Trung tá Chu Văn Hiệu, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao, Công an thành phố Bắc Ninh cho biết: Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về tài khoản, giao dịch, số điện thoại hoặc hoạt động trên không gian mạng, việc trao đổi, xác minh và xử lý kịp thời, nhanh chóng có thể giúp ngăn chặn thiệt hại và truy xét tội phạm hiệu quả.
Tội phạm trên không gian mạng đang thay đổi nhanh về phương thức, thủ đoạn, quy mô và tốc độ hoạt động. Các đối tượng không chỉ lợi dụng mạng xã hội, tài khoản ngân hàng mà còn khai thác dữ liệu cá nhân, danh tính số và các công cụ công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi phạm tội. Nhiều đường dây được tổ chức theo từng công đoạn, đối tượng ở nhiều địa bàn khác nhau, gây khó khăn cho công tác phát hiện, đấu tranh.
Trước tình hình đó, bên cạnh tăng cường đấu tranh, xử lý các vụ việc, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao chủ động nắm tình hình, nhận diện nguy cơ, triển khai các biện pháp phòng ngừa từ sớm. Qua các vụ án, vụ việc được phát hiện, lực lượng chức năng không chỉ làm rõ hành vi, đối tượng mà còn phân tích phương thức hoạt động, dấu vết số và các mắt xích liên quan để kịp thời phát hiện những nguy cơ mới, chủ động cảnh báo và phòng ngừa.
Cùng với đó, đơn vị tăng cường phối hợp với ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, các nền tảng công nghệ và cơ quan, đơn vị liên quan. Trong phòng ngừa tội phạm công nghệ cao, yếu tố “thời gian vàng” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao, Công an thành phố khuyến cáo, khi gặp yêu cầu bất thường liên quan đến tiền bạc, tài khoản hoặc thông tin bảo mật, người dân cần dừng lại và xác minh qua kênh chính thức. Nếu người thân gọi điện nhờ chuyển tiền, hãy gọi lại bằng số điện thoại quen thuộc; nếu là ngân hàng, chủ động liên hệ tổng đài hoặc điểm giao dịch chính thức; nếu người gọi tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước, hãy tìm số điện thoại chính thức của cơ quan để kiểm tra. Trong nhiều vụ việc, mục tiêu của đối tượng không chỉ là tiền mà còn là dữ liệu và quyền truy cập. Số căn cước, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã xác thực hay quyền điều khiển thiết bị đều có thể trở thành “chìa khóa số” để kẻ gian tiếp cận tài sản và danh tính của nạn nhân.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo đang tạo thêm thách thức trong việc xác thực danh tính. Hình ảnh, giọng nói, video có thể bị làm giả; tài khoản mạng xã hội có thể bị chiếm đoạt hoặc giả mạo. Vì vậy, việc “nghe đúng giọng” hay “nhìn thấy hình ảnh quen thuộc” chưa đủ để xác nhận một người là ai. Khi xuất hiện yêu cầu bất thường, cần chuyển sang một kênh liên lạc khác để kiểm tra. Người dân hãy ghi nhớ nguyên tắc “3 không, 3 phải”: Không cung cấp mật khẩu, mã OTP và thông tin bảo mật; không bấm đường link, cài ứng dụng hoặc cấp quyền điều khiển thiết bị từ nguồn chưa xác thực; không chuyển tiền khi chưa kiểm tra độc lập. Đồng thời, phải dừng lại khi bị thúc ép; phải xác minh bằng kênh chính thức hoặc một kênh liên lạc khác; phải báo ngay cho ngân hàng và cơ quan chức năng khi phát hiện hoặc nghi ngờ giao dịch lừa đảo.
Không gian mạng càng gắn với đời sống, những “cạm bẫy số” càng có thể xuất hiện dưới những hình thức quen thuộc. Vì vậy, mỗi người cần hình thành thói quen “kiểm trước - tin sau”. Một khoảng dừng để kiểm tra, một cuộc gọi xác minh có thể giúp ngăn chặn hậu quả mà đôi khi phải mất rất nhiều thời gian mới khắc phục được.
Bá Đoàn
