Đưa văn hóa Hà Nội vào từng hoạt động trải nghiệm
Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), vừa qua, Trường Mầm non Minh Khai (phường Tây Tựu, Hà Nội) tổ chức tổng kết dự án “Hà Nội ngàn năm văn hiến – Nét đẹp thanh lịch văn minh”, mang đến cho trẻ không gian trải nghiệm giàu bản sắc văn hóa.
Tại chương trình, những trò chơi dân gian như kéo co, ô ăn quan, ném lon, bắt vịt thu hút đông đảo trẻ tham gia. Không chỉ được vui chơi, các em còn học cách phối hợp, tuân thủ luật chơi, biết chờ đợi, chia sẻ và cổ vũ bạn bè.
Không gian “Phiên chợ Hà Nội xưa” tái hiện những nét sinh hoạt quen thuộc của người Hà Nội với cốm xanh, bánh cốm, bánh xu xê cùng nhiều sản vật truyền thống. Đặc biệt, tại “Gánh hoa Tây Tựu”, trẻ được tìm hiểu nghề trồng hoa của địa phương, trải nghiệm cắm hoa, bán hàng và thực hành giao tiếp lịch sự.
Trong khi đó, “Làng nghề truyền thống tuổi thơ” mang đến những hoạt động khám phá tranh Đông Hồ, nặn tò he Xuân La – Phú Xuyên. Qua việc tự tay tạo nên sản phẩm, trẻ được rèn luyện sự khéo léo, phát huy khả năng sáng tạo và bước đầu cảm nhận giá trị của nghề thủ công truyền thống.
Hình ảnh Hồ Gươm, tà áo dài, nghệ thuật thư pháp và nét thanh lịch của người Tràng An cũng được lồng ghép trong chương trình. Từ những trải nghiệm gần gũi, giáo viên hướng dẫn trẻ cách chào hỏi, ứng xử văn minh, giữ gìn vệ sinh và tôn trọng người xung quanh.
Cô Nguyễn Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Mầm non Minh Khai, nhấn mạnh: “Điều chúng tôi mong muốn không phải là để trẻ ghi nhớ thật nhiều kiến thức về Hà Nội, mà quan trọng hơn là giúp các con cảm nhận tình yêu với Thủ đô từ những điều gần gũi nhất. Một trò chơi dân gian, một phiên chợ xưa, một bông hoa hay một sản phẩm tò he đều có thể trở thành bài học đầu đời về văn hóa, sự sẻ chia và cách ứng xử văn minh”.
Sự đồng hành của phụ huynh trong các hoạt động cũng góp phần kết nối gia đình với nhà trường, giúp những bài học về văn hóa truyền thống được tiếp nối trong đời sống hằng ngày.
Lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong trường học
Không riêng Trường Mầm non Minh Khai, nhiều cơ sở giáo dục mầm non tại Hà Nội đang chủ động đưa văn hóa dân gian, nghệ thuật truyền thống và nếp sống thanh lịch, văn minh vào hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ bằng những hình thức sáng tạo.
Tại Trường Mầm non Quang Trung (Hoàn Kiếm, Hà Nội), nghệ thuật tranh dân gian Hàng Trống được đưa vào hoạt động tạo hình. Cô Nguyễn Thị Mỹ Ngọc, Trường Mầm non Quang Trung cho biết, bản thân cô đã dành rất nhiều thời gian nghiên cứu, sáng tạo khuôn in bằng xốp mềm để trẻ có thể trực tiếp thực hành tạo hình tranh dân gian và đưa vào giảng dạy cho học sinh.
Thông qua những hình ảnh quen thuộc như “Cá chép trông trăng”, chim công, gà trống, trẻ được khám phá màu sắc, đường nét và vẻ đẹp của dòng tranh đặc trưng đất kinh kỳ. Cách làm này vừa phát huy khả năng sáng tạo, vừa góp phần đưa di sản văn hóa Hà Nội đến gần hơn với thế hệ nhỏ tuổi.
Trong khi đó, Trường Mầm non Thạch Bàn chú trọng giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh thông qua những tình huống sinh hoạt gần gũi. Các hoạt động nhận diện hành vi đúng – sai, thực hành chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, xếp hàng và giữ gìn vệ sinh giúp trẻ hình thành thói quen ứng xử tích cực ngay từ những năm đầu đời.
Từ những cách làm sáng tạo tại các cơ sở giáo dục mầm non có thể thấy, việc đưa văn hóa truyền thống vào trường học không đơn thuần là giúp trẻ nhận biết những giá trị di sản, phong tục của quê hương, mà còn góp phần bồi đắp tâm hồn, hình thành nhân cách và những thói quen ứng xử đẹp ngay từ những năm tháng đầu đời.
Đây cũng là một trong những nội dung được ngành Giáo dục Hà Nội quan tâm triển khai. Thời gian qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã đưa tài liệu giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh dành cho trẻ 5–6 tuổi vào các hoạt động giáo dục, đồng thời xây dựng kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian trong các cơ sở giáo dục, khuyến khích lựa chọn hình thức phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế.
Từ định hướng ấy, việc giáo dục văn hóa truyền thống không chỉ dừng lại ở những ngày hội, sự kiện mà cần được lồng ghép thường xuyên, tự nhiên trong các hoạt động học tập, vui chơi và sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Để rồi từ mỗi trò chơi dân gian, mỗi câu chuyện hay trải nghiệm bình dị, tình yêu quê hương và niềm tự hào về Thủ đô ngàn năm văn hiến được lặng lẽ gieo mầm, nuôi dưỡng trong tâm hồn trẻ thơ, góp phần gìn giữ và tiếp nối những nét đẹp thanh lịch, văn minh của người Hà Nội.
Minh Khánh
