Lối thoát cho trái cây

Đến nay, đã quá nửa thời gian chính vụ tại vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), giá nhiều loại trái cây sụt giảm nhưng chủ vườn không lo lắng. Dường như nhiều địa phương đã tìm được lối ra cho trái cây, một trong những bài toán khó đối với nông dân và chính quyền.

Giá thấp vẫn vui

Cuối tháng 5, những cơn mưa đầu mùa dần xóa tan cái nắng chói chang, đem lại sự dịu mát của vùng sông nước ĐBSCL và mang đến niềm vui cho người dân trồng sầu riêng tại Tiền Giang. Điểm chúng tôi đến đầu tiên là xã Tam Bình, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, một trong những nơi đi đầu trong việc chuyển đổi lúa sang trồng sầu riêng của tỉnh với hầu hết diện tích đất màu đều dành cho sầu riêng. Thấy chúng tôi ái ngại việc giá sầu riêng bị sụt giảm thê thảm, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Chiến nói: Kể từ khi vào chính vụ trái cây (tháng 4 đến nay) chỉ còn khoảng 30% diện tích sầu riêng thu hoạch. Do đó khi giá còn khoảng 22 nghìn đồng/kg, số sầu riêng rơi vào giá thấp không đáng kể. Theo ông Chiến, hầu hết được người dân áp dụng giải pháp rải vụ hoặc trái vụ nên sầu riêng cho trái quanh năm.

Hiện Cai Lậy có khoảng 13.490 ha cây ăn quả, trong đó hơn 5.000 ha sầu riêng với năng suất bình quân khoảng từ 25 đến 30 tấn/ha. Nhờ vào phương pháp rải vụ nên lúc nào cũng có khoảng 30% diện tích sầu riêng thu hoạch. Năm nay, người nông dân trồng sầu riêng không chỉ được mùa mà được cả giá. Có thời điểm giá lên đến hơn 50 nghìn đồng/kg và hầu hết số sầu riêng trái vụ và rải vụ đều có giá trung bình từ 30 đến 40 nghìn đồng/kg. Vào thời điểm chính vụ, giá vẫn cao hơn những năm trước. Ngay tại xã Tam Bình, việc chuyển đổi từ trồng lúa sang sầu riêng được thực hiện từ năm 2000. Hiện tại với hơn 1.600 ha đất màu, chỉ có khoảng 100 ha trồng các loại cây khác, còn lại trồng sầu riêng. Năm 2013, cả xã thu hoạch hơn 40 nghìn tấn sầu riêng. Giá sầu riêng trái vụ cao nên có không ít hộ thu về cả trăm triệu đồng mỗi đượt cân sầu riêng.

Bà Trần Thị Nguyên, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện Cai Lậy cho biết: Chính từ việc thực hiện rải vụ và tăng cường làm trái vụ của nhiều cây ăn trái của huyện nên đến thời điểm chính vụ giá thấp nhưng người dân cũng chẳng lấy làm buồn vì số lượng không nhiều.

Vụ trái cây năm nay người nông dân đang được cả mùa lẫn giá, nhiều loại trái cây ở một số địa phương tại vùng ĐBSCL giá có xuống thấp nhưng vẫn cao hơn các năm trước đó. Vào thời điểm chính vụ tại Đồng Tháp, hàng loạt trái cây chủ lực như xoài, nhãn, ổi, chanh… đều có giá cao hơn mọi năm. Đặc biệt, nhờ việc áp dụng các giải pháp rải vụ, trái vụ, người dân ở đây đã “thoát” được sự nghiệt ngã của quy luật “được mùa rớt giá” và đến thời điểm chính vụ, khi giá giảm thì chỉ còn số lượng ít, không ảnh hưởng chung cả mùa vụ.

Cần tập trung cho rải vụ, trái vụ

Năm 2013, kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam đạt hơn 1,04 tỷ USD, cây ăn quả đạt 456 triệu USD, thị trường xuất khẩu chỉ chiếm khoảng từ 10 đến 15% tổng sản lượng rau quả, xuất khẩu sang 90 quốc gia trên thế giới.

