Giá xăng dầu được “kiềm chế” nhờ quỹ bình ổn

Theo báo cáo của Chính phủ về kết quả quản lý, sử dụng Quỹ bình ổn (QBO) giá xăng dầu, năm 2013, trong 16 lần điều hành, việc sử dụng QBO đã góp phần giữ ổn định hoặc kiềm chế mức tăng giá bán xăng dầu trong nước. Và thêm một lần Chính phủ khẳng định, nếu không có QBO thì giá xăng dầu trong nước đã phải tăng cao hơn.

Điều hành giá xăng dầu, trong đó có việc sử dụng, quản lý QBO giá mặt hàng này là vấn đề được dư luận quan tâm. Theo báo cáo của Chính phủ, trong năm tháng đầu năm 2014, giá một số chủng loại xăng dầu chỉ được điều chỉnh tăng ba lần những hầu hết có mức tăng kiềm chế do kết hợp sử dụng quỹ này. Trước diễn biến giá xăng dầu thế giới phức tạp, trong nhiều thời điểm xu hướng tăng là chủ yếu, việc sử dụng QBO trong 9/11 văn bản điều hành cũng đã góp phần giữ ổn định giá bán xăng dầu trong nước. Nếu không có quỹ thì giá xăng dầu trong nước đã phải tăng cao hơn và tần suất tăng giá cũng nhiều lần hơn. Cụ thể, năm 2013, nếu không có công cụ này thì giá xăng dầu trong nước đã phải tăng ngay từ những ngày đầu năm, đặc biệt trước và sau Tết Nguyên đán đã phải tăng giá xăng dầu ở mức cao (có thể lên mức 2.000 đồng/lít xăng tại thời điểm ngày 26-2-2013…). Việc sử dụng quỹ trong năm 2013 đã góp phần giữ ổn định hoặc kiềm chế mức tăng giá bán xăng dầu trong nước trong 16 lần điều hành. Nếu điều chỉnh tăng giá thì sẽ phải điều chỉnh 16 lần, mức điều chỉnh mỗi lần sẽ phải tăng ít nhất tương đương mức sử dụng quỹ.

Trong báo cáo trước QH, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng, người được ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ ký báo cáo, thêm một lần nhấn mạnh, thực tế đã chứng minh, QBO giá xăng dầu là công cụ hữu hiệu để thực hiện bình ổn giá trong điều kiện kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Sau một thời gian thực hiện, cũng còn một số ý kiến khác nhau về quỹ này. Chính phủ đã giao Bộ Công thương chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổng hợp đánh giá tình hình thực hiện điều hành giá xăng dầu theo quy định tại Nghị định số 84/2009/NĐ-CP (NĐ84) để xây dựng nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, trong đó có nội dung về QBO giá xăng dầu…

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH Lê Thị Nga bày tỏ bức xúc trước thực trạng quản lý xăng dầu lỏng lẻo khiến hai triệu tấn xăng dầu nhập về theo hình thức tạm nhập, tái xuất nhưng lại… để tiêu thụ ở thị trường nội địa và Dự thảo thay thế NDD84 cứ mấy tháng các bộ, ngành đem ra bàn một lần… rồi để đấy.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng khẳng định, NDD84 về kinh doanh xăng dầu về cơ bản đáp ứng được yêu cầu là xăng dầu phải theo giá thị trường nhưng có sự quản lý của nhà nước. Cái được lớn nhất của NĐ này là “người tiêu dùng đã quen với giá xăng dầu lên xuống thường xuyên theo sự biến động của thị trường thế giới”. Chấm dứt được tình trạng điều hành giá xăng dầu giật cục do giá xăng dầu thế giới tăng liên tục, nhưng vì sợ lạm phát, sợ ảnh hưởng đến đầu vào của nền kinh tế nên không điều chỉnh kịp thời, và khi không thể “hãm” được nữa thì điều chỉnh với biên độ lớn làm ảnh hưởng tới lạm phát.

Xăng dầu là đầu vào của nền kinh tế, tác động cả trực tiếp lẫn gián tiếp tới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là lý do cho việc mấy năm rồi mà Dự thảo NĐ thay thế NDD84 “hết nâng lên lại đặt xuống”.  Gần đây nhất, ngày 3-6-2014, Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp nghe Bộ Tài chính và Bộ Công thương báo cáo về Dự thảo NĐ này. Quan trọng nhất trong điều hành giá xăng dầu theo NĐ mới là phải rút ngắn được thời gian tính giá cơ sở từ 30 ngày xuống còn 15 ngày và thời gian điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu tối đa từ 20 ngày xuống còn 10 ngày; và tiến tới trả lại quyền định giá xăng dầu cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện thanh tra, kiểm tra về giá và hoạt động kinh doanh xăng dầu mà thôi. Còn hiện tại, mỗi khi quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, cả Bộ Công thương lẫn Tài chính đều “hết sức dè dặt”.

Chia sẻ với Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định, NĐ84 đã đạt được tiến bộ rõ rệt trong quản lý giá đối với mặt hàng xăng dầu và mang lại hiệu quả thiết thực cho người tiêu dùng. Đó là việc người tiêu dùng được mua xăng dầu với giá sát diễn biến giá của thị trường thế giới. Tuy nhiên, sau năm năm thực hiện, NĐ84 đã dần trở nên lạc hậu, không đáp ứng được yêu cầu quản lý mặt hàng chiến lược này trong tình hình mới là cần phải rút ngắn thời gian tính giá cơ sở và thời gian tối đa giữa hai lần điều chỉnh giá; tránh được độc quyền.

Mặc dù vậy, với tư cách là người đứng đầu ngành Công thương, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng vẫn “xin nhận trách nhiệm về việc chậm ban hành NĐ thay thế NĐ84”. Dù chưa thể sửa ngay NĐ thay thế NĐ84, song liên bộ Tài chính – Công thương liên tục yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải minh bạch tài chính, đầu tư, công nợ; minh bạch trong hoạt động kinh doanh và minh bạch cả quỹ tiền lương, mức lương trả cho lãnh đạo cũng như người lao động của ngành xăng dầu.

Theo Thời nay