Chợ họp vào sáng Chủ nhật, từ tờ mờ sáng đến khoảng 13 giờ. Trong khoảnh khắc ấm áp hiếm hoi giữa tiết trời vùng cao, đồng bào Hà Nhì, H’Mông, Dao, Giáy… khoác lên mình trang phục truyền thống rực rỡ, mang theo nông sản và sản vật đặc trưng xuống chợ. Những bao rau rừng, khoai tím, ngô bản địa, gạo hạt dài, mật ong rừng được bày biện trên tấm vải thổ cẩm, tạo nên bức tranh sinh động của kinh tế tự cung tự cấp gắn với thị trường nhỏ lẻ.
Không gian chợ đậm bản sắc văn hóa. Khu thổ cẩm với hoa văn tinh xảo thu hút du khách, trong khi gian hàng trang sức bạc của các nghệ nhân Dao giới thiệu những sản phẩm không chỉ mang giá trị thương mại mà còn hàm chứa ý nghĩa tâm linh, nghi lễ. Các bộ vòng cổ, khuyên tai, vòng tay bằng bạc thường gắn với cưới hỏi, lễ hội – phản ánh thế giới quan và tập quán của từng tộc người.
Chợ cũng là nơi các cộng đồng “xem và được thấy nhau”, gặp gỡ, trò chuyện, trao đổi tin tức bản làng. Âm thanh tiếng cười, tiếng rao hàng, tiếng khèn, điệu múa hòa vào mây núi tạo nên nhịp điệu đặc trưng khó tìm thấy ở nơi khác.
Khu ẩm thực là điểm dừng chân không thể thiếu. Những nồi thắng cố nghi ngút khói, bát phở nóng hổi, lòng lợn đen bản địa hay chén rượu ngô nồng ấm góp phần làm nên hương vị riêng của chợ phiên. Người đến chợ không chỉ để mua bán mà còn để thưởng thức, sẻ chia và duy trì mối liên kết cộng đồng.
Theo lãnh đạo xã Mường Hum, chợ không tách rời đời sống bản địa mà chính là trung tâm giao lưu kinh tế – văn hóa của cả vùng. Từ những dãy nhà mái lá đơn sơ trước đây, chợ nay đã được mở rộng, cơ sở hạ tầng khang trang hơn, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Trong dòng chảy phát triển của miền Tây Bắc, chợ phiên Mường Hum vẫn giữ được hồn cốt riêng: Một không gian nơi kinh tế gắn với văn hóa, nơi giao thương song hành cùng gìn giữ bản sắc. Giữa nhịp sống hiện đại, đó là minh chứng cho sức sống bền bỉ của cộng đồng vùng cao.
Hậu Thạch (t/h)