TS Nguyễn Văn Hòa, Viện trưởng Cây ăn quả miền nam cho biết: Thị trường tiêu thụ rau quả của Việt Nam đang rất rộng, vấn đề chính là làm sao nâng giá trị rau quả để mang lại hiệu quả kinh tế cho người trồng rau, cây ăn quả. Theo TS Hòa, trong thời gian gần đây, nhiều địa phương tại ĐBSCL đã áp dụng giải pháp rải vụ, trái vụ mang lại hiệu quả lớn về kinh tế và đang là một trong những giải pháp tốt nhất cho trái cây Việt Nam. Tại vùng ĐBSCL có 288,5 nghìn ha diện tích trồng cây ăn quả, chiếm 34,6% trên cả nước, được tập trung chính vào 13 loại trái cây trong đó có chuối, thanh long, sầu riêng, mít, xoài, măng cụt, bưởi, dứa…, thì có đến 10/13 loại cây ăn trái được người dân áp dụng biện pháp rải vụ, trái vụ nên cây cho thu hoạch quanh năm. Hầu hết trái cây trái vụ, rải vụ đều có giá cao gấp đôi và thậm chí gấp ba lần so chính vụ. Nhờ đó, sản phẩm trái cây của Việt Nam còn tránh được trùng vụ chính với sản phẩm cùng loại có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc, Thái Lan… Thời gian gần đây giá tiêu thụ của các loại xoài, sầu riêng, chôm chôm, thanh long… luôn ở mức cao, nhất là vào thời điểm mùa lạnh.

Thực tế, nhiều địa phương tại ĐBSCL đang tập trung thực hiện chủ trương của Chính phủ chuyển đổi cây trồng từ lúa sang màu hoặc từ rau sang cây ăn trái. Theo TS Nguyễn Văn Hòa, đây cũng chính là thời điểm tốt nhất để các địa phương đẩy mạnh các giải pháp rải vụ, trái vụ.

Một trong những nơi chuyển đổi được cho là thành công từ lúa sang cây ăn trái là xã Tam Bình, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Ngay từ năm 2000, khi thực hiện đồng loạt chuyển đổi 100% diện tích lúa sang trồng cây ăn trái, các cấp chính quyền địa phương đã vận động người dân áp dụng biện pháp rải vụ, trái vụ để cây sầu riêng ra trái quanh năm. Nhờ vậy, thu nhập bình quân của người dân nơi đây tăng gấp 10 lần so 10 năm trước đây. Khi áp dụng thuần thục những kỹ thuật cho rải vụ, trái vụ thì chi phí đầu vào cho diện tích sầu riêng cũng cao hơn không đáng kể.

Nói về điều này, ông Nguyễn Văn Thắm, Trưởng ấp Hòa Bình A, xã Tam Bình cho biết: Cơ bản là chọn thời điểm chăm bón, xịt thuốc cho cây ra mầm, sử dụng nhiều phân hữu cơ và tránh sử dụng chất hóa học làm hại cây sầu riêng. Với sáu công đất trồng sầu riêng vụ vừa qua gia đình ông Thắm thu hoạch hơn 15,5 tấn, được bán với giá bình quân 40 nghìn đồng/kg, thu về hơn 600 triệu đồng nhưng tổng chi phí chỉ khoảng 40 triệu đồng.

Cùng với thực hiện rải vụ, trái vụ, những năm gần đây người trồng xoài tại Đồng Tháp áp dụng việc bao trái, khiến giá bán ra cao hơn hẳn so với xoài thường. Ông Trần Long Châu, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) xoài Mỹ Xương, mô hình HTX duy nhất được thành lập để thực hiện chuỗi giá trị xoài tại Đồng Tháp, cho biết: “Việc sử dụng bao trái đã giúp cho người trồng xoài tiết kiệm được tám đợt phun thuốc bảo vệ trái vụ, giá luôn cao hơn thông thường. Đặc biệt, xoài bao trái được các thị trường khó tính như Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu rất ưa chuộng”. Ngay HTX Mỹ Xương có 40 ha diện tích trồng xoài, 100% diện tích được áp dụng biện pháp rải vụ từ năm 2010 và hiện 95% diện tích thực hiện bao trái. Ở thời điểm hiện tại giá của xoài thường chỉ khoảng 8 đến 10 nghìn đồng/kg nhưng xoài bao trái được bán với giá từ 16 đến 18 nghìn đồng/kg. Ngoài ra, HTX Mỹ Xương được thành lập với mục đích gắn thu mua sản phẩm đến người tiêu dùng, đã giảm bớt được khoảng bốn khâu trong tiêu thụ xoài. Nhờ vậy, HTX đã thu mua xoài cao hơn thương lái từ một đến hay nghìn đồng/kg, tùy theo chủng loại xoài.

Nhìn nhận về mô hình liên kết để bảo đảm phát triển cây ăn trái, rau màu bà Tô Thị Bích Loan, Phó Giám đốc Trung tâm khuyến nông tỉnh Đồng Tháp cho rằng: Hàng chục năm trời trở lại đây đã đồng loạt thực hiện nhiều biện pháp như liên kết ba nhà, bốn nhà, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho người nông dân nhưng trên thực tế việc phá bỏ hợp đồng đã trở nên quá quen thuộc. Theo bà Loan, thực hiện rải vụ và áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng giá trị cây ăn quả đang là một trong những giải pháp hiệu quả đối với trái cây Việt Nam

Theo Thời nay