Quyết sách nhân văn trong bối cảnh tái cơ cấu chi tiêu công
Ngày 28/2/2025, Bộ Chính trị đã đưa ra quyết định lịch sử về việc miễn học phí toàn diện cho hệ thống công lập, bắt đầu triển khai từ năm học 2025–2026. Ngay sau đó, vào ngày 26/6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết cụ thể hóa hành lang pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để chính sách đi vào thực tiễn. Theo đó, học sinh trường công được miễn hoàn toàn học phí, trong khi học sinh tại các cơ sở dân lập và tư thục cũng nhận được sự hỗ trợ một phần từ ngân sách nhà nước.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn chia sẻ, Việt Nam hiện đứng vào hàng ngũ ít các quốc gia (cùng với 38 nước thu nhập cao khác) thực hiện miễn học phí mầm non. Dù còn nhiều khó khăn về kinh tế, việc đặt giáo dục phổ thông vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển bền vững cho thấy một sự lựa chọn ưu tiên rõ ràng của Đảng và Nhà nước.
Con số ấn tượng 30.600 tỷ đồng đầu tư cho tương lai
Với tổng số 23,2 triệu học sinh từ mầm non đến phổ thông, chính sách này tác động trực tiếp đến gần 1/4 dân số cả nước. Theo ước tính của Chính phủ, tổng kinh phí để thực thi chính sách lên tới khoảng 30.600 tỷ đồng mỗi năm. Riêng trong năm học 2025-2026, ngân sách dành cho trẻ mầm non 5 tuổi, học sinh tiểu học và trung học cơ sở công lập toàn quốc đã đạt mức 22.500 tỷ đồng.
Các chuyên gia xã hội học nhận định, việc "giữ lại" một khoản tiền đáng kể cho mỗi hộ gia đình không chỉ giúp tái phân bổ nguồn lực cho dinh dưỡng và y tế mà quan trọng hơn là giảm thiểu nguy cơ bỏ học sớm. Chính sách này chính là lời giải cho bài toán thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền, thực hiện đúng tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Áp lực về chất lượng và bài toán quản trị
Tuy nhiên, việc gỡ bỏ rào cản tài chính cũng đặt ra những thách thức mới. Khi tỷ lệ học sinh đến trường tăng cao, áp lực lên cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên là điều khó tránh khỏi. Ngành giáo dục đang đứng trước yêu cầu phải cải cách quản trị trường học mạnh mẽ, bảo đảm ngân sách được sử dụng minh bạch và hiệu quả, tránh tình trạng "miễn phí nhưng quá tải".
Bên cạnh đó, đây cũng là động lực để các địa phương rà soát lại mạng lưới trường lớp, ưu tiên đầu tư cho những khu vực còn thiếu thốn, từ đó nâng cao tính cân bằng của toàn hệ thống. Nhìn về dài hạn, khi trẻ em được tiếp cận giáo dục liên tục và không bị gián đoạn, chất lượng nguồn nhân lực quốc gia sẽ được cải thiện căn bản.
Giấc mơ về một nền giáo dục "không ai phải lo học phí" đã trở thành hiện thực từ năm 2025. Thành công này không chỉ dừng lại ở con số ngân sách mà còn là một dấu ấn đậm nét về một nền giáo dục nhân văn, vì nhân dân và là bệ phóng vững chắc cho thế hệ tương lai của Việt Nam.
Tâm An
