Giảm lãi suất gắn với chọn đúng dòng vốn
Từ ngày 19/10, nhiều ngân hàng bắt đầu triển khai các chương trình giảm lãi suất cho vay với mức phổ biến 1,5-2%/năm, sau yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về việc hạ mặt bằng lãi suất đối với sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Agribank dành khoảng 2.000 tỷ đồng từ nguồn lực tài chính nội tại để hỗ trợ người vay, đồng thời tiếp tục triển khai gói tín dụng 70.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới, với lãi suất thấp hơn 1-2%/năm so với mức bình quân cùng kỳ hạn.
LPBank giảm 1,6-2%/năm đối với các khoản giải ngân mới phục vụ sản xuất kinh doanh ngắn hạn, tập trung vào khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, đặc biệt tại khu vực nông nghiệp, nông thôn. Vietbank đưa vào vận hành gói tín dụng ưu đãi 3.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1,5%/năm.
Tại BIDV, lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam thuộc các ngành ưu tiên từ 6%/năm, thấp hơn tối đa 2% so với thông thường. Vietcombank cũng cam kết giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm.
Điểm đáng chú ý là các chương trình không hướng tới việc hạ lãi suất đồng loạt cho mọi khoản vay. Đối tượng được ưu tiên chủ yếu là khu vực tạo ra hàng hóa, dịch vụ và việc làm, qua đó hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo các chuyên gia, cách tiếp cận này giúp ngân hàng cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và yêu cầu kiểm soát rủi ro tín dụng. Khi nguồn lực hỗ trợ có giới hạn, việc xác định đúng đối tượng có khả năng hấp thụ vốn và tạo ra giá trị cho nền kinh tế sẽ quan trọng hơn việc chạy theo quy mô giải ngân.
Cửa vốn mở hơn, nhưng chưa phải doanh nghiệp nào cũng hưởng lợi
Động thái giảm lãi suất diễn ra sau khi Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu toàn ngành giảm 1,5-2%/năm đối với khu vực sản xuất kinh doanh và các ngành ưu tiên. Ngày 18/10, NHNN tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời yêu cầu hạ lãi suất cho vay.
Cơ chế điều hành lần này cho thấy nỗ lực giảm chi phí vốn đang được thực hiện đồng thời ở cả đầu vào và đầu ra. Việc hạ lãi suất huy động tạo thêm dư địa để ngân hàng giảm lãi cho vay mà vẫn kiểm soát biên lợi nhuận.
Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào sức khỏe tài chính, phương án kinh doanh và khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng. Việc ngân hàng công bố lãi suất ưu đãi không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có thể vay với mức thấp nhất.
Đáng chú ý, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp nhưng mới tiếp cận khoảng 20% tổng dư nợ tín dụng. Đây là khoảng cách lớn giữa quy mô khu vực doanh nghiệp và khả năng hấp thụ vốn ngân hàng.
Theo các chuyên gia, để dòng vốn rẻ thực sự phát huy tác dụng, bên cạnh giảm lãi suất cần tháo gỡ những điểm nghẽn khiến doanh nghiệp khó vay, như tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính, dòng tiền và khả năng chứng minh phương án kinh doanh.
Trong bối cảnh cuối năm thường là giai đoạn doanh nghiệp tăng nhu cầu vốn để nhập nguyên liệu, mở rộng sản xuất, thanh toán đơn hàng và chuẩn bị kế hoạch năm mới, việc giảm lãi suất có thể tạo thêm dư địa cho dòng tiền.
Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo bằng số phần trăm lãi suất giảm mà còn bằng lượng vốn thực sự đến được doanh nghiệp có nhu cầu và khả năng sử dụng hiệu quả.
Với ngân hàng, đây cũng là bài toán cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng và chất lượng tài sản. Còn với doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất thấp hơn là cơ hội để giảm chi phí tài chính, nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi vốn được đưa vào những hoạt động tạo doanh thu và dòng tiền.
Cuộc đua giảm lãi suất vì thế đang mở thêm một “cửa vốn” cho nền kinh tế, nhưng để biến nguồn vốn rẻ thành tăng trưởng thực chất, cả ngân hàng và doanh nghiệp đều phải giải bài toán đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng khả năng hấp thụ vốn.
Minh Thành (t/h)
