI đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng là rất khả thi. Nếu FTSE Russell là cánh cửa mở ra cơ hội, thì MSCI chính là tấm thẻ bài xác nhận Việt Nam đã thực sự trở thành một điểm đến đầu tư trưởng thành, minh bạch và đẳng cấp trên thế giới.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp và nhà đầu tư
Chuyên gia của chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng: “Đối với các doanh nghiệp niêm yết, để lọt vào tầm ngắm giải ngân của các quỹ ngoại, ban lãnh đạo phải ngay lập tức nâng cấp hệ thống quản trị công ty và đưa tiêu chuẩn phát triển bền vững vào chiến lược cốt lõi. Đặc biệt, minh bạch thông tin phải được đặt lên hàng đầu; căn cứ theo Thông tư 68/2024/TT-BTC, các công ty đại chúng quy mô lớn phải tuân thủ lộ trình công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh từ 01/01/2025 và áp dụng cho toàn bộ thị trường từ năm 2028.
Đối với nhà đầu tư, nên tiến hành tái cơ cấu danh mục, tập trung thực hiện chiến lược nắm giữ đối với nhóm cổ phiếu blue-chips có nền tảng cơ bản, tính thanh khoản dồi dào và đặc biệt là còn nhiều dư địa room ngoại. Việc xây dựng danh mục cần dựa trên tầm nhìn đủ dài về dòng tiền nâng hạng, lựa chọn doanh nghiệp có nền tảng chất lượng, qua đó tận dụng quá trình tái định giá và đi trọn chu kỳ lợi nhuận của doanh nghiệp”.
Còn theo chuyên gia của chứng khoán KBSV, các doanh nghiệp niêm yết cần chủ động chuẩn hóa báo cáo tài chính theo chuẩn IFRS và đẩy mạnh thực thi ESG để lọt vào "mắt xanh" của dòng vốn quốc tế. Đối với nhà đầu tư cá nhân, khuyến nghị chiến lược tập trung vào nhóm cổ phiếu Blue-chips đầu ngành – vốn là mục tiêu hàng đầu của các quỹ chỉ số khi nâng hạng. Giai đoạn này, nhà đầu tư nên tránh các mã cổ phiếu đầu cơ kém chất lượng và ưu tiên nắm giữ dài hạn để tận dụng sự tái định giá (re-rating) của thị trường. “Nâng hạng là một cuộc chơi lớn, chỉ những nhà đầu tư có tư duy bài bản và bám sát giá trị nội tại doanh nghiệp mới có thể tối ưu hóa lợi nhuận bền vững trong chu kỳ này”, chuyên gia KBSV nhấn mạnh.
Ở góc nhìn đầu tư, ông Võ Nguyễn Khoa Tuấn, Giám đốc nghiệp vụ cấp cao lĩnh vực chứng khoán Dragon Capital, nhấn mạnh yếu tố kỷ luật và quản trị rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động.
Theo ông, dù thị trường khó khăn, cơ hội vẫn tồn tại, minh chứng là nhiều quỹ vẫn đạt mức sinh lời 20-50% trong năm qua. Tuy nhiên nhà đầu tư cần hạn chế sử dụng đòn bẩy, duy trì tỉ trọng tiền mặt hợp lý và sẵn sàng giải ngân khi xuất hiện các nhịp điều chỉnh mạnh.
Chiến lược được khuyến nghị là tập trung danh mục, ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành, có lợi thế cạnh tranh rõ ràng và tăng trưởng lợi nhuận ổn định. Trong đó nhóm ngân hàng và bán lẻ được đánh giá là các trụ cột dài hạn của nền kinh tế.
“Những giai đoạn thị trường biến động mạnh, tâm lý hoảng loạn thường lại là cơ hội để tích lũy cổ phiếu tốt với định giá hấp dẫn", ông Tuấn nhận định, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tầm nhìn đầu tư trung và dài hạn trong bối cảnh nhiều biến số vĩ mô.
Thu Trang
