Kiến tạo cực tăng trưởng mới
Sau khi hợp nhất, ở phía Đông, Quảng Trị có gần 200km bờ biển, đặc khu Cồn Cỏ, hai cảng biển nước sâu Mỹ Thủy và Hòn La, hai cảng hàng không Đồng Hới và Quảng Trị cùng hệ thống các khu kinh tế ven biển. Ở phía Tây, hơn 400km đường biên giới với 3 cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Lao Bảo, La Lay mở ra cơ hội giao thương với Lào, Đông Bắc Thái Lan và các quốc gia thuộc Tiểu vùng Mê Kông mở rộng.
Nằm trên trục phát triển Bắc - Nam và Hành lang Kinh tế Đông - Tây, Quảng Trị có lợi thế kết nối không gian kinh tế biển với khu vực nội địa thông qua Quốc lộ 15D, Quốc lộ 9 và Quốc lộ 12A. Đây là cơ sở để tỉnh Quảng Trị phát huy vai trò cửa ngõ ra biển của tiểu vùng Mê Kông, đồng thời mở rộng liên kết kinh tế và hợp tác quốc tế.
Tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị (ngày 29/4/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo định vị lại không gian phát triển của tỉnh theo chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”. Theo định hướng này, “vươn Đông” là khai thác hiệu quả không gian biển, phát triển kinh tế hàng hải, logistics, năng lượng và hội nhập quốc tế. “Tỏa Tây” là phát huy lợi thế cửa khẩu, tài nguyên và hành lang giao thông để kết nối với Lào, Đông Bắc Thái Lan và lục địa Đông Nam Á. Hai hướng phát triển bổ trợ cho nhau, tạo nên cấu trúc kinh tế liên hoàn, trong đó biển là động lực, nội địa là không gian lan tỏa.
Ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị cho biết: Nghị quyết Đại hội đại biểu tỉnh Quảng Trị lần thứ nhất đã xác định mục tiêu giai đoạn 2025-2030 “Xây dựng Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới trong khu vực miền Trung. Phấn đấu đến năm 2045, Quảng Trị trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logictics và du lịch đặc sắc của cả nước”.
Theo ông Hoàng Nam, tỉnh Quảng Trị mới sở hữu một không gian phát triển rộng lớn, liên thông từ biển, đồng bằng đến miền núi, biên giới; hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng mới ở khu vực Bắc Trung bộ và là đầu mối kết nối quan trọng giữa Việt Nam với tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Thực hiện chiến lược “vươn Đông, toả Tây”, ở phía Đông, Quảng Trị tập trung phát triển không gian biển và đồng bằng ven biển thành cực tăng trưởng động lực.
Trọng tâm là xây dựng hệ thống cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, Hòn La; phát triển Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, Khu kinh tế Hòn La cùng các khu công nghiệp, trung tâm năng lượng, công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ logistics. Cùng với các ngành kinh tế truyền thống, Quảng Trị có cơ hội phát triển điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và các dịch vụ hàng hải có giá trị gia tăng cao. Đặc khu Cồn Cỏ được định hướng phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng - an ninh, trở thành điểm đến du lịch biển đảo và trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá.
Ở phía Tây, các khu kinh tế cửa khẩu quốc tế La Lay, Cha Lo và Khu thương mại xuyên biên giới Lao Bảo được xác định là đầu mối thúc đẩy giao thương với khu vực Mê Kông. Tỉnh Quảng Trị đồng thời chú trọng phát triển kinh tế mậu biên, logistics, chế biến lâm sản và khai thác tài nguyên hợp lý, gắn với bảo tồn văn hóa các dân tộc vùng biên giới.
Khi kết nối thuận lợi với hệ thống cảng biển, khu vực biên giới có thể trở thành điểm trung chuyển hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan ra biển Đông. Theo chiều ngược lại, cảng biển Quảng Trị mở thêm tuyến vận tải phục vụ xuất nhập khẩu, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường khu vực thuận lợi hơn.
Động lực hiện thực hoá khát vọng
Ông Trương Chí Trung, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị cho biết: Để khai thông dòng chảy hàng hóa, tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông chiến lược. Quốc lộ 15D được định hướng kết nối Cửa khẩu quốc tế La Lay với cảng Mỹ Thủy; cao tốc Cam Lộ - Lao Bảo tăng cường kết nối biên giới với mạng lưới giao thông quốc gia; Quốc lộ 12A kết nối khu vực Cha Lo với cảng Hòn La và hệ thống logistics ven biển.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh, giai đoạn 2026 - 2027 được kỳ vọng ghi dấu những bước tiến quan trọng về hạ tầng, với các công trình như cảng Mỹ Thủy, đoạn Quốc lộ 15D kết nối cảng Mỹ Thủy với cao tốc Cam Lộ - La Sơn theo tiến độ dự kiến. Cùng với việc đưa Cảng hàng không Quảng Trị vào vận hành và nâng cấp Cảng hàng không Đồng Hới, mạng lưới giao thông đa phương thức sẽ từng bước hoàn thiện, tăng khả năng kết nối và thu hút đầu tư.
Chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây” đặt ra yêu cầu tổ chức các nguồn lực theo hướng đồng bộ, liên kết và bền vững. Để hiện thực hóa định hướng này, Quảng Trị cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đồng thời gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm sinh kế người dân và giữ vững quốc phòng - an ninh.
Với vị trí địa chiến lược đặc biệt, Quảng Trị có cơ hội trở thành điểm kết nối giữa biển Đông với lục địa Đông Nam Á, giữa các trung tâm kinh tế trong nước với thị trường khu vực. Tuy nhiên, lợi thế chỉ có thể chuyển hóa thành sức cạnh tranh khi các công trình hạ tầng được kết nối hiệu quả, các khu kinh tế phát huy được vai trò và doanh nghiệp có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Quảng Trị đang từng bước mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng biển và biên giới. Khát vọng “vươn Đông, tỏa Tây” ở Quảng Trị không chỉ hướng đến tăng trưởng kinh tế mà còn nhằm tạo thêm việc làm, nâng cao đời sống người dân và đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của đất nước.
Xuân Thi
