Trước những lo ngại về việc “cấm xe máy xăng” từ ngày 1/7, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đã chính thức lên tiếng làm rõ: Thành phố không triển khai đồng loạt trên toàn bộ vành đai 1, mà sẽ thực hiện thí điểm vùng phát thải thấp theo phạm vi và lộ trình cụ thể.
Thông tin được ông Đào Việt Long chia sẻ bên lề cuộc họp báo do UBND TP Hà Nội tổ chức chiều 6/4. Theo đó, việc kiểm soát khí thải phương tiện, bao gồm ô tô và xe máy, sẽ được triển khai có chọn lọc, không áp dụng đại trà ngay từ đầu.
Theo Nghị quyết 57/2025/NQ-HĐND, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực thuộc vành đai 1. Trong các khu vực này, xe máy chạy xăng có thể bị hạn chế theo khung giờ hoặc phạm vi nhất định, thay vì bị cấm hoàn toàn.
Lãnh đạo Sở Xây dựng nhấn mạnh, đây là bước đi mang tính thử nghiệm, nhằm đánh giá tác động thực tế trước khi mở rộng. Việc triển khai sẽ đi kèm các tiêu chí cụ thể về không gian, thời gian và đối tượng áp dụng, đảm bảo không gây xáo trộn lớn đến đời sống người dân.
Để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi, Hà Nội đã sớm đầu tư vào hệ thống giao thông công cộng. Hiện khu vực vành đai 1 có hai tuyến đường sắt đô thị là Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách mỗi ngày. Bên cạnh đó là 45 tuyến xe buýt trợ giá, đáp ứng hơn 903.000 lượt khách/ngày.
Thành phố cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi sang phương tiện xanh, với mục tiêu tăng tối đa tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch trong khu vực thí điểm trước thời điểm áp dụng. Đồng thời, nhiều giải pháp “kết nối chặng cuối” đang được triển khai như bổ sung trạm xe đạp công cộng, nghiên cứu các tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với đặc thù phố hẹp trong nội đô.
Một trong những bài toán lớn được đặt ra là điểm trung chuyển. Sở Xây dựng Hà Nội đang xây dựng phương án bố trí các bãi đỗ xe tại cửa ngõ giáp ranh vùng phát thải thấp, cho phép người dân gửi xe cá nhân và chuyển sang phương tiện công cộng. Bước đầu, hơn 210 vị trí đã được rà soát, và con số này vẫn đang tiếp tục được cập nhật.
Về hạ tầng phục vụ xe điện, đặc biệt là trạm sạc và tủ đổi pin, đại diện Sở cho biết các quy định liên quan đến phòng cháy chữa cháy – nhất là tại chung cư cũ – đang được hoàn thiện. Trong thời gian chờ đợi, thành phố ưu tiên triển khai mô hình tủ đổi pin nhỏ gọn tại các không gian công cộng. Với giải pháp này, người dân chỉ mất 2–3 phút để thay pin, vừa tiết kiệm thời gian, vừa giảm áp lực về hạ tầng và an toàn.
Song song đó, Hà Nội cũng đang xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sang năng lượng sạch. Dự thảo nghị quyết sẽ phân loại rõ từng nhóm đối tượng, trong đó ưu tiên hỗ trợ người thu nhập thấp để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra công bằng, không ai bị bỏ lại phía sau.
Theo lộ trình đã được thông qua, từ năm 2026 đến hết 2027, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong vành đai 1. Giai đoạn 2028–2029, phạm vi sẽ mở rộng ra vành đai 2. Đến năm 2030, vùng phát thải thấp sẽ được triển khai tới vành đai 3, và từ năm 2031, các khu vực đáp ứng tiêu chí sẽ bắt buộc áp dụng.
Lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định, vùng phát thải thấp không đơn thuần là biện pháp hành chính, mà là một bước chuyển dịch dài hạn trong cơ cấu giao thông đô thị. Thành phố sẽ liên tục đánh giá, điều chỉnh chính sách theo thực tiễn, nhằm đảm bảo mục tiêu kép: giảm ô nhiễm môi trường nhưng vẫn tạo điều kiện để người dân chủ động thích nghi.
Phương Thảo (t/h)
