Tham dự buổi lễ có Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes; Tổng Lãnh sự Cuba tại TP. Hồ Chí Minh Mauricio Martinez Duque. Về phía tỉnh Quảng Trị có ông Nguyễn Văn Phương, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; lãnh đạo các sở, ban, ngành cùng đông đảo cán bộ, chiến sĩ, cựu chiến binh và Nhân dân.
Dấu chân Fidel giữa đất lửa Quảng Trị
Trong lịch sử thế giới thế kỷ XX, Fidel Castro là nhân vật có tầm vóc đặc biệt. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với thắng lợi của cách mạng Cuba, cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập, chủ quyền của dân tộc Cuba và khát vọng độc lập, tự do, hòa bình, công bằng của các dân tộc trên thế giới.
Đối với Việt Nam, Fidel Castro không chỉ được nhớ đến với tư cách một nhà lãnh đạo Cuba, mà còn là người bạn lớn, người đồng chí thủy chung, luôn dành cho Việt Nam tình cảm đặc biệt trong những thời khắc gian nan nhất.
Với Quảng Trị, tình cảm ấy được ghi dấu bằng chính bước chân của Lãnh tụ Fidel Castro. Ngày 15/9/1973 trở thành dấu mốc đặc biệt trong lịch sử quan hệ Việt Nam - Cuba và lịch sử Quảng Trị. Chỉ ít tháng sau khi Hiệp định Paris được ký kết, khi chiến tranh vẫn diễn ra ác liệt, Fidel Castro là nguyên thủ quốc gia nước ngoài đầu tiên và duy nhất đến thăm vùng giải phóng miền Nam Việt Nam tại Quảng Trị.
Đó không chỉ là chuyến thăm ngoại giao mà còn là hành động chính trị mang tầm vóc lịch sử, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của Cuba đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.
Trong chuyến thăm, Fidel Castro đã đến cầu Hiền Lương, Dốc Miếu, Đông Hà, Cam Lộ, Trụ sở Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Cao điểm 241 Tân Lâm. Ông tận mắt chứng kiến sự khốc liệt của chiến tranh, những làng mạc bị bom đạn tàn phá và những mất mát mà quân, dân Việt Nam phải gánh chịu.
Đặc biệt, trên hành trình qua miền Trung, đoàn xe của Fidel Castro đã dừng lại để cứu một nữ thanh niên bị thương nặng do tai nạn bom mìn. Đó là bà Nguyễn Thị Hương, hiện sống tại phường Đông Hà. Trước tình trạng nguy kịch của người bị nạn, Fidel Castro yêu cầu bằng mọi giá phải cứu sống bà Hương, thậm chí nhường chiếc ô tô ngoại giao của phái đoàn để đưa người bị thương đi cấp cứu và điều xe ra Đồng Hới lấy máu dự trữ.
Tình hữu nghị vượt thời gian
Từ những gì tận mắt chứng kiến tại Việt Nam, Cuba tiếp tục dành cho Việt Nam nhiều sự hỗ trợ quý báu, trong đó có những công trình mang dấu ấn đặc biệt của tình hữu nghị hai nước.
Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới là một biểu tượng tiêu biểu. Công trình không chỉ có ý nghĩa về y tế mà còn là kết tinh của tình đoàn kết, sự sẻ chia và nghĩa tình mà Nhân dân Cuba dành cho Nhân dân Việt Nam. 
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Lãnh tụ Fidel Castro, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến nhấn mạnh: Tưởng nhớ Fidel Castro không chỉ bằng những vòng hoa và phút mặc niệm, mà bằng việc sống xứng đáng với những giá trị người đã trao cho Việt Nam: lòng thủy chung, tinh thần quốc tế trong sáng, niềm tin vào con người và khát vọng hòa bình.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Quảng Trị đang bước vào giai đoạn phát triển mới và xác định đối ngoại, hội nhập quốc tế không chỉ là nhiệm vụ đối ngoại mà còn là nguồn lực phát triển.
Với Cuba - người bạn thủy chung, người đồng chí, người anh em của Việt Nam - Quảng Trị mong muốn tiếp tục làm sâu sắc quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu như y tế, dược phẩm, công nghệ sinh học, giáo dục - đào tạo, nông nghiệp, khoa học - công nghệ, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.
Tỉnh Quảng Trị cũng mong muốn tăng cường trao đổi đoàn, kết nối các cơ sở y tế, trường đại học, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp; mở rộng cơ hội để thế hệ trẻ hai nước được học tập, giao lưu, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và con người của nhau.
Năm 2018, tỉnh Quảng Trị xây dựng và đưa vào sử dụng Công viên Fidel Castro tại trung tâm phường Đông Hà. Đây là công viên đầu tiên ở Việt Nam mang tên Lãnh tụ Fidel Castro. Nếu Cao điểm 241 là nơi Fidel Castro đứng giữa chiến trường năm xưa thì Công viên Fidel hôm nay là nơi hình ảnh Người hiện diện giữa một thành phố hòa bình.
Tại buổi lễ, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự trọng thị và tình cảm đặc biệt của Nhân dân Việt Nam dành cho cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Fidel Castro.
Đại sứ khẳng định những thành tựu to lớn mà Việt Nam đạt được trong công cuộc Đổi mới là nguồn cổ vũ lớn và là hình mẫu tham khảo quý báu đối với Cuba. Những mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra cũng là nguồn động viên đối với Nhân dân Cuba.
Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Fidel Castro là dịp để cán bộ và nhân dân tỉnh Quảng Trị nói riêng và nhân dân Việt Nam nói chung tưởng nhớ, tri ân một nhà cách mạng kiệt xuất của Cuba, người bạn lớn và người đồng chí thủy chung của Việt Nam.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng hình ảnh Fidel Castro giữa đất lửa Quảng Trị vẫn còn nguyên sức sống. Đó là hình ảnh của một tình bạn vượt qua khoảng cách nửa vòng trái đất, một tình hữu nghị vượt qua bom đạn chiến tranh và một tình đồng chí vượt qua thử thách của thời gian.
Xuân Thi
