Chính sách và nhu cầu điện tạo động lực mới cho doanh nghiệp
Thị trường điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi với mục tiêu vừa đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế, vừa bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang các nguồn điện phát thải thấp.
Theo đánh giá của MBS Research, nhu cầu sử dụng điện trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng mạnh. Sản lượng điện thương phẩm toàn hệ thống tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước, trong khi riêng quý II ghi nhận mức tăng hơn 12% do các đợt nắng nóng kéo dài tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực miền Bắc.
Áp lực phụ tải tăng khiến cơ cấu huy động nguồn điện cũng thay đổi đáng kể. Khi điều kiện thủy văn không còn thuận lợi, tỷ trọng điện từ các nhà máy thủy điện giảm dần, nhường chỗ cho nhiệt điện than và điện khí đảm nhận vai trò cân bằng hệ thống. Cùng với đó, các dự án điện gió và điện mặt trời tiếp tục đóng góp sản lượng ổn định nhờ tình trạng cắt giảm công suất được cải thiện.
Diễn biến này góp phần kéo mặt bằng giá trên thị trường phát điện cạnh tranh đi lên. Giá điện giao ngay tăng tạo điều kiện cải thiện doanh thu đối với nhiều nhà máy có sản lượng tham gia thị trường lớn, đồng thời nâng hiệu quả vận hành của các doanh nghiệp phát điện.
Một yếu tố đáng chú ý khác là tình hình tài chính của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chuyển biến tích cực sau giai đoạn tái cơ cấu. Khả năng thanh toán cho các đơn vị phát điện được cải thiện, trong khi thời gian giao sản lượng hợp đồng được kéo dài giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch vận hành và chuẩn bị nhiên liệu.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện các quy định liên quan đến Luật Điện lực sửa đổi, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), phát triển điện khí LNG và năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ tạo môi trường đầu tư ổn định hơn, giảm rủi ro chính sách cho các dự án mới.
Cổ phiếu điện bước vào giai đoạn phân hóa
Theo các chuyên gia phân tích, cơ hội đầu tư trong ngành điện sẽ không trải đều mà tập trung vào những doanh nghiệp có danh mục dự án phù hợp với định hướng phát triển của Chính phủ.
Nhóm được đánh giá hưởng lợi rõ nét nhất là các doanh nghiệp phát triển điện khí LNG. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu mở rộng mạnh công suất điện khí trong những năm tới nhằm thay thế dần các nguồn điện phát thải cao và tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện quốc gia.
Trong nhóm này, Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (POW) được đánh giá sở hữu lợi thế khi đang tham gia nhiều dự án LNG quy mô lớn, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn nếu các dự án triển khai đúng tiến độ.
Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, các doanh nghiệp như REE, GEG, HDG và PC1 cũng được kỳ vọng cải thiện triển vọng kinh doanh khi cơ chế mua bán điện trực tiếp được mở rộng và các chính sách mới khuyến khích phát triển điện mặt trời, điện gió cũng như hệ thống lưu trữ năng lượng.
Không chỉ các doanh nghiệp phát điện, nhóm doanh nghiệp tư vấn, xây lắp và hạ tầng điện cũng đứng trước cơ hội mới khi nhu cầu đầu tư vào lưới truyền tải, trạm biến áp và các dự án nguồn điện ngày càng lớn. PC1 và TV2 được đánh giá là những doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư này nhờ kinh nghiệm triển khai nhiều công trình điện quy mô lớn.
Trong khi đó, triển vọng của nhóm nhiệt điện than chủ yếu đến từ nhu cầu huy động tăng trong ngắn hạn khi thủy điện suy giảm sản lượng. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng dài hạn không còn quá lớn do yêu cầu giảm phát thải và xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch.
Đối với các doanh nghiệp thủy điện, kết quả kinh doanh có thể chịu áp lực nếu hiện tượng El Nino quay trở lại khiến lượng nước về hồ giảm. Mặc dù giá điện trên thị trường cạnh tranh có xu hướng tăng, mức đóng góp từ cơ chế giá thị trường vẫn chưa đủ lớn để bù đắp hoàn toàn ảnh hưởng từ sản lượng phát điện.
Theo các chuyên gia, triển vọng của nhóm cổ phiếu điện trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng tài sản, tiến độ triển khai dự án và khả năng tận dụng các chính sách mới, thay vì chỉ dựa vào xu hướng tăng chung của nhu cầu tiêu thụ điện. Điều này đồng nghĩa dòng tiền trên thị trường chứng khoán nhiều khả năng sẽ tiếp tục chọn lọc, ưu tiên những doanh nghiệp có chiến lược phát triển rõ ràng, năng lực tài chính vững và dư địa mở rộng công suất trong những năm tới.
Nam Sơn (t/h)
