Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tự động hóa và dữ liệu số
Với tốc độ phát triển công nghiệp và đô thị tại Bắc Ninh, yêu cầu đối với hệ thống điện không chỉ là cung cấp điện liên tục mà còn phải phát hiện sớm nguy cơ, xử lý nhanh bất thường và hạn chế tối đa gián đoạn sản xuất. Trước yêu cầu đó, Công ty Điện lực Bắc Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tự động hóa và dữ liệu số trong quản lý vận hành lưới điện.
Tính đến hết tháng 9 năm 2026, Công ty Điện lực Bắc Ninh có 50/51 trạm biến áp 110kV chuyển sang chế độ không người trực, vận hành thông qua hệ thống giám sát, điều khiển từ xa SCADA. Tỷ lệ thao tác từ xa thành công đạt 98,8–100%; cùng với 54 mạch vòng tự động trên hệ thống quản lý phân phối DMS, các giải pháp này góp phần nâng cao khả năng cô lập điểm sự cố, chuyển phương thức cấp điện và rút ngắn thời gian gián đoạn cung cấp điện.
Cùng với tự động hóa, flycam, camera nhiệt, thiết bị đo phóng điện cục bộ và các dụng cụ đo chuyên dụng được sử dụng để kiểm tra đường dây, trạm biến áp, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Việc ứng dụng công nghệ giúp nâng cao độ chính xác trong kiểm tra, giảm rủi ro cho người lao động và chủ động hơn trong công tác bảo dưỡng, sửa chữa.
Giá trị lớn nhất của những công nghệ này không chỉ nằm ở khả năng phát hiện sự cố, mà còn ở việc tạo dữ liệu phục vụ đánh giá tình trạng thiết bị, xác định mức độ rủi ro và ưu tiên xử lý. Đây là bước chuyển từ khắc phục khi sự cố xảy ra sang chủ động phòng ngừa, từng bước hướng tới bảo dưỡng dựa trên tình trạng thực tế của thiết bị.
Theo định hướng chuyển đổi số của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), giai đoạn hiện nay cần chuyển từ xây dựng nền tảng sang khai thác chiều sâu, tạo hiệu quả thực chất. Tại phiên họp cuối năm 2026, EVN cho biết kết quả chuyển đổi số năm 2025 đạt mức 4, với tỷ lệ điểm đạt 81,89%; Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật (IoT), phân tích dữ liệu và tự động hóa được xác định là những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
Định hướng này đặt ra yêu cầu đối với Công ty Điện lực Bắc Ninh không chỉ số hóa quy trình mà còn phải khai thác hiệu quả dữ liệu để nâng cao chất lượng quyết định. Khi thông tin về thiết bị, phụ tải, sự cố, tổn thất điện năng và nhu cầu sử dụng điện được kết nối, đơn vị có thêm cơ sở dự báo nguy cơ quá tải, xây dựng phương án vận hành, lập kế hoạch bảo dưỡng và tối ưu nguồn lực.
Các nền tảng quản lý kỹ thuật, bản đồ lưới điện GIS và hệ thống giám sát vận hành là cơ sở quan trọng để tiến tới quản trị tập trung, đồng bộ. Trong thời gian tới, việc nghiên cứu ứng dụng AI vào phân tích hình ảnh kiểm tra đường dây, nhận diện bất thường thiết bị, dự báo phụ tải và cảnh báo nguy cơ sự cố sẽ mở ra dư địa nâng cao hơn nữa hiệu quả vận hành. Những ứng dụng này cần được triển khai phù hợp với chất lượng dữ liệu, yêu cầu tích hợp và các tiêu chuẩn an toàn hệ thống.
Chú trọng số hóa trong hoạt động kinh doanh
Chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy giá trị khi mang lại lợi ích thiết thực cho khách hàng. Vì vậy, cùng với hiện đại hóa công tác quản lý kỹ thuật, Công ty Điện lực Bắc Ninh chú trọng số hóa hoạt động kinh doanh, quản lý hợp đồng, đo đếm, thanh toán và cung cấp dịch vụ điện, hướng tới sự thuận tiện, minh bạch và nâng cao chất lượng phục vụ.
