Sở hữu trí tuệ đang trở thành nguồn lực phát triển
Theo kế hoạch triển khai các giải pháp đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ năm 2026 và những năm tiếp theo vừa được UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành, địa phương xác định quyền sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Hà Tĩnh hướng tới chuyển từ phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang kiến tạo một hệ sinh thái sở hữu trí tuệ đồng bộ, trong đó tài sản trí tuệ được xem là một nguồn lực có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.
Cùng với đó, công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm được yêu cầu phân định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và rõ thẩm quyền; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan từ cấp tỉnh đến cơ sở.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hà Tĩnh trong năm 2026 là nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, kinh doanh hàng giả.
Tỉnh đặt mục tiêu số vụ việc phát hiện, bắt giữ và xử lý hành chính, hình sự liên quan đến hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng ít nhất 20% so với năm 2025. Đặc biệt, 100% vụ việc được phát hiện phải được xử lý nghiêm theo quy định.
Không gian mạng được xác định là một trong những địa bàn cần tập trung kiểm soát. Các website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, hoạt động livestream, quảng cáo và kinh doanh trực tuyến sẽ được tăng cường giám sát nhằm kịp thời phát hiện sản phẩm giả mạo, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm, các lực lượng chức năng sẽ tập trung xác minh, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật, qua đó nâng cao tính răn đe, hạn chế tình trạng tái phạm.
Cùng với đấu tranh chống vi phạm, Hà Tĩnh đặt mục tiêu thúc đẩy việc tạo lập và bảo hộ tài sản trí tuệ của tổ chức, doanh nghiệp và người dân.
Trong năm 2026, tỉnh phấn đấu có ít nhất 250 đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp, bao gồm nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và giải pháp hữu ích.
Các sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP chủ lực cùng những kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ được định hướng ưu tiên hỗ trợ đăng ký bảo hộ trong nước và quốc tế.
Việc bảo hộ cũng được gắn với xây dựng thương hiệu, khai thác thương mại và phát triển chuỗi giá trị. Tỉnh định hướng từng bước coi quyền sở hữu trí tuệ là một loại tài sản có giá trị, có thể được khai thác trong hoạt động đầu tư, góp vốn, huy động nguồn lực và phát triển doanh nghiệp theo đúng quy định.
Chuyển đổi số là một điểm nhấn trong kế hoạch của Hà Tĩnh. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc xây dựng, cập nhật và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ trong năm 2026.
Dữ liệu sẽ từng bước được chuẩn hóa, tích hợp với Kho dữ liệu dùng chung và hệ thống IOC của tỉnh, đồng thời hướng tới kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về sở hữu trí tuệ.
Đáng chú ý, tỉnh dự kiến xây dựng bản đồ số các cơ sở sản xuất, kinh doanh có sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ. Đây sẽ là công cụ phục vụ công tác quản lý, tra cứu, quảng bá sản phẩm cũng như hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tốt hơn giá trị của tài sản trí tuệ.
Hà Tĩnh cũng đặt yêu cầu nghiên cứu các giải pháp quản lý đối với những vấn đề mới liên quan đến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và tài sản số, đồng thời chú trọng bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ thông tin.
Đưa kiến thức sở hữu trí tuệ đến học sinh
Bên cạnh các giải pháp về quản lý và thực thi pháp luật, Hà Tĩnh xác định xây dựng ý thức tôn trọng sáng tạo phải được bắt đầu từ môi trường giáo dục.
Từ năm học 2026-2027, 100% trường THPT trên địa bàn tỉnh được định hướng tổ chức ít nhất một chuyên đề ngoại khóa về sở hữu trí tuệ. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học cũng được khuyến khích triển khai những hoạt động tương tự.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào những vấn đề gần gũi với học sinh, sinh viên như tôn trọng bản quyền, không sao chép trái phép tài liệu, phòng chống đạo văn và sử dụng phần mềm không có bản quyền.
Mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các trường THPT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn tỉnh tổ chức ít nhất một hoạt động hoặc chuyên đề tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về sở hữu trí tuệ mỗi năm.
Một điểm đáng chú ý trong cách triển khai của Hà Tĩnh là tăng cường sự tham gia của người dân vào công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Chính quyền cấp xã được yêu cầu chủ động nắm tình hình tại các chợ, cơ sở sản xuất, điểm kinh doanh, kịp thời phát hiện và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm. Cùng với đó, các Tổ chuyển đổi số cộng đồng được phát huy vai trò trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện và cung cấp thông tin về hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Người dân có thể phản ánh thông tin thông qua các nền tảng số phù hợp như i-HaTinh, VNeID và những ứng dụng số được cơ quan chức năng triển khai. Việc mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý nhanh chóng tiếp cận dấu hiệu vi phạm, nhất là những hành vi diễn ra trên môi trường số.
Tăng trách nhiệm của từng ngành, từng địa phương
Để bảo đảm kế hoạch được triển khai đồng bộ, Hà Tĩnh phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và chính quyền cơ sở.
Sở Khoa học và Công nghệ giữ vai trò đầu mối tham mưu, hướng dẫn và hỗ trợ xác lập, quản lý, khai thác, phát triển tài sản trí tuệ. Công an tỉnh tập trung điều tra, xử lý các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, nhất là những đường dây hoạt động trên môi trường mạng.
Sở Công Thương tăng cường kiểm tra thị trường và thương mại điện tử; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chú trọng bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan; Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện quản lý đối với quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến giống cây trồng và sản phẩm nông nghiệp; Sở Y tế kiểm soát các nhóm hàng như thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và thiết bị y tế.
Tại khu vực biên giới, lực lượng hải quan và bộ đội biên phòng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát, chủ động phòng ngừa các hành vi gian lận và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới.
Với cách tiếp cận đồng bộ từ bảo hộ, thực thi quyền đến số hóa dữ liệu, giáo dục nhận thức và thương mại hóa tài sản trí tuệ, Hà Tĩnh đang hướng tới hình thành một hệ sinh thái trong đó cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, nhà trường và người dân cùng tham gia bảo vệ, phát triển các giá trị sáng tạo.
Đây được xem là nền tảng để tài sản trí tuệ đóng góp ngày càng rõ nét hơn vào năng lực cạnh tranh và tăng trưởng kinh tế của địa phương.
L.Q
