Kỳ 1: Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược: Đưa Hải Phòng vươn tầm trung tâm logistics quốc tế thế hệ mới
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang xu hướng số và xanh, một "siêu đô thị" Hải Phòng với quy mô dân số lớn thứ 3 cả nước đang tự tin chuyển mình, khẳng định vị thế một cực tăng trưởng tích hợp, sẵn sàng bứt phá vươn tầm thế giới.
Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị đã định vị rõ sứ mệnh lịch sử của Hải Phòng là: Xây dựng và phát triển Hải Phòng trở thành “trung tâm logistics quốc gia” vào năm 2025 và hướng tới tầm nhìn “trung tâm logistics quốc tế hiện đại bằng cả đường biển, đường hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao” vào năm 2030. Nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng mang tính sống còn này, việc xây dựng và phát triển Hải Phòng trở thành “trung tâm logistics quốc tế hiện đại” đã được xác định là một nội dung có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng đối với tương lai thành phố.
Tầm vóc mới của một “Siêu đô thị” cửa ngõ
Bối cảnh phát triển của Hải Phòng bước vào giai đoạn này với một vị thế hoàn toàn khác biệt. Sau dấu mốc hợp nhất địa giới hành chính với tỉnh Hải Dương, thành phố Hải Phòng đã có sự mở rộng vượt bậc về cả không gian dư địa lẫn quy mô dân số. Với con số ấn tượng khoảng 4,66 triệu người, Hải Phòng chính thức trở thành địa phương có quy mô dân số lớn thứ 3 trên toàn quốc. Sự thay đổi mang tính cơ học này không chỉ mang đến nguồn nhân lực dồi dào mà còn đặt ra yêu cầu phải cấu trúc lại nền kinh tế, tìm kiếm những mô hình phát triển mới có năng lực chống chịu cao, độc lập và tự chủ.
Xét về vị trí, Hải Phòng đang nắm giữ chiếc "chìa khóa vàng" của khu vực phía Bắc. Đây là địa phương duy nhất có khả năng kết nối đồng thời cả 5 phương thức vận tải cốt lõi bao gồm: đường biển, đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và đường hàng không. Trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại, Hải Phòng giữ vai trò cửa ngõ ra biển của cả vùng Bắc Bộ, đồng thời là điểm đầu và điểm cuối của hai hành lang kinh tế xuyên biên giới đặc biệt quan trọng kết nối Việt Nam với thị trường tỷ dân Trung Quốc: Hành lang Côn Minh – Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và hành lang Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng. Vị thế chiến lược này tạo ra một lợi thế tuyệt đối để thành phố biến mình thành một tổng kho trung chuyển và là mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mệnh lệnh đổi mới tư duy trước làn sóng xanh hóa toàn cầu
Thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mới của logistics, nơi mà tốc độ không còn là yếu tố duy nhất quyết định chiến thắng. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới áp lực của cuộc cách mạng số và xu hướng xanh hóa sâu sắc. Đứng trước các cam kết quốc tế của Việt Nam về việc đưa mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, Hải Phòng đối mặt với một mệnh lệnh không thể trì hoãn: Phải thay đổi toàn diện tư duy phát triển. Thành phố không thể tiếp tục bằng lòng với mô hình "cửa ngõ thông quan truyền thống" – nơi chỉ thực hiện các dịch vụ bốc xếp, lưu kho thuần túy có giá trị gia tăng thấp.
Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh trong khu vực ngày càng gia tăng. Sự hình thành của các tuyến giao thương mới, điển hình như dự án kênh đào Bình Lục của Trung Quốc, dự báo sẽ có những tác động khó lường đến lưu lượng vận tải thủy nội địa và hàng hải toàn vùng. Nếu không chủ động đi trước một bước, Hải Phòng có nguy cơ bị tụt hậu. Do đó, không chỉ là xây dựng các kho bãi lớn hơn, mà Hải Phòng cần kiến tạo một "cực tăng trưởng logistics tích hợp". Mô hình này đòi hỏi tính thích ứng rất cao, khả năng làm chủ công nghệ và một hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh, khép kín, có thể bảo vệ nền kinh tế thành phố trước các cú sốc bên ngoài.
Hơn thế nữa, phát triển logistics tại Hải Phòng không còn là câu chuyện nội bộ của một địa phương. Phát triển logistics phải đặt trong tổng thể liên kết vùng, đặc biệt là mối quan hệ hữu cơ với các tỉnh trong Vùng Đồng bằng sông Hồng và dọc theo các hành lang kinh tế. Hải Phòng sẽ đóng vai trò "nhạc trưởng" điều tiết, kết nối các trung tâm sản xuất ở sâu trong nội địa với hệ thống cảng biển quốc tế. Sự liên kết chặt chẽ này giúp phát huy tối đa lợi thế cạnh tranh của từng địa phương, giảm chi phí logistics toàn vùng và biến Hải Phòng thành bệ phóng đưa hàng hóa Việt Nam bứt phá vươn tầm quốc tế.
Quỳnh Nga
