Ý nghĩa lễ cúng tất niên
Lễ cúng tất niên là nghi thức khép lại năm cũ và đón chào một năm mới tốt lành của người dân Việt Nam. Đây là nét đẹp văn hóa truyền thống, được gìn giữ từ nhiều thế hệ.
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm sẽ có các vị thần cai quản. Khi năm cũ kết thúc, các vị thần cũ sẽ bàn giao công việc cho các vị thần của năm mới. Vì vậy, lễ tất niên mang ý nghĩa tiễn năm cũ, tiễn các vị thần cũ và đón chào thần mới, mở ra một khởi đầu hanh thông, may mắn.
Ý nghĩa mâm cúng ngày tất niên
Tất niên tại gia đình
Đối với mỗi gia đình, lễ cúng tất niên là dịp để con cháu sum họp, quây quần bên nhau sau một năm bận rộn. Đây cũng là lúc thắp nén hương tưởng nhớ ông bà, tổ tiên, cảm tạ trời đất và các đấng linh thiêng đã che chở, phù hộ cho gia đình được bình an, thuận hòa.
Không khí tất niên vì thế không chỉ mang màu sắc tâm linh, mà còn là khoảnh khắc gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình.
Tất niên tại công ty, doanh nghiệp
Nhiều công ty, doanh nghiệp cũng tổ chức cúng tất niên với mong muốn công việc làm ăn thuận lợi, hoạt động sản xuất kinh doanh suôn sẻ và phát triển hơn trong năm mới. Dù mâm lễ có thể được chuẩn bị đơn giản hay trang trọng, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.
Tất niên tại cơ quan
Một số cơ quan, đơn vị Nhà nước cũng chuẩn bị mâm cúng nhỏ vào dịp cuối năm. Nghi lễ này chủ yếu mang ý nghĩa cầu mong tập thể cơ quan được bình an, công việc thuận lợi, tập thể đoàn kết và đạt nhiều kết quả tốt trong năm tới.
Nên cúng tất niên ngày nào trong năm 2026?
Thông thường, lễ cúng tất niên được thực hiện vào chiều hoặc tối ngày 30 Tết (đối với năm đủ) hoặc ngày 29 Tết (đối với năm thiếu), trước thời điểm cúng Giao thừa.
Tuy nhiên, trên thực tế, các gia đình có thể chủ động chọn thời điểm phù hợp, miễn là thuận tiện cho việc sum họp và chuẩn bị lễ cúng chu đáo. Nếu trong nhà có cúng cả thần linh và gia tiên, gia chủ nên cúng ngoài trời trước, sau đó mới vào nhà thắp hương ông bà, tổ tiên.
Theo quan niệm phong thủy, việc cúng sớm hay muộn không quá khắt khe. Quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và mâm lễ được chuẩn bị gọn gàng, tươm tất.
Các công ty tùy vào sự sắp xếp của sếp hoặc người quản lý mà chọn ngày làm lễ cúng tất niên, có thể sớm hoặc trễ hơn. Hầu như mọi người đều cố gắng làm tất niên trong ngày cuối cùng của năm nhưng cũng có rất nhiều công ty làm sớm hơn để mọi người có thể dành ngày cuối năm sửa soạn nhà cửa và dành thời gian bên gia đình nhiều hơn.
Mâm cúng tất niên gồm những gì?
Trước khi bày mâm lễ, gia chủ nên lau dọn bàn thờ sạch sẽ, chuẩn bị đầy đủ hoa tươi, đèn, nến, hương và mâm ngũ quả.
Thông thường, mâm cúng tất niên có thể gồm:
Mâm cúng trong nhà (cúng gia tiên),
Mâm cúng ngoài trời (cúng thần linh).
Trong trường hợp điều kiện không cho phép, gia đình có thể gộp chung thành một mâm cúng, vẫn đảm bảo đầy đủ lễ nghi.
Mâm cúng tất niên theo từng vùng miền
Tất niên ở miền Bắc
Mâm cúng thường có các món quen thuộc như: Bánh chưng, xôi, giò lụa hoặc giò xào, canh bóng thập cẩm, móng giò hầm măng, miến, dưa hành.
Mâm ngũ quả được xem là lễ vật rất quan trọng, tượng trưng cho ngũ hành (kim - mộc -thủy - hỏa - thổ) và thể hiện những ước nguyện tốt đẹp cho năm mới.
Tất niên ở miền Trung
Mâm cỗ phổ biến gồm: Bánh chưng hoặc bánh tét, canh măng khô ninh xương, cá chiên hoặc chả ram, thịt đông, gà bóp rau răm, dưa món, giò lụa, thịt heo luộc, giá chua, miến.
Người miền Trung thường không quá cầu kỳ về hình thức mâm lễ, chú trọng nhiều hơn đến sự thành tâm khi dâng cúng.
Tất niên ở miền Nam
Mâm cúng thường có: Bánh tét, củ kiệu, củ cải ngâm nước mắm, chả giò, thịt kho tàu, thịt heo luộc, nem, canh khổ qua nhồi thịt, canh măng.
Trên mâm ngũ quả, người miền Nam không kiêng đủ số lượng cố định và thường không chọn chuối, cam như miền Bắc. Việc bày biện linh hoạt, miễn sao mâm lễ gọn gàng, đẹp mắt và thể hiện trọn vẹn lòng thành của gia chủ.
PV (t/h)