Hiện nay, Công ty quản lý hơn 1,1 triệu hợp đồng mua bán điện trên hệ thống CMIS, sử dụng 100% công tơ điện tử; 7.258 trạm biến áp đã được lắp đặt hệ thống đo xa. Cùng với việc triển khai thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt, những nền tảng số này tạo cơ sở để khách hàng tiếp cận thông tin sử dụng điện nhanh chóng, thuận tiện và chủ động hơn trong quản lý chi phí.
Đặc biệt, thông qua ứng dụng EVN CSKH, khách hàng có thể theo dõi tình hình sử dụng điện mọi lúc, mọi nơi; tra cứu chỉ số công tơ, sản lượng điện tiêu thụ hằng ngày, kiểm tra hóa đơn và lịch sử thanh toán để quản lý chi phí hiệu quả hơn. Ứng dụng còn giúp khách hàng kịp thời cập nhật lịch ngừng, giảm cung cấp điện, gửi yêu cầu dịch vụ, thông báo sự cố và theo dõi tiến độ xử lý ngay trên thiết bị di động. Không chỉ tiết kiệm thời gian, giảm bớt các bước liên hệ trực tiếp, EVN CSKH còn góp phần minh bạch hóa thông tin, tăng tính chủ động trong sử dụng điện và kết nối khách hàng với ngành Điện nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất, dữ liệu tiêu thụ điện còn hỗ trợ theo dõi diễn biến phụ tải, nhận diện thời điểm sử dụng điện cao và xây dựng kế hoạch sử dụng điện hợp lý. Ở chiều ngược lại, dữ liệu đo đếm và thông tin khách hàng được số hóa cũng giúp ngành Điện nâng cao hiệu quả quản lý, phát hiện những biến động bất thường và cải thiện chất lượng giải quyết yêu cầu dịch vụ.
Từ số hóa dữ liệu đến cung cấp dịch vụ trên nền tảng số, Công ty Điện lực Bắc Ninh đang từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức giao dịch, mà còn là bước chuyển trong tư duy phục vụ, lấy khách hàng làm trung tâm, hướng tới dịch vụ điện ngày càng minh bạch, thuận tiện và chuyên nghiệp.
Chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ cán bộ, công nhân viên. Người lao động ngành Điện ngày nay không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải thành thạo thiết bị số, có khả năng khai thác dữ liệu, nhận diện rủi ro và phối hợp xử lý công việc trên các nền tảng dùng chung.
Bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, an toàn trong quá trình hiện đại hóa
Song song với đó, việc mở rộng kết nối số đòi hỏi các hệ thống điều khiển, dữ liệu vận hành và nền tảng kinh doanh được bảo vệ chặt chẽ, phân quyền truy cập phù hợp và giám sát an toàn thông tin thường xuyên. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, an toàn trong quá trình hiện đại hóa.
Năm 2025, Công ty Điện lực Bắc Ninh triển khai 176 dự án đầu tư xây dựng, cải tạo và nâng cấp lưới điện; tỷ lệ công tơ điện tử đạt 100%, tỷ lệ đo xa vượt 99%. Năm 2026, Công ty đặt mục tiêu điện thương phẩm đạt 17,848 tỷ kWh, tỷ lệ tổn thất điện năng ở mức 2,7% và tỷ lệ thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt đạt 100%.
Những mục tiêu này cho thấy chuyển đổi số cần gắn trực tiếp với hiệu quả sản xuất kinh doanh, chất lượng cung cấp điện và năng lực đáp ứng nhu cầu phát triển địa phương. Trong thời gian tới, việc kết nối dữ liệu kỹ thuật, kinh doanh và đầu tư; nâng cao năng lực dự báo phụ tải; từng bước ứng dụng AI và phân tích dữ liệu vào quản lý vận hành sẽ là những hướng đi quan trọng.
Từ các trạm biến áp điều khiển từ xa đến hệ thống đo đếm điện tử, từ dữ liệu lưới điện đến dịch vụ khách hàng trực tuyến, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức hoạt động của Công ty Điện lực Bắc Ninh. Hiệu quả thực chất không chỉ được đo bằng số lượng công nghệ được ứng dụng, mà bằng khả năng biến dữ liệu thành quyết định chính xác, giảm thiểu sự cố, tối ưu chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ.
Đó cũng là nền tảng để Công ty Điện lực Bắc Ninh xây dựng lưới điện ngày càng thông minh, vận hành an toàn, tin cậy, đồng hành cùng sự phát triển công nghiệp và kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.
PV
