Xanh hóa để không bị đứng ngoài cuộc chơi
Với ngành dệt may, sức ép chuyển đổi xanh đang đến ngày càng rõ từ chính các nhãn hàng và thị trường xuất khẩu. Yêu cầu về nguyên liệu tái chế, năng lượng sạch, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát phát thải và trách nhiệm môi trường đang dần trở thành những điều kiện quan trọng trong quá trình lựa chọn nhà cung cấp.
Điều này khiến “xanh hóa” không còn đơn thuần là một chương trình môi trường, mà gắn trực tiếp với khả năng duy trì và mở rộng thị trường của doanh nghiệp.
Quyết định số 889/QĐ-TTg về Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030 đã đặt mục tiêu giảm 7-10% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu của một số ngành sản xuất chính, trong đó có dệt may. Định hướng này đang được doanh nghiệp cụ thể hóa thông qua những thay đổi ngay trong nhà máy.
Tại Tổng Công ty May 10, quá trình chuẩn bị cho yêu cầu sản xuất xanh đã được triển khai theo nhiều hướng. Ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10, cho biết doanh nghiệp tập trung vào 5 nhóm giải pháp gồm tiết kiệm năng lượng, tăng sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm kê phát thải khí nhà kính, số hóa hoạt động sản xuất để truy xuất nguồn gốc và sử dụng nguyên, phụ liệu có thể tái sử dụng, nguyên liệu hữu cơ.
Đáng chú ý, May 10 đã thực hiện báo cáo kiểm kê phát thải khí nhà kính hằng năm trong 3 năm trở lại đây. Việc có dữ liệu phát thải giúp doanh nghiệp không chỉ chủ động hơn trong quản trị mà còn từng bước chuẩn bị cho những yêu cầu môi trường ngày càng chặt chẽ từ các thị trường xuất khẩu.
Cùng với giảm phát thải, số hóa cũng trở thành công cụ quan trọng. Khi dữ liệu về nguyên liệu, quá trình sản xuất và sản phẩm được quản lý đầy đủ, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và kiểm soát tốt hơn toàn bộ chuỗi sản xuất.
Năng lượng sạch thành điều kiện cạnh tranh
Theo ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty May Việt Tiến, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đồng Tiến, doanh nghiệp dệt may Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng sản xuất xanh và sản xuất thông minh.
Thực tế, các nhãn hàng đang gia tăng yêu cầu đối với nhà cung cấp về trách nhiệm xã hội, nguyên phụ liệu tái chế và sử dụng năng lượng sạch. Một số chuỗi cung ứng còn hướng tới mục tiêu sử dụng 100% năng lượng tái tạo. Đây là sức ép đáng kể với ngành dệt may - lĩnh vực có nhu cầu năng lượng lớn nhưng hệ thống doanh nghiệp lại đa dạng về quy mô, trong đó có nhiều cơ sở nhỏ và phân tán.
Để đáp ứng yêu cầu này, doanh nghiệp đang tiếp cận nhiều giải pháp khác nhau như đầu tư điện mặt trời áp mái, sử dụng chứng chỉ năng lượng tái tạo I-REC hoặc nghiên cứu cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).
Theo ông Nguyễn Văn Hoàng, DPPA có thể trở thành một giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện mục tiêu Net Zero về CO2. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp có phụ tải điện nhỏ, phân tán, việc tham gia vẫn cần tính toán kỹ về khả năng kết nối, nguồn cung và chi phí.
Nhìn từ thực tế sản xuất, chuyển đổi xanh đang tạo ra một yêu cầu kép đối với doanh nghiệp dệt may: vừa phải kiểm soát chi phí, vừa phải đầu tư cho những tiêu chuẩn mới. Nếu chậm thay đổi, doanh nghiệp có nguy cơ gặp khó khi tiếp cận các đơn hàng yêu cầu cao về môi trường; ngược lại, việc chủ động chuẩn hóa quy trình, kiểm soát phát thải và sử dụng năng lượng sạch có thể tạo thêm lợi thế khi tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ mục tiêu của Quyết định 889 đến thực tiễn tại doanh nghiệp cho thấy sản xuất bền vững đang dần chuyển từ định hướng thành yêu cầu cụ thể trong hoạt động kinh doanh. Với dệt may, “xanh hóa” vì thế không chỉ là câu chuyện giảm tác động đến môi trường, mà còn là bước chuẩn bị để bảo vệ thị trường, giữ đơn hàng và nâng sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Minh Thành (t/h)
