Chế độ dinh dưỡng giàu rau củ tươi và trái cây từ lâu là nền tảng cốt lõi trong phòng ngừa các biến cố tim mạch. Tổ chức Tim mạch Anh khuyến nghị mỗi người trưởng thành nên duy trì tối thiểu 5 khẩu phần rau quả mỗi ngày, tương đương khoảng 80 gram mỗi phần. Trong danh mục thực vật có lợi cho tim, củ dền thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chuyên môn nhờ nguồn cung cấp nitrat tự nhiên dồi dào. Bác sĩ tim mạch Francesco Lo Monaco khẳng định nguồn dưỡng chất này mang lại nhiều tác động tích cực đối với hệ thống tuần hoàn máu.
Các thử nghiệm lâm sàng chỉ ra nước ép củ dền có khả năng làm giảm chỉ số huyết áp ở nhiều nhóm người, dù mức độ tác động cụ thể còn tùy thuộc vào thể trạng, liều lượng cũng như khoảng thời gian bổ sung. Ngoài củ dền, nguồn nitrat tự nhiên này cũng xuất hiện phong phú trong các loại rau lá xanh đậm như cải xoăn, rau bina và cần tây.
Không dừng lại ở việc điều hòa huyết áp, thực phẩm giàu nitrat còn hỗ trợ tối ưu hóa chức năng lớp nội mô lót mặt trong mạch máu. Lớp nội mô khỏe mạnh là điều kiện tiên quyết giúp động mạch duy trì tính đàn hồi và kiểm soát lưu lượng tuần hoàn. Các khảo sát trên nhóm người cao tuổi cho thấy thói quen dùng nước ép củ dền giúp cải thiện rõ rệt các chỉ số phản ánh sức khỏe hệ mạch. Ngoài ra, thành phần betalain cùng các chất chống oxy hóa tự nhiên trong củ dền còn hỗ trợ ức chế quá trình stress oxy hóa và giảm bớt các phản ứng viêm mạn tính, vốn là những tác nhân chính dẫn đến xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch nguy hiểm.
Đối với người mắc bệnh chuyển hóa, một nghiên cứu công bố năm 2021 tiến hành theo dõi 44 bệnh nhân đái tháo đường type 2 ở độ tuổi trung bình 57 cho thấy những chuyển biến tích cực sau khi can thiệp dinh dưỡng. Những người tham gia được bổ sung 100 gram củ dền sống mỗi ngày liên tục trong 8 tuần. Kết quả xét nghiệm ghi nhận mức đường huyết lúc đói giảm trung bình 13,5 mg/dl, chỉ số đường huyết trung bình HbA1c giảm khoảng 0,34%, đồng thời ghi nhận sự cải thiện ở nồng độ homocysteine, men gan, năng lực chống oxy hóa tổng thể và cả chức năng nhận thức não bộ.
Dù vậy, giới nghiên cứu thừa nhận cuộc khảo sát trên còn tồn tại một số giới hạn phương pháp luận do quy mô mẫu thử nhỏ, thời gian theo dõi ngắn và không bố trí nhóm đối chứng song song. Đáng chú ý, các bệnh nhân tham gia thử nghiệm vẫn duy trì phác đồ điều trị bằng các loại thuốc hạ đường huyết chuyên khoa như metformin hoặc glibenclamide, vì thế kết quả tích cực đạt được không thể quy hoàn toàn cho công dụng đơn lẻ của củ dền.
Bác sĩ Francesco Lo Monaco khuyến cáo củ dền chỉ đóng vai trò như một giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng lành mạnh, hoàn toàn không thể thay thế cho các nhóm thuốc hạ huyết áp, thuốc tiểu đường hay thuốc điều trị tim mạch do bác sĩ kê đơn. Thay vì phụ thuộc vào một loại củ nhất định, người dân nên xây dựng thực đơn ăn uống cân bằng, đa dạng hóa các nguồn rau xanh, củ quả và chất xơ để bảo vệ toàn diện hệ tim mạch.
Tâm An
