Hà Nội: Nhiều thách thức trong kiểm soát an toàn thực phẩm tại trường học

Vẫn còn những lỗ hổng cần khỏa lấp

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, trên địa bàn Thành phố hiện có khoảng 3.100 bếp ăn tập thể trường học, phục vụ khoảng 730.000 suất ăn mỗi bữa. Về cơ bản, các bếp ăn cơ bản tuân thủ quy trình một chiều, tách biệt khu sơ chế và chế biến; nhân viên được tập huấn định kỳ về vệ sinh an toàn thực phẩm; nguồn cung được lựa chọn từ các đơn vị có đủ giấy tờ pháp lý.

Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những “lỗ hổng” cần nhanh chóng được khỏa lấp, bịt kín. Đơn cử như, với các trường không tổ chức bếp ăn tại chỗ, việc kiểm soát chủ yếu dừng lại ở khâu tiếp nhận bằng cảm quan như: Nhiệt độ, mùi vị, hình thức suất ăn, khiến nguy cơ rủi ro khó được phát hiện từ sớm.

Bên cạnh đó, qua kiểm tra đột xuất tại hai bếp ăn tập thể trường học trên địa bàn xã Vật Lại (ngày 13/5), ngoài việc các cơ sở đều cơ bản hoàn thiện các thủ tục pháp lý quan trọng. Nhưng, Đoàn kiểm tra liên ngành số 01 về công tác an toàn thực phẩm  TP. Hà Nội đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế về hạ tầng và quy trình vận hành tại các bếp ăn, như:

Về quy hoạch không gian, cả hai bếp ăn chưa thực hiện phân khu riêng biệt các khu vực chức năng. Việc bố trí chung khu vực sơ chế, nấu nướng, rửa dụng cụ và chia suất ăn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín. Về trang thiết bị và bảo quản, tại hai cơ sở đều ghi nhận tình trạng thiếu bàn sơ chế và thiếu bồn rửa thực phẩm chuyên dụng.

Tuy nhiên, đó chỉ là những phần nổi trong “tẳng băng chìm. Đáng lo ngại, gần đây cơ quan chức năng đã phát hiện một đường dây tiêu thụ thịt lợn mắc bệnh với quy mô lớn. Hàng trăm tấn thịt không bảo đảm an toàn được đưa ra thị trường, sau đó qua sơ chế, dán nhãn “thịt sạch” và cung cấp cho một số đơn vị, trong đó có trường học. Vụ việc khiến dư luận đặc biệt quan tâm và làm dấy lên lo ngại về khả năng kiểm soát nguồn thực phẩm đầu vào cho bếp ăn học đường trên địa bàn Thủ đô.

Theo các chuyên gia y tế cảnh báo, mô hình bếp ăn tập thể là mô hình cơ sở chế biến phục vụ suất ăn quy mô lớn, được tổ chức tại các trường học, doanh nghiệp, bệnh viện và các đơn vị khác. Đây là nơi chế biến thức ăn phục vụ một nhóm đông người cùng lúc, đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Việc sử dụng thịt lợn bệnh, kể cả khi đã nấu chín, vẫn tiềm ẩn nguy cơ do các độc tố sinh ra trong quá trình phân hủy không thể bị loại bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, nếu quy trình chế biến không bảo đảm vệ sinh, các mầm bệnh như: Cúm lợn, dịch tả châu Phi hay liên cầu khuẩn có thể lây lan gián tiếp sang người.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

Liên quan đến vấn đề bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm tại trường học, ông Vũ Cao Cương Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, Sở đã tham mưu UBND Thành phố nhiều giải pháp. Đầu tiên, là tăng cường quản lý chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu trồng trọt, chăn nuôi đến giết mổ và chế biến. Trong đó, đặc biệt chú trọng kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, nhất là tại các bếp ăn tập thể như trường học, khu công nghiệp.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về công tác an toàn thực phẩm. Sự phối hợp giữa các ngành chức năng được tăng cường theo hướng chặt chẽ, rõ trách nhiệm, bảo đảm hiệu quả thực chất.

Hiện, TP. Hà Nội cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đồng thời đưa vào vận hành trang thông tin chuyên về an toàn thực phẩm để tiếp nhận phản ánh của người dân, qua đó kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, mới đây ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cũng đã ký, ban hành văn bản yêu cầu các Sở, ngành, địa phương bảo đảm an toàn thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn trường học.

Tại văn bản này, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu Giám đốc, Thủ trưởng các Sở, ngành và chính quyền cơ sở thực hiện nghiêm chỉ đạo về công tác an toàn thực phẩm, nâng cao hiệu lực quản lý, kiểm soát chặt chẽ chất lượng thực phẩm lưu thông trên thị trường; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và học sinh.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cũng yêu cầu các đơn vị cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn học đường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Dù UBND TP. Hà Nội cùng các cấp, ngành đã chỉ đạo quyết liệt và đạt được một số kết quả nhất định về công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, tuy nhiên, từ góc độ chuyên môn, đại diện Hội Thú y TP. Hà Nội cho rằng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để giải quyết triệt để các “điểm nghẽn”.

Trước hết, quy mô sản xuất chăn nuôi và giết mổ vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán. Mặc dù tình trạng này đã được cải thiện qua các năm, nhưng tốc độ chuyển biến còn chậm so với yêu cầu thực tế. Theo đó, vấn đề này chỉ có thể được giải quyết khi có quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung và hệ thống giết mổ tập trung được kiểm soát chặt chẽ.

Bên cạnh đó, hạ tầng cơ sở phục vụ giết mổ tập trung dù đã được quan tâm đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trong thời gian tới, nếu muốn chuyển đổi từ giết mổ nhỏ lẻ sang giết mổ tập trung, cũng như từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, cần có cơ chế, chính sách phù hợp và hiệu quả hơn. Chưa kể, ý thức chấp hành các quy định pháp luật của một số cơ sở chăn nuôi và giết mổ vẫn còn hạn chế.

Theo đại diện Hội Thú y TP. Hà Nội, hiện một số cơ sở chăn nuôi chưa theo dõi chặt chẽ dịch bệnh, thậm chí có tình trạng bán chạy vật nuôi khi có dịch. Một số cơ sở giết mổ hoạt động khi chưa đủ điều kiện hoặc nhập gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc. Điều này tạo kẽ hở để sản phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn lọt ra thị trường.

Đặc biệt, công tác quản lý theo địa bàn và sự phối hợp giữa các khâu trong chuỗi đã có cải thiện so với trước đây, nhưng vẫn chưa đồng bộ, chưa nghiêm, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Đó là lý do khiến việc kiểm soát nguồn gốc và truy xuất sản phẩm vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Tuấn Ngọc