Theo kế hoạch, thành phố đặt trọng tâm vào việc phát huy tối đa năng lực của hệ thống thoát nước hiện có, đảm bảo nước mưa được tiêu thoát nhanh nhất về các nguồn tiếp nhận và trạm bơm đầu mối. Đối với những khu vực đã hoàn thành cải tạo theo các dự án thoát nước, mục tiêu là xử lý hiệu quả các trận mưa có cường độ lớn, lên tới 310mm trong vòng 2 ngày.
Bên cạnh đó, thành phố xác định yêu cầu giảm thiểu tối đa các điểm úng ngập cục bộ, hạn chế thời gian nước rút chậm, đồng thời tăng cường phối hợp giữa hệ thống thoát nước đô thị với hệ thống thủy lợi như sông sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu Bây để ưu tiên tiêu thoát nước cho khu vực nội thành. Nguyên tắc “4 tại chỗ” và “3 sẵn sàng” tiếp tục được quán triệt nhằm đảm bảo khả năng ứng phó nhanh, chủ động và hiệu quả.
Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch năm nay là việc xây dựng 4 kịch bản úng ngập tương ứng với các mức lượng mưa khác nhau. Với lượng mưa dưới 50mm/giờ, thành phố dự báo cơ bản không xảy ra ngập, chỉ có thể xuất hiện một số điểm ứ đọng cục bộ. Khi mưa từ 50–70mm/giờ, dự kiến sẽ có khoảng 11 điểm úng tại một số phường, xã.
Trong trường hợp mưa lớn hơn, từ 70–100mm/giờ, số điểm ngập có thể tăng lên 71 điểm trên địa bàn 30 xã, phường. Đặc biệt, với lượng mưa vượt 100mm/giờ, Hà Nội dự báo có thể xuất hiện tới 220 điểm úng ngập tại 54 phường, xã, cho thấy áp lực rất lớn lên hệ thống hạ tầng thoát nước hiện nay.
Để ứng phó với các tình huống này, thành phố yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là công tác duy tu, vận hành hệ thống thoát nước. Các tuyến trục tiêu chính như sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét, sông Kim Ngưu và các tuyến dẫn về trạm bơm phải được nạo vét hoàn thành trước mùa mưa. Thành phố cũng yêu cầu ứng dụng công nghệ như camera kiểm tra lòng cống để phát hiện và xử lý kịp thời các điểm tắc nghẽn.
Song song với đó, việc kiểm soát mực nước đệm trên hệ thống sông, hồ điều hòa được coi là yếu tố then chốt nhằm tăng khả năng trữ nước khi mưa lớn. Các trạm bơm đầu mối như Trạm bơm Yên Sở và Bắc Thăng Long - Vân Trì được yêu cầu vận hành 24/24 giờ, sẵn sàng tiêu thoát nước với công suất lớn. Đồng thời, việc mở đập Thanh Liệt để hạ mực nước sông Tô Lịch và điều tiết nước từ hệ thống sông Nhuệ cũng được tính toán linh hoạt theo diễn biến thời tiết.
Về đầu tư, Hà Nội đặt ra yêu cầu triển khai khẩn cấp một số hạng mục nhằm xử lý các điểm úng ngập kéo dài. Trong đó có việc nâng công suất các trạm bơm dã chiến dọc Đại lộ Thăng Long, xử lý ngập tại các khu đô thị như Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Ciputra hay khu vực Long Biên. Các dự án cải tạo hạ lưu sông Kim Ngưu và kênh Thụy Phương cũng được đẩy nhanh tiến độ.
Đặc biệt, hệ thống hồ điều hòa tiếp tục được mở rộng với các dự án như Thụy Phương 2, Cổ Nhuế, Phú Đô, Yên Nghĩa, Đồng Bông 2 và hồ công viên Hà Đông. Thành phố yêu cầu các hạng mục chính phải hoàn thành và đưa vào vận hành trước mùa mưa để phát huy hiệu quả điều tiết nước.
Ở góc độ dài hạn, các dự án đầu tư công về thoát nước cũng được thúc đẩy, bao gồm hoàn thiện các trạm bơm như Vĩnh Thanh, Phương Trạch, Yên Nghĩa và hệ thống thoát nước khu vực phía tả sông Nhuệ, các quận Hà Đông, Long Biên.
Bên cạnh hạ tầng, việc ứng dụng công nghệ được xác định là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý. Thành phố sẽ hoàn thiện hệ thống quản lý thoát nước trên nền tảng GIS, tích hợp dữ liệu địa lý để theo dõi và kiểm soát tình trạng ngập lụt theo thời gian thực, phục vụ công tác điều hành.
Về tổ chức thực hiện, Sở Xây dựng Hà Nội được giao chủ trì, đôn đốc và giám sát toàn bộ quá trình triển khai, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan điều tiết hệ thống thoát nước và duy trì ứng trực 24/24 giờ trong mùa mưa. UBND các phường, xã có trách nhiệm kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi cản trở dòng chảy như xả rác, lấn chiếm miệng thu nước.
Đối với các khu đô thị chưa bàn giao, chủ đầu tư phải trực tiếp vận hành hệ thống thoát nước nội khu, đảm bảo kết nối đồng bộ với mạng lưới chung của thành phố, không để phát sinh điểm ngập ảnh hưởng đến khu vực xung quanh.
Kế hoạch chống úng ngập mùa mưa năm 2026 cho thấy Hà Nội đang chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động, có kịch bản cụ thể theo từng cấp độ rủi ro. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc lớn vào việc triển khai đồng bộ, đặc biệt là sự phối hợp giữa các đơn vị quản lý và ý thức của người dân trong việc bảo vệ hệ thống thoát nước đô thị.
Minh Thắm
