Áp lực chuyển dịch và bài toán tái cấu trúc mô hình tăng trưởng
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang chuyển biến từ một nguy cơ dài hạn thành sức ép hiện hữu đối với mọi nền kinh tế, các hiện tượng thời tiết cực đoan và rủi ro thiên tai gia tăng không ngừng. Cùng với những biến động phức tạp của tình hình địa chính trị toàn cầu, các yếu tố này đã và đang tác động trực tiếp, sâu sắc đến an ninh năng lượng, chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đứng trước thực trạng đó, việc thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” không còn là một sự lựa chọn tùy nghi, mà đã trở thành một chuẩn mực phát triển mới mang tính bắt buộc, buộc các quốc gia phải khẩn trương tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.
Với Việt Nam, bài toán đặt ra mang tính chất “kép” và đầy thách thức: nền kinh tế vừa phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển, vừa phải chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và thực thi nghiêm túc các cam kết quốc tế về giảm phát thải. Cam kết mạnh mẽ của Chính phủ về việc đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện mô hình phát triển theo hướng bền vững và bao trùm.
Phát biểu tại lễ phát động, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) nhấn mạnh: "Chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng không chỉ là yêu cầu cấp thiết về môi trường, mà còn là cơ hội vàng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tạo ra những động lực tăng trưởng mới". Theo ông, hành trình hướng tới Net Zero là một xu thế tất yếu, nhưng để thành công đòi hỏi sự quyết tâm chính trị lớn lao và sự đồng hành, chung tay của toàn xã hội, trong đó cộng đồng doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm, đóng vai trò dẫn dắt. Nhận định này phản ánh một sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy tiếp cận: từ việc bị động “ứng phó” sang chủ động “tận dụng cơ hội” trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh.
Thời gian qua, hệ thống thể chế, chính sách về tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng của Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện. Sự tham gia tích cực vào các sáng kiến hợp tác quốc tế, điển hình như Chương trình Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP), đã mở ra những cơ hội lớn trong việc tiếp cận nguồn lực tài chính và công nghệ tiên tiến từ quốc tế. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn đang bộc lộ nhiều “điểm nghẽn” cần tháo gỡ như: nguồn lực đầu tư trong nước còn hạn chế, công nghệ lõi chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, hệ thống đo đếm và kiểm kê phát thải chưa đồng bộ, năng lực thực thi tại cấp địa phương còn nhiều bất cập. Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp vẫn chưa được “kích hoạt” một cách đầy đủ và đồng bộ để thực sự trở thành động lực dẫn dắt quá trình chuyển đổi này.
Mở rộng không gian kết nối, thúc đẩy hành động thực chất
Nhằm lấp đầy những khoảng trống hiện hữu thông qua các cơ chế kết nối hiệu quả hơn giữa thể chế và thị trường, Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero” dự kiến sẽ được tổ chức trọng thể trong hai ngày 11 và 12/6/2026 tại Hà Nội. Sự kiện do VCCI, thông qua đầu mối là VBCSD bảo trợ, phối hợp cùng Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC-VN) tổ chức.
Diễn đàn dự kiến sẽ quy tụ sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, đại diện Hội đồng Năng lượng Thế giới (WEC), các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Điểm nhấn của chương trình là một chuỗi các hoạt động đa dạng và thực chất, bao gồm: các phiên thảo luận chuyên sâu về năng lượng và môi trường; chương trình bình xét và vinh danh “Năng lượng và môi trường xanh bền vững tại Việt Nam” dựa trên bộ tiêu chí đánh giá chuẩn mực của WEC; cùng không gian triển lãm “Con đường xanh – Net Zero Việt Nam”.
Không gian triển lãm được kỳ vọng sẽ trở thành chiếc cầu nối thiết thực giữa các doanh nghiệp với các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính xanh, nhà tài trợ và hệ sinh thái chuyên gia. Thông qua đó, các dự án chuyển đổi xanh sẽ được tiếp sức để chuyển hóa từ ý tưởng trên giấy thành những mô hình triển khai thực tế mang lại hiệu quả cao.
Thông qua Diễn đàn, WEC-VN kỳ vọng sẽ góp phần đưa các chuẩn mực và công cụ đánh giá quốc tế áp dụng vào thực tiễn tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển dịch năng lượng một cách hiệu quả, phù hợp với năng lực nội tại và bảo đảm tính bền vững lâu dài. Đồng thời, Diễn đàn sẽ hình thành một cơ chế kết nối liên tục giữa các đơn vị tiên phong với hệ sinh thái chuyên gia, nhà tài trợ, các quỹ khí hậu và các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính xanh quốc tế.
Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026” không chỉ dừng lại ở mục đích vinh danh các mô hình điển hình, mà mục tiêu cốt lõi là tạo lập một hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh. Sự kiện được kỳ vọng sẽ thu hẹp khoảng cách giữa việc hoạch định chính sách và năng lực thực thi, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương, góp phần quan trọng vào việc hình thành một nền kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững và thịnh vượng tại Việt Nam.
Tâm An
