Nổi lên nhiều vi phạm liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu; chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý và phạm vi bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; cùng với đó là các hành vi vi phạm trong nhập khẩu hàng hóa theo quy định quản lý nhà nước tại Thông tư 10/2024/TT-BXD ngày 01/11/2024 của Bộ Xây dựng. Trên các vùng biển, đặc biệt khu vực Đông Bắc xuất hiện tình trạng vận chuyển trái phép dầu Diesel (DO) qua biên giới, trong khi tại vùng biển Tây Nam ghi nhận hiện tượng khai báo không đúng về lượng nhiên liệu dự trữ.
Trong quý I/2026, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Nổi bật là hoạt động vận chuyển pháo nổ, thực phẩm đông lạnh không đảm bảo an toàn thực phẩm tại tuyến biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc và miền Trung giáp Lào; đồng thời xuất hiện hành vi khai sai về tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại tuyến biển Hải Phòng. Tuyến đường bộ phát hiện, xử lý 1.384 vụ/4.877 vụ (chiếm 28,4%), tăng 168 vụ (13,8%) so với cùng kỳ năm 2025, chủ yếu tại các tuyến Việt - Trung và Việt – Campuchia. Các đối tượng lợi dụng chính sách thông thoáng trong hoạt động xuất nhập khẩu và ưu đãi đối với cư dân biên giới để buôn lậu. Việc mua bán, vận chuyển trái phép pháo nổ, đường kính trắng, thuốc bảo vệ và chất kích thích tăng trưởng cây trồng vẫn diễn ra tại khu vực miền Trung và tuyến Việt - Lào.
Trên tuyến hàng không, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý 249 vụ/4.877 vụ (chiếm 5,1%), tăng 55 vụ (28%) so với cùng kỳ năm trước, với trị giá hàng vi phạm ước khoảng 241,5 tỷ đồng, tập trung tại các sân bay quốc tế lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng.
Đối với tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện, đã phát hiện, xử lý 418 vụ/4.877 vụ (chiếm 8,57%), tăng 37 vụ (10%) so với cùng kỳ năm 2025; trị giá hàng vi phạm ước đạt 288,1 tỷ đồng. Đáng chú ý, nổi lên tình trạng vận chuyển ma túy qua các chuyến bay quá cảnh Qatar từ hành khách nhập cảnh từ Thái Lan, cũng như các chuyến bay từ Việt Nam đi New Zealand và Úc. Ngoài ra, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới tiếp tục bị lợi dụng để vận chuyển trái phép vàng qua đường hàng không.
Trước diễn biến trên, Cục Hải quan đã ban hành nhiều văn bản cảnh báo đối với các mặt hàng trọng điểm như vàng, thuốc lá, thuốc lá điện tử, vũ khí, vật liệu nổ, mỹ phẩm, đá nhân tạo…; đồng thời tăng cường chỉ đạo công tác kiểm soát chống buôn lậu dịp cuối năm 2025 và triển khai các giải pháp phòng, chống ma túy, kiểm soát tiền chất trong năm 2026. Cơ quan này cũng kịp thời ban hành công văn tăng cường kiểm soát buôn lậu và vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới.
Song song đó, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính kiện toàn Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả theo Quyết định số 420/QĐ-BTC ngày 09/3/2026; xây dựng dự thảo thay thế Quyết định số 432/QĐ-CHQ ngày 26/4/2025 về chế độ báo cáo công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển hàng hóa qua biên giới; đồng thời hoàn thiện Đề án nâng cao năng lực kiểm soát buôn lậu của lực lượng kiểm soát hải quan.
Tính từ ngày 15/12/2025 đến 14/3/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 4.877 vụ (tăng 1.001 vụ, tương đương 25,8% so với cùng kỳ năm 2025), với trị giá hàng vi phạm ước đạt 4.766 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 4 vụ, chuyển cơ quan chức năng khởi tố 28 vụ; số thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 201,3 tỷ đồng. Trong công tác phòng, chống ma túy, lực lượng Hải quan đã chủ trì và phối hợp với Công an, Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 46 vụ với 58 đối tượng, trong đó Hải quan trực tiếp chủ trì 13 vụ.
Hà Trần(t/h)
