Làng nghề đúc Mỹ Đồng, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng đang ngày càng phát triển với hàng trăm sản phẩm: máy vắt sổ, thân máy khâu, may ơ ô tô, chân vịt tàu thủy, bạc biên, tăng bua, vỏ môtơ điện, khung xe máy.... đã có mặt khắp các thị trường trong và ngoài nước. Song bên cạnh đó người dân nơi đây đang phải đối mặt với ô nhiễm về khói bụi, không khí, tiếng ồn... do thiếu mặt bằng sản xuất.


Nghẹt thở vì khói bụi

Với đặc thù làng nghề rèn, đúc kim loại và cơ khí, người dân Mỹ Đồng quanh năm suốt tháng phải hứng chịu đủ loại khói bụi, tiếng ồn và mùi khét bốc lên từ than đá, gang thép nóng chảy

Ông Lê Văn Quý- Phó chủ tịch UBND xã Mỹ Đồng cho biết hiện nay trên địa bàn xã có hơn 100 đơn vị sản xuất kinh doanh đúc, cơ khí trong đó có 56 công ty, 39 DN và 7 cơ sở xuất, kinh doanh. Đa số các  doanh nghiệp (DN) trên địa bàn đều dùng phương pháp thủ công nên tình trạng ô nhiễm môi trường là điều khó tránh khỏi.

Các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chủ yếu là những doanh nghiệp nhỏ, nằm xen kẽ trong khu dân cư, chính vì thế môi trường nơi đây đang ô nhiễm nặng nề không chỉ ô nhiễm khói bụi, ô nhiễm tiếng ồn mà còn ô nhiễm nước thải sản xuất.

Được biết làng nghề có nguồn gốc sử dụng than làm nhiên liệu, sử dựng nguyên vật liệu và hóa chất trong dây chuyền công nghệ sản xuất do khí thải chứa các thành phần CO2, SO2....và chất hữu cơ bay hơi. Bên cạnh đó, quá trình tái chế gia công cũng gây phát sinh khí độc: axit kiềm, ô xít kim loại...điều này gây ô nhiễm môi trường không khí. Hầu hết các cơ sở sản xuất tại Mỹ Đồng các chất thải rắn chưa được thu gom, xử lý chưa triệt để mà đổ trực tiếp ra đường điều này không chỉ gây mất mỹ quan mà còn gây ô nhiễm môi trường nước.

Mặc dù dự án làng nghề tập trung giai đoạn 1 được triển khai xây dựng với quy mô 5 ha, nhưng sau 5 năm đưa vào sử dụng vấn đề ô nhiễm môi trường nơi đây vẫn chưa có sự thay đổi nhiều.

Quy hoạch vẫn còn trên giấy

Từ đầu năm đến nay, sản lượng của ngành đúc Mỹ Đồng đạt hơn 2 vạn tấn, với tổng doanh thu khoảng 600 tỉ đồng, tạo công ăn việc làm cho hơn 4.000 lao động. Đây là hiệu quả của việc chuyển cơ sở sản xuất từ thôn xóm ra CCN.

Không thể phủ nhận kết quả của làng nghề đúc Mỹ Đồng đã đạt được trong thời gian qua. Song, với lượng sản xuất hàng ngàn tấn sản phẩm công nghiệp/ngày, không chỉ những người trực tiếp sản xuất bị ảnh hưởng đến sức khỏe mà những nngười dân sống ở đây có nguy cơ cao nhiễm các bệnh về phổi, thần kinh và hô hấp do ảnh hưởng bởi tiếng ồn, khói bụi, nguồn nước...từ những DN thải ra.

Theo số liệu từ UBND xã Mỹ Đồng hiện nay 24 DN đã chuyển ra cụm công nghiệp làng nghề có điều kiện để đầu tư cơ sở hạ tầng, tận dụng các thời điểm để giảm thiểu chi phí phát sinh. Còn 75% DN sản xuất trong khu dân cư trên mặt bằng chật hẹp có đăng kí để ra khu làng nghề tập trung rồi nhưng chưa được phê duyệt.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Thanh - Chủ tịch hiệp hội đúc cơ khí truyền thống Mỹ Đồng cho biết : " Việc đưa các cơ sở sản xuất vào cụm công nghiệp mang lại hiệu quả rõ rệt về nhiều mặt. Thứ nhất, các cơ sở có mặt  bằng rộng, trang thiết bị tốt, ổn định sản xuất, tạo năng suất hiệu quả. Thứ hai khắc phục được nhiều vấn đề về xử lý khói bụi và tiếng ồn giảm thiểu được ô nhiễm môi trường cho địa phương hiệu năng sử dụng điện cao do ít hao tổn."

Được biết UBND xã Mỹ Đồng đã có báo cáo và kế hoạch gửi lên chính quyền các cấp để nghiên cứu, giải quyết, với đề nghị sớm cho các doanh nghiệp kinh doanh tách khỏi khu dân cư vào khu làng nghề tập trung để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Cái khó của các doanh nghiệp hiện nay là mặt bằng, vốn đầu tư sản xuất, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ sức để đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại về sản xuất.

Thực tế, chủ các DN là người muốn ra khỏi khu dân cư nhất bởi vì cơ sở sản xuất nhỏ hẹp ảnh hưởng rất lớn đến việc phát triển làng nghề và chính DN. Nhiều DN muốn mở rộng, đầu tư công nghệ nhưng vì không mặt bằng để sản xuất nên tình trạng ô nhiễm môi trường nơi đây không được cải thiện.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Thiện giám đốc công ty TNHH cơ khí đúc hợp kim Thịnh Hưng cũng cho rằng: Ai cũng muốn rộng rãi, ai cũng muốn không ô nhiễm, hiện nay nhu cầu phát triển của làng nghề là rất cao, mong muốn các cấp chính quyền tạo điều kiện để di chuyển làng nghề ra khỏi khu dân cư, giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại khu vực dân sinh. Vấn đề này phải được thực hiện nhanh chóng để các doanh nghiệp yên tâm sản xuất, không phải chịu sức ép từ phía người dân. Điều quan trọng, với việc di chuyển làng nghề sản xuất đúc, cơ khí ra khỏi khu dân cư, sẽ giúp cho người dân hàng ngày không phải sống trong tình cảnh bụi bẩn, tiếng ồn cũng như bị ám ảnh bởi bầu không khí luôn đặc quánh mùi khét.

Được biết, đề án làng nghề giai đoạn II đã được UBND huyện, thành phố quy hoạch trên sơ đồ 19 ha, (nằm kề với khu làng nghề I). Tuy nhiên đến nay mới dừng lại ở việc quy hoạch trên giấy.

Một thực tế là, tại Hải Phòng có khá nhiều CCN vừa và nhỏ, nhưng rất it CCN nào lấp đầy diện tích 100%. Trong khi đó, tại Mỹ Đồng nhiều DN đang rất muốn tách ra khỏi vườn nhà, nhưng dường như nhu cầu chính đáng này vẫn chưa được các cơ quan chức năng thành phố quan tâm./.

Nguyễn Năm- Bùi Hạnh