Công ty Cổ phần Sách Thái Hà (Thái Hà Books) vừa có công văn gửi Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, đề nghị nghiên cứu xây dựng lộ trình để Hà Nội hướng tới danh hiệu “Thủ đô Sách Thế giới” trước năm 2030.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư xác định mục tiêu phấn đấu để Việt Nam có “Thủ đô Sách Thế giới” trước năm 2030, coi đây là định hướng mang ý nghĩa chiến lược đối với phát triển văn hóa đọc và kinh tế tri thức.
Theo Thái Hà Books, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để theo đuổi mục tiêu này khi vừa là trung tâm chính trị, văn hóa, giáo dục lớn nhất cả nước, vừa sở hữu hệ thống thư viện, trường học, nhà xuất bản, phố sách và cộng đồng yêu sách phát triển mạnh trong nhiều năm qua.
Không chỉ là danh hiệu văn hóa
Khác với cách nhìn thông thường về một hoạt động mang tính biểu tượng, danh hiệu “Thủ đô Sách Thế giới” của UNESCO thực chất là sự ghi nhận đối với năng lực xây dựng hệ sinh thái tri thức và khả năng đưa văn hóa đọc trở thành một phần trong đời sống đô thị.
Các thành phố được UNESCO lựa chọn không chỉ cần tổ chức hội sách hay phát triển thư viện, mà phải chứng minh được khả năng tạo ra môi trường tiếp cận tri thức rộng mở, bền vững và có tác động xã hội rõ rệt.
Theo tiêu chí của UNESCO, thành phố được đề cử cần có chương trình thúc đẩy đọc sách do chính quyền bảo trợ hoặc chứng thực, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ giữa hệ sinh thái gồm nhà văn, nhà xuất bản, thư viện, trường học, nhà sách, không gian sáng tạo và cộng đồng độc giả.
UNESCO cũng đánh giá cao các sáng kiến thúc đẩy quyền tiếp cận tri thức, phát triển văn hóa đọc cho trẻ em, người yếu thế và các chương trình học tập suốt đời trong cộng đồng.
Điều này cho thấy để hướng tới danh hiệu “Thủ đô Sách Thế giới”, Hà Nội sẽ không thể chỉ dừng ở việc mở thêm phố sách hay tổ chức sự kiện, mà cần xây dựng chiến lược phát triển văn hóa đọc mang tính dài hạn, gắn với giáo dục, công nghệ, không gian công cộng và đời sống đô thị hiện đại.
Hà Nội đang có nhiều lợi thế riêng
Trong nhiều năm qua, Hà Nội được xem là địa phương có đời sống xuất bản và văn hóa đọc sôi động hàng đầu cả nước. Ngoài hệ thống thư viện công cộng, thư viện trường học và các nhà xuất bản lớn, Hà Nội còn sở hữu nhiều không gian đọc sách đặc trưng như phố sách Hà Nội, các hội sách mùa xuân, hội sách thiếu nhi, các chương trình giao lưu tác giả - độc giả hay hoạt động phát triển văn hóa đọc trong trường học.
Nhiều năm gần đây, xu hướng xây dựng thư viện cộng đồng, quán sách kết hợp không gian sáng tạo, khu đọc mở trong công viên, trường học và khu dân cư cũng phát triển mạnh tại Hà Nội, cho thấy nhu cầu tiếp cận tri thức của người dân ngày càng lớn.
Theo đề xuất của Thái Hà Books, Hà Nội cần nghiên cứu kinh nghiệm từ các thành phố từng được UNESCO công nhận để xây dựng chiến lược phát triển văn hóa đọc giai đoạn 2026-2030 gắn với hội nhập quốc tế.
Một số định hướng được doanh nghiệp này đưa ra gồm mở rộng thư viện cộng đồng, phát triển không gian đọc mở, thúc đẩy học tập suốt đời, tổ chức thêm các hội sách và lễ hội sách quy mô quốc gia, quốc tế.
Cơ hội nâng tầm vị thế văn hóa của Thủ đô
Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu theo đuổi nghiêm túc mục tiêu này, Hà Nội có thể tạo ra tác động lớn không chỉ với lĩnh vực xuất bản mà còn với giáo dục, du lịch văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Trong bối cảnh nhiều đô thị trên thế giới đang cạnh tranh bằng “sức mạnh mềm”, việc xây dựng hình ảnh một thành phố gắn với tri thức, sáng tạo và văn hóa đọc có thể trở thành lợi thế quan trọng của Hà Nội trong tương lai. Đặc biệt, khi Thủ đô đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng hình ảnh thành phố sáng tạo, danh hiệu “Thủ đô Sách Thế giới” nếu đạt được sẽ góp phần nâng cao vị thế quốc tế của Hà Nội, đồng thời tạo thêm động lực để phát triển xã hội học tập và văn hóa đọc trong cộng đồng.
Minh Thắm
