Từ sản xuất theo kinh nghiệm sang làm theo quy trình
Gần 20 năm gắn bó với cây sầu riêng, ông Nguyễn Văn Ninh (xã Hòa Bắc) từng cho rằng chỉ cần chăm sóc cần cù, “nhìn cây đoán bệnh” là có thể làm vườn hiệu quả. Với hơn 350 gốc sầu riêng đang ở giai đoạn kinh doanh ổn định, có năm cho năng suất cao, song cũng không ít mùa vụ gia đình ông phải chấp nhận rủi ro do thời tiết thất thường và sâu bệnh khó lường.
Đặc biệt, năm vừa qua, mưa đến sớm khiến nhiều vườn sầu riêng trong vùng không xử lý ra hoa đúng thời điểm, kéo theo hiệu quả kinh tế sụt giảm. Trước thực tế đó, vụ sầu riêng năm nay, ông Ninh quyết định tham gia mô hình vùng trồng sầu riêng công nghệ cao do Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng triển khai.
Theo ông Ninh, điểm khác biệt lớn nhất của mô hình là nông dân không còn “tự bơi” như trước. Mọi khâu chăm sóc đều có cán bộ kỹ thuật của ngành nông nghiệp hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp đồng hành sát sao. Từng giai đoạn sinh trưởng của cây được tư vấn rõ ràng: sử dụng loại phân bón nào, phòng trừ sâu bệnh ra sao, thời điểm xử lý kỹ thuật như thế nào. Sản xuất theo quy trình giúp nông dân yên tâm hơn và giảm đáng kể rủi ro.
Đồng bộ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng
Mô hình vùng trồng sầu riêng công nghệ cao tại xã Hòa Bắc được triển khai với 5 hộ nông dân, tổng diện tích 6,3 ha. Các hộ tham gia đều đã có mã số vùng trồng xuất khẩu, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và cam kết tuân thủ quy trình kỹ thuật thống nhất.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng đóng vai trò chủ trì, trực tiếp hướng dẫn nông dân từ khâu chăm sóc sau thu hoạch, xử lý ra hoa, nuôi trái đến thu hoạch. Đồng thời, cơ quan chuyên môn giám sát chặt chẽ việc ghi chép nhật ký đồng ruộng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Song song đó, các doanh nghiệp cung ứng vật tư nông nghiệp tham gia đồng hành bằng việc hỗ trợ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thiết bị phun thuốc, máy đo chuyên dụng và cử cán bộ kỹ thuật theo dõi sát từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng.
Hướng tới vùng nguyên liệu sầu riêng chuẩn xuất khẩu
Theo đại diện doanh nghiệp tham gia mô hình, đây không phải là hoạt động thử nghiệm, mà là sản xuất thực tế gắn trực tiếp với sinh kế của nông dân. Vì vậy, mọi giải pháp kỹ thuật đưa ra đều phải phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương và đảm bảo hiệu quả kinh tế cả trong ngắn hạn lẫn lâu dài.
Trong quá trình triển khai, các vườn tham gia được lấy mẫu đất, nước và sản phẩm để phân tích, đánh giá chất lượng, qua đó kịp thời điều chỉnh quy trình chăm sóc. Công tác phòng trừ sâu bệnh được thực hiện theo hướng ưu tiên biện pháp sinh học, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng thuốc hóa học nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng cho biết, mục tiêu của mô hình không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất cho một vài vườn, mà hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu sầu riêng tập trung, đồng bộ về chất lượng, đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu chính ngạch.
Tổng kinh phí hỗ trợ cho mô hình khoảng 200 triệu đồng, tập trung vào công nghệ, thiết bị và các giải pháp kỹ thuật then chốt. Quan trọng hơn, mô hình tạo ra sự thay đổi căn bản trong tư duy sản xuất của nông dân – từ làm theo kinh nghiệm sang làm theo quy trình, có dữ liệu, có kiểm soát.
Từ 5 hộ ban đầu, mô hình được kỳ vọng sẽ trở thành vùng điểm để từng bước nhân rộng ra các khu vực trồng sầu riêng trọng điểm khác của tỉnh. Khi các mã số vùng trồng riêng lẻ được nâng cấp thành vùng sản xuất tập trung, trái sầu riêng Lâm Đồng sẽ có thêm cơ hội xây dựng nhãn hiệu chứng nhận, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Hoàng Phương (t/h)
