Siết chặt an ninh trật tự và tăng cường chế tài xử phạt hành chính
Bắt đầu từ ngày 1/4/2026, Nghị định số 61/2026/NĐ-CP quy định về việc thu thập, sử dụng dữ liệu từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính sẽ chính thức có hiệu lực. Theo đó, người dân có thể cung cấp dữ liệu vi phạm cho cơ quan chức năng thông qua nhiều hình thức: nộp trực tiếp, gửi qua thư điện tử, cổng thông tin điện tử, ứng dụng VNeID, đường dây nóng hoặc dịch vụ bưu chính.
Cá nhân, tổ chức cung cấp thông tin phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của dữ liệu và để lại thông tin liên lạc rõ ràng. Đổi lại, cơ quan chức năng có trách nhiệm bảo đảm bí mật thông tin cá nhân của người cung cấp và thông báo kết quả xử lý vụ việc. Thời hạn xác minh thông tin được quy định tối đa là 30 ngày, và có thể kéo dài đến 60 ngày đối với những vụ việc có tính chất phức tạp.
Cũng có hiệu lực từ 1/4/2026, Nghị định số 59/2026/NĐ-CP thiết lập khung pháp lý mới thay thế Nghị định 142/2021/NĐ-CP về việc xử phạt trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam. Nghị định quy định chi tiết các thủ tục tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính, đồng thời đưa ra các biện pháp chặt chẽ để quản lý người nước ngoài trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục trục xuất.
Bên cạnh đó, nhằm tháo gỡ những bất cập trong công tác đảm bảo an toàn hỏa hoạn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 69/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ. Theo quy định mới, hành vi trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn cơ giới không bảo đảm tiêu chuẩn sẽ bị phạt tiền rất nặng, từ 30 đến 40 triệu đồng. Đồng thời, cơ sở sẽ bị phạt từ 6 đến 8 triệu đồng nếu sử dụng nhân sự thực hiện nhiệm vụ PCCC nhưng chưa có văn bản thông báo kết quả huấn luyện nghiệp vụ. Các quy định về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cũng được siết chặt để đảm bảo thực thi đúng đối tượng và mức phí.
Đẩy sớm lịch công bố thông tin thống kê và lập Quỹ phòng thủ dân sự
Trong lĩnh vực quản lý kinh tế - xã hội, Nghị định số 13/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/4/2026) mang đến sự thay đổi lớn về lịch phổ biến thông tin thống kê quan trọng nhằm đáp ứng tính kịp thời trong công tác điều hành của Nhà nước.
Theo quy định mới, hàng loạt chỉ tiêu quan trọng như Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ lệ lao động qua đào tạo, tỷ lệ thất nghiệp và Báo cáo kinh tế - xã hội các kỳ (tháng, quý, năm) đều được đẩy lịch công bố lên ngày mùng 3 của tháng/kỳ kế tiếp, thay vì ngày mùng 6 như trước đây. Đối với các chỉ tiêu tổng hợp, số liệu Tổng sản phẩm trong nước (GDP) cũng được công bố sớm vào ngày mùng 3, trong khi số liệu Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) được đẩy lên ngày 29 của tháng trước kỳ báo cáo.
Đáng chú ý, từ ngày 20/4/2026, Quyết định số 9/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương chính thức đi vào thực thi. Quỹ do Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý, hoạt động hoàn toàn không vì mục đích lợi nhuận. Nhiệm vụ trọng tâm của Quỹ là hỗ trợ tài chính cho các hoạt động phòng thủ dân sự, ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa mà ngân sách nhà nước chưa kịp thời đầu tư hoặc chưa đáp ứng đủ yêu cầu.
Nguồn thu của Quỹ được hình thành từ đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; sự điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan; và nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh. Quy định yêu cầu Quỹ phải tuân thủ nghiêm ngặt chế độ báo cáo, kế toán, đồng thời chịu sự thanh tra, kiểm toán của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch.
Thành Nam (t/h)
