SAT1 - nguy cơ mới với đàn gia súc
Theo thông tin cập nhật từ Cục Chăn nuôi và Thú y, Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), bệnh LMLM do vi rút serotype SAT1 đang diễn biến phức tạp tại nhiều khu vực.
Đáng chú ý, trong năm 2026, SAT1 được ghi nhận tại Trung Quốc và Mông Cổ, cho thấy serotype này đã xuất hiện tại khu vực Đông Á. FAO cảnh báo diễn biến này làm gia tăng nguy cơ đối với các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Đây là vấn đề đáng lưu ý bởi SAT1 được xem là serotype LMLM mới đối với khu vực Đông Á và Đông Nam Á. Quần thể gia súc mẫn cảm tại khu vực chưa có miễn dịch đặc hiệu với serotype này. Trong khi đó, miễn dịch tạo ra từ vắc xin chứa kháng nguyên LMLM serotype O hoặc A không bảo hộ đầy đủ đối với SAT1.
Nếu vi rút xâm nhập, đàn gia súc chưa có miễn dịch đặc hiệu có nguy cơ mắc bệnh cao. Đặc biệt, những trường hợp có biểu hiện lâm sàng nhẹ hoặc không điển hình có thể khiến việc phát hiện chậm, tạo điều kiện để mầm bệnh lan rộng trước khi được khoanh vùng.
Trước nguy cơ này, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Lâm Đồng đã triển khai giám sát chủ động theo hướng nguy cơ, tập trung vào những địa bàn, cơ sở có khả năng phát sinh và phát tán mầm bệnh cao.
Trong hai đợt lấy mẫu từ tháng 6 đến tháng 9/2026, cơ quan chuyên môn phối hợp với các đơn vị, địa phương triển khai lấy 120 mẫu tại các cơ sở giết mổ, cơ sở thu gom và các hộ chăn nuôi trâu, bò.
Trong đó, 30 mẫu hạch dưới hàm, hạch amidan trên heo được lấy tại 2 cơ sở giết mổ ở xã Hiệp Thạnh và xã Đức Trọng; 30 mẫu probang trên heo được lấy tại cơ sở thu gom thuộc Công ty Cổ phần Chăn nuôi CP Việt Nam - Chi nhánh Lâm Đồng.
Tại các hộ chăn nuôi trâu, bò ở xã Thuận An và Quảng Trực, cơ quan chuyên môn lấy 30 mẫu probang và 30 mẫu huyết thanh.
Các mẫu được gửi Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương II xét nghiệm. Kết quả cho thấy toàn bộ 90 mẫu xét nghiệm phát hiện vi rút LMLM các serotype O, A, ASIA1 và SAT1 đều âm tính. 30 mẫu huyết thanh xét nghiệm bằng phương pháp ELISA 3ABC cũng không phát hiện kháng thể kháng vi rút LMLM.
Kết quả này cho thấy tại thời điểm, địa điểm và đối tượng được giám sát chưa phát hiện sự lưu hành của các serotype LMLM nói trên, trong đó có SAT1.
Siết đường vận chuyển, không để mầm bệnh "đi theo" đàn gia súc
Dù kết quả giám sát đang tích cực, cơ quan chuyên môn nhận định nguy cơ xâm nhập vi rút SAT1 vẫn cần được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt thông qua hoạt động vận chuyển, mua bán, thu gom, giết mổ và lưu thông động vật, sản phẩm động vật.
Theo đó, Lâm Đồng tiếp tục tăng cường kiểm soát tại các khu vực biên giới, địa bàn trung chuyển, chợ đầu mối, cơ sở thu gom, mua bán và giết mổ gia súc. Đây được xem là những "điểm gác" quan trọng để ngăn mầm bệnh theo các đàn gia súc hoặc sản phẩm động vật xâm nhập, phát tán trên địa bàn.
Cùng với lực lượng thú y, công an, bộ đội biên phòng, quản lý thị trường và chính quyền địa phương được yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các trường hợp vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới.
Đặc biệt, các địa phương cần chú trọng kiểm soát gia súc không rõ nguồn gốc, gia súc nhập lậu hoặc được vận chuyển trái phép qua biên giới; đồng thời tuyên truyền để người dân không mua bán, vận chuyển và tiêu thụ các loại gia súc này.
Tại các cơ sở chăn nuôi, yêu cầu đặt ra là tiếp tục theo dõi đàn gia súc, phát hiện sớm những trường hợp có dấu hiệu nghi mắc LMLM, nhất là tại khu vực có đường biên giới. Khi xuất hiện trường hợp nghi ngờ, cơ quan chuyên môn phải được thông báo kịp thời để lấy mẫu xét nghiệm, định type vi rút, điều tra dịch tễ và triển khai ngay biện pháp khoanh vùng, khống chế.
Lâm Đồng cũng tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học; đồng thời chuẩn bị nhân lực, kinh phí, vật tư, hóa chất và phương tiện để sẵn sàng xử lý nếu dịch bệnh xuất hiện.
Trong bối cảnh SAT1 đang có xu hướng mở rộng phạm vi địa lý, việc duy trì giám sát chủ động cùng với kiểm soát chặt "đường đi" của động vật và sản phẩm động vật được xem là lớp phòng vệ quan trọng. Mục tiêu không chỉ là phát hiện sớm khi vi rút xuất hiện mà quan trọng hơn là ngăn mầm bệnh có cơ hội xâm nhập và hình thành ổ dịch trên địa bàn Lâm Đồng.
Hoàng Phương
