Khi VAMC tuyên bố sẽ mua 35.000 tỷ đồng nợ xấu trong thời gian từ nay đến cuối năm, nhiều ngân hàngNặng nề chính sách…
Ngày 17/9/2013, NHNN đã ban hành Chỉ thị số 04/CT-NHNN về việc phân loại, cơ cấu lại thời hạn nợ trong vấn đề xử lý nợ xấu. Trước đó, ngày 23/4/2012, NHNN cũng ra quyết định số 780/QĐ-NHNN về xử lý nợ xấu.
Ngày 21/1/2013, NHNN ban hành Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, đến 27/5/2013 tiếp tục ban hành Thông tư số 12/2013/TT-NHNN là Thông tư sửa đổi Thông tư 02, quy định về phân loại tài sản có phương pháp sử dụng và mức trích lập dự phòng rủi ro trong hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD), kể cả chi nhánh các NH ở nước ngoài.
Trên tinh thần chỉ thị 04 và các quyết định, thông tư, NHNN yêu cầu các TCTD phải thực hiện chính xác, linh hoạt việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ của khách hàng qua việc kiểm tra, kiểm soát và đánh giá đúng khả năng trả nợ của khách hàng theo thời gian đã được cơ cấu.
Tuy nhiên, với các khách hàng vi phạm các quy định trong hợp đồng tín dụng, sử dụng vốn vay sai mục đích, sẽ không được hưởng lợi từ chính sách cơ cấu lại thời hạn nợ. Lãi suất của các khoản nợ sau khi được cơ cấu thời hạn nợ được cân đối, linh hoạt theo lãi suất hiện hành, nhằm giúp các DN khắc phục những khó khăn.
Mỗi NH sẽ cam kết linh hoạt các quy định nội bộ của NH mình sao cho việc cân đối nợ, cơ cấu nợ được thực hiện tốt nhất, phù hợp với khả năng tài chính và chiến lược kinh doanh của mỗi NH. Theo đó, Thống đốc NHNN yêu cầu các cơ quan Thanh tra, Giám sát NH và NHNN chi nhánh tại các tỉnh, thành phố, tăng cường giám sát, thanh tra và xử lý việc cơ cấu nợ sao cho an toàn, hiệu quả, đúng nguyên tắc kinh doanh tài chính.
Tuy nhiên, theo đánh giá của một số chuyên gia, NHNN đang nặng về chính sách mà thiếu sự linh hoạt trong việc xác lập đối tượng được quyền mua bán nợ, nhất là đối với các nhà đầu tư nước ngoài; việc thành lập một sàn giao dịch mua bán nợ xấu, công khai các NH muốn bán nợ, khả năng tài chính, hoặc mong muốn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước trong việc xử lý nợ xấu, cũng là những ý tưởng khá sáng tạo, không ngoài mong muốn giải quyết dứt điểm nợ xấu quốc gia.
Không thống nhất định giá…
Trên thực tế, sau thời gian vận hành và chính thức công bố sẽ mua 35.000 tỷ đồng nợ xấu, thì VAMC không nhận được nhiều sự hưởng ứng của các TCTD. Lo lắng bị lỗ vốn, bị thiệt của các NH cho vay nợ có tài sản thế chấp, nhất là tài sản thế chấp bằng bất động sản, là hoàn toàn có cơ sở, bởi tại thời điểm các DN có tài sản thế chấp là BĐS định giá theo giá thị trường cao, các NH thường chấp nhận cho vay bằng 50 - 60% giá tài sản đã được định giá.
Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, BĐS đóng băng, việc định giá của VAMC theo giá thị trường được cho là không có cơ sở, sẽ gây thiệt hại cho cả DN có tài sản thế chấp lẫn NH cho vay vốn. Vì vậy, việc đánh giá khối tài sản thế chấp và tín chấp được coi là chưa hợp lý và chưa có sự đồng thuận.
Về cơ bản, các NH đang nỗ lực xử lý nợ xấu, đưa con số nợ xấu nội bộ xuống dưới 3%. Cũng trước đó, NHNN đã công bố xử lý được 85.000 tỷ đồng nợ xấu, đưa mức nợ xấu xuống còn 4,46%. Tuy nhiên, không ít người có chuyên môn đã nghi ngờ rằng, đây chưa chắc đã là con số thực, rất có thể có nhiều NH đã che chắn bằng cách NH này mua nợ của NH kia theo giá thỏa thuận, chỉ để làm đẹp sổ sách và lấy thành tích.
Các chuyên gia tài chính NH cho biết, hiện có rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang bị hấp dẫn bởi khối nợ xấu của Việt Nam hoặc các tổ chức này muốn được tài trợ vốn, được trực tiếp mua hoặc làm cầu nối xử lý nợ xấu. Cụ thể, có thể kể đến các tên tuổi như Tổ chức tài chính Quốc tế (IFC), thuộc Ngân hàng Thế giới; công ty tài chính TPG Growth LLC; tập đoàn Standard Chartered; hay như quỹ Lone Star Funds, một đơn vị chuyên kinh doanh nợ xấu trên thế giới, có vốn tới 38 tỷ USD, cũng đang rất muốn mua lại nợ xấu của Việt Nam. Nhưng việc thỏa thuận giá, tạo cơ chế, chính sách cho các nhà đầu tư nước ngoài mua nợ xấu cũng cần được cân nhắc và kiểm soát kỹ lưỡng..
Thiếu sự đồng thuận, VAMC và các TCTD chưa gặp được nhau, hơn nữa với các chính sách chưa thực sự linh hoạt, nặng nề và rườm rà về thủ tục, việc cán đích nợ xấu dưới 3% vào năm 2015 hay gần nhất là tuyên bố sẽ mua 35.000 tỷ đồng nợ xấu của VAMC, đang bị nghi ngờ là thiếu cơ sở để trở thành hiện thực…
Nguyễn Hạnh
