"Mỏ tiền" hàng trăm nghìn tỷ đồng vẫn là lợi thế lớn nhất
Điểm khác biệt lớn nhất của doanh nghiệp bảo hiểm so với phần lớn ngành nghề khác là luôn nắm giữ lượng tiền nhàn rỗi rất lớn từ quỹ dự phòng nghiệp vụ và dòng tiền thu phí bảo hiểm.
Nguồn vốn này nhiều năm qua được phân bổ chủ yếu vào tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ, chứng chỉ tiền gửi và các tài sản có thu nhập cố định nhằm bảo đảm an toàn vốn. Khi mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức tương đối cao trong nửa đầu năm 2026, danh mục đầu tư này tiếp tục trở thành nguồn tạo lợi nhuận ổn định.
Bức tranh tài chính của nhiều doanh nghiệp cho thấy xu hướng khá rõ. Tập đoàn Bảo Việt (BVH) tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận vượt xa tốc độ tăng doanh thu nhờ doanh thu tài chính tăng mạnh, trong đó lãi tiền gửi đóng góp tỷ trọng lớn. Với hơn 166.000 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng, BVH đang sở hữu một trong những danh mục tài sản sinh lời lớn nhất trên thị trường.
Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABI), khi phần lớn doanh thu tài chính đến từ tiền gửi có kỳ hạn. Bảo Minh (BMI) duy trì đà tăng lợi nhuận nhờ kết hợp giữa tăng trưởng doanh thu bảo hiểm và nguồn thu ổn định từ tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu.
Trong khi đó, PVI có lợi thế khác biệt hơn khi ngoài danh mục đầu tư tài chính quy mô lớn, doanh nghiệp còn cải thiện đáng kể hiệu quả từ hoạt động tái bảo hiểm, qua đó giảm áp lực bồi thường và nâng cao biên lợi nhuận.
Có thể thấy, trong bối cảnh doanh thu phí bảo hiểm toàn ngành chưa tăng mạnh, chính "kho tài sản tài chính" mới là yếu tố giúp nhiều doanh nghiệp duy trì tăng trưởng lợi nhuận.
Tuy nhiên, đây cũng là nguyên nhân khiến thị trường trở nên thận trọng hơn khi định giá nhóm cổ phiếu này.
Lợi nhuận tăng nhưng cổ phiếu chưa tạo được sức hút
Nếu chỉ nhìn vào báo cáo kết quả kinh doanh, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đang có một nửa đầu năm khá tích cực. Song diễn biến trên thị trường chứng khoán lại cho thấy bức tranh hoàn toàn khác.
Ngoài một số cổ phiếu vốn hóa lớn như BVH hay PVI, phần lớn cổ phiếu bảo hiểm vẫn giao dịch với thanh khoản thấp và diễn biến giá khá trầm lắng, ngay cả trong giai đoạn VN-Index phục hồi mạnh.
Nguyên nhân là nhà đầu tư ngày càng phân biệt rõ giữa lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và lợi nhuận đến từ hoạt động đầu tư tài chính.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp dù doanh thu bảo hiểm tăng nhưng lợi nhuận vẫn giảm mạnh do chi phí bồi thường và chi phí khai thác gia tăng. Bảo hiểm DBV (AIC) hay Bảo Long là những ví dụ điển hình khi doanh thu cải thiện nhưng hiệu quả kinh doanh suy giảm vì tốc độ tăng chi phí nhanh hơn doanh thu.
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường 6 tháng đầu năm chỉ tăng khoảng 2,2%, trong khi số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm tăng tới 18,2%. Điều này phản ánh áp lực bồi thường đang lớn dần và làm thu hẹp biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp.
Chính vì vậy, nguồn thu tài chính dù tiếp tục đóng vai trò "bệ đỡ" nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn hiệu quả của hoạt động bảo hiểm cốt lõi.
Ở góc độ đầu tư, nhóm cổ phiếu bảo hiểm vẫn sở hữu nhiều ưu điểm như bảng cân đối tài chính lành mạnh, lượng tiền mặt lớn, tỷ lệ đòn bẩy thấp và dòng tiền ổn định. Đây là những yếu tố giúp nhóm cổ phiếu này thường có tính phòng thủ cao khi thị trường biến động.
Tuy nhiên, để tạo ra một chu kỳ tăng giá mạnh, thị trường sẽ cần nhiều hơn việc doanh nghiệp hưởng lợi từ lãi suất. Điều nhà đầu tư chờ đợi là tốc độ tăng trưởng doanh thu bảo hiểm cải thiện, tỷ lệ bồi thường được kiểm soát tốt hơn và hiệu quả khai thác được nâng lên.
Triển vọng của nhóm cổ phiếu bảo hiểm trong nửa cuối năm vì thế sẽ phụ thuộc vào hai biến số quan trọng. Thứ nhất là mặt bằng lãi suất có tiếp tục duy trì đủ hấp dẫn để giữ vững nguồn thu tài chính hay không. Thứ hai là khả năng cải thiện hoạt động kinh doanh cốt lõi, đặc biệt là kiểm soát chi phí bồi thường và nâng cao hiệu quả khai thác.
Nếu cả hai yếu tố cùng diễn biến tích cực, nhóm bảo hiểm có thể dần thu hút lại dòng tiền. Ngược lại, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài, với lợi thế nghiêng về những doanh nghiệp vừa sở hữu danh mục đầu tư tài chính quy mô lớn, vừa duy trì được chất lượng tăng trưởng từ chính hoạt động bảo hiểm.
Nam Sơn (t/h)
