Cuộc đua với "thời gian vàng" trong điều trị đột quỵ
Hội thảo khoa học chuyên đề "Cập nhật tình hình và hướng dẫn điều trị đột quỵ não cấp năm 2026" do Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng phối hợp Bệnh viện Đa khoa tỉnh tổ chức đã trở thành diễn đàn cập nhật những tiến bộ mới trong điều trị đột quỵ, đồng thời thống nhất các giải pháp nhằm tối ưu hóa quy trình cấp cứu, nâng cao khả năng cứu sống và phục hồi cho người bệnh.
Theo thống kê, Lâm Đồng hiện có 50 đơn vị y tế công lập, gồm 13 bệnh viện và 27 trung tâm y tế khu vực với hơn 9.000 cán bộ y tế. Tuy nhiên, đặc thù địa bàn rộng, nhiều khu vực đồi núi và khoảng cách xa trung tâm khiến việc tiếp cận cấp cứu đột quỵ trong "giờ vàng" vẫn còn nhiều khó khăn.
Đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu tại Việt Nam với hơn 220.000 ca mắc mới mỗi năm. Trong điều trị đột quỵ, nguyên tắc "thời gian là não" luôn được xem là yếu tố quyết định. Mỗi phút não thiếu máu, người bệnh mất khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh cùng hàng tỷ kết nối thần kinh, làm giảm đáng kể cơ hội phục hồi.
Thực tế cho thấy, do nhận thức cộng đồng còn hạn chế và thời gian vận chuyển kéo dài, trung bình người bệnh tại Việt Nam đến bệnh viện sau hơn 5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Điều này khiến nhiều trường hợp bỏ lỡ cơ hội điều trị tái thông mạch máu bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối, dẫn đến tỷ lệ tàn phế sau đột quỵ vẫn ở mức cao.
Trước thực trạng đó, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng qua nhiều nhiệm kỳ đã xác định việc phát triển hệ thống điều trị tim mạch, đột quỵ chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Xây dựng mạng lưới điều trị đồng bộ, hiện đại
Tại hội thảo, GS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP Hà Nội nhận định, gánh nặng bệnh tật do đột quỵ tại Việt Nam đang gia tăng nhanh bởi tình trạng tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá cùng quá trình già hóa dân số.
Theo các chuyên gia, giải pháp hiệu quả là xây dựng mạng lưới điều trị theo mô hình "Trung tâm - Vệ tinh", kết hợp hệ thống hội chẩn từ xa (Telestroke). Mô hình này giúp các chuyên gia tuyến trên hỗ trợ xử trí cấp cứu ngay từ tuyến cơ sở, cho phép bệnh nhân được chỉ định thuốc tiêu sợi huyết tại địa phương trước khi chuyển đến trung tâm can thiệp chuyên sâu, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian điều trị.
Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lâm Đồng, Đơn vị Đột quỵ đã từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu. Bệnh viện bắt đầu triển khai chụp mạch não từ năm 2018 và thực hiện can thiệp mạch não từ năm 2019.
Với quy mô 800 giường bệnh cùng hệ thống thiết bị hiện đại như CT Scanner, MRI 1,5 Tesla và máy chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), bệnh viện đã chuẩn hóa quy trình cấp cứu đột quỵ (Code Stroke), rút ngắn đáng kể thời gian xử trí.
Hiện thời gian khám ban đầu trung bình chỉ còn 15 phút, thời gian hoàn thành chẩn đoán hình ảnh khoảng 40 phút, trong khi thời gian can thiệp nội mạch đạt trung bình 104 phút. Nhờ quy trình khép kín và đồng bộ, tỷ lệ tái thông mạch máu thành công ở mức cao, giúp 77,4% bệnh nhân phục hồi tốt sau 90 ngày điều trị.
Hướng tới không để người bệnh nào bị bỏ lại phía sau
Trong thời gian tới, ngành Y tế Lâm Đồng sẽ tiếp tục ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các kỹ thuật hình ảnh học tiên tiến theo xu hướng "Tissue is Brain", cho phép mở rộng cửa sổ điều trị lên tới 24 giờ đối với một số trường hợp đột quỵ đủ điều kiện.
Song song với đó, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện Đơn vị Đột quỵ, mở rộng mạng lưới cấp cứu liên thông giữa các tuyến, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông để người dân nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ, chủ động đến cơ sở y tế trong "thời gian vàng".
Giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng Huỳnh Thị Phương Duyên nhấn mạnh, mục tiêu của ngành là xây dựng hệ thống cấp cứu và điều trị đột quỵ đồng bộ, hiện đại, giúp mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay khi cần thiết.
Việc nâng cao năng lực điều trị, hoàn thiện Đơn vị Đột quỵ và phát triển mạng lưới cấp cứu toàn tỉnh không chỉ góp phần giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế di chứng mà còn hiện thực hóa mục tiêu mọi bệnh nhân đột quỵ đều được tiếp cận điều trị kịp thời, không ai bị bỏ lại phía sau vì thiếu hệ thống.
Hoàng Phương (t/h)
