Minh bạch kinh doanh xăng dầu - Bài 2:“Mập mờ” trong sử dụng quỹ?

Nhiều năm qua, Quỹ bình ổn giá xăng dầu và Quỹ dự trữ xăng dầu Quốc gia được cơ quan chức năng giao cho các doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu tự quản lý, điều tiết. Vấn đề này đã và đang tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp lợi dụng, sử dụng các quỹ trên để trục lợi.

Nhà nước phải trực tiếp quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Quỹ dự trữ xăng dầu

Quốc gia mới có thể minh bạch hóa…

Dân đóng tiền, doanh nghiệp sử dụng?

Theo quy định của Nhà nước, Quỹ bình ổn giá xăng dầu là thu của dân, do dân đóng góp để sử dụng khi xảy ra sự cố bùng nổ giá xăng dầu. Tuy nhiên, theo Nghị Định 84/2009/NĐ-CP, chúng ta lại giao cho doanh nghiệp tạm thời quản lý. Đây là một điều bất cập.

Bởi, doanh nghiệp đương nhiên được sử dụng khoản vốn mà không phải trả lãi, nhưng khi triển khai hạch toán giá, chi phí nhập khẩu, doanh nghiệp lại kê khai cả lãi suất ngân hàng trong phần vốn. Vậy, số tiền chênh lệch về lãi này, ai được hưởng và rơi vào túi ai? Đây là câu hỏi khiến dư luận hoài nghi.

Điều đáng nói, dù Kho bạc Nhà nước có, Bộ Tài chính có, nhưng vì sao không chuyển quỹ về kho bạc để cơ quan chức năng quản lý, điều hòa chung với nền kinh tế cả nước, mà lại để cho các doanh nghiệp xăng dầu tự do sử dụng? Chúng ta đều hiểu rằng, đây là tiền do dân đóng góp để khi xăng dầu có biến động thì sử dụng, chứ không phải tiền của doang nhiệp hay tiền của Nhà nước. Theo thông tin từ Bộ Công thương, cơ quan này đã tiến hành siết chặt công tác quản lý, kinh doanh xăng dầu bằng việc yêu cầu các doanh nghiệp phải báo cáo thường xuyên. Tuy nhiên, thường xuyên ở đây là gì và như thế nào? Đây vẫn là một dấu hỏi lớn chờ các cơ quan chức năng trả lời!

Ông Nguyễn Văn Quyền, Vụ phó Vụ Thị trường trong nước cho biết: “Công khai minh bạch là vấn đề cần làm để dân biết. Rất nhiều chuyên gia khẳng định đưa Quỹ bình ổn giá xăng dầu vào là không minh bạch. Chỉ thị 11/CT-BCT vẫn duy trì Quỹ bình ổn giá xăng dầu, song sẽ thể hiện công khai giá thế giới như thế nào? Nhà nước sẽ sử dụng quỹ bình ổn ra sao?

Ngoài việc doanh nghiệp được tự do quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu thì Quỹ dự trữ xăng dầu Quốc gia cũng được các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu điều phối. Điều này dẫn đến tình trạng khi giá cao thì họ bán ra, giá thấp thì họ mua vào để bù đắp. Như vậy, khoản tiền chênh lệch trên, nghiễm nhiên doanh nghiệp được hưởng lợi. Vấn đề đặt ra là: Nhà nước có Cục Dự trữ Quốc gia, nhưng tại sao không quản lý quỹ mà lại giao cho doanh nghiệp để tạo nên tình trạng “mập mờ” trong việc kinh doanh xăng dầu, mang lại lợi ích cho các đơn vị nhập khẩu kinh doanh xăng dầu?

Nên chuyển quỹ cho Kho bạc Nhà nước quản lý?

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong phân tích: “Quỹ Là quỹ quyết toán, nhưng doanh nghiệp lại quản lý thì đây không phải quỹ của quốc gia theo đúng nghĩa, mà chỉ là cơ chế tài chính. Hơn nữa, việc để doanh nghiệp sử dụng, sẽ tạo ra nhiều vấn đề bất cập như mỗi một doanh nghiệp sẽ có mức xả quỹ và mức trích lập quỹ khác nhau, rao bán với liều lượng khác nhau về quy mô vì nó thu theo mức bán. Vì vậy, các doanh nghiệp lớn nhỏ khác nhau, sẽ có mức thu khác nhau và khi xả thì cũng xả khác nhau, thời điểm cùng hết là rất khó và bởi số lượng quy mô khác nhau cho nên việc các doanh nghiệp xả sẽ không cùng thời gian. Khi đó, sẽ dẫn tới tình trạng “ông hết sớm, ông còn sớm”. Đến một lúc nào đó, nó thành vô lý vì nếu bảo xả đi thì ông hết rồi, còn ông còn thì ai xả, ai không xả? Như vậy, tiền quỹ rất là bất cập, đấy là chưa kể tiền quỹ này còn có trường hợp các doanh nghiệp gian dối, tính toán sai để trục lợi. Chưa kể tới việc tiền quỹ này gửi ngân hàng thì ai sẽ thu lời và thu như thế nào?”.

Cũng theo ông Nguyễn Minh Phong thì nên chuyển Quỹ bình ổn giá xăng dầu về Bộ Tài chính và giao cho Kho bạc Nhà nước giữ, Quỹ dự trữ Quốc gia phải giao cho Cục Dự trữ Quốc gia điều tiết. Có như vậy mới tránh được tình trạng doanh nghiệp nhập nhèm trong vấn đề lấy dự trữ quốc gia ra bán khi thời điểm cao và trả lại khi thời điểm thấp để trục lợi. Về vấn đề này, rất nhiều chuyên gia kinh tế cũng đã đề xuất ngay từ đầu, theo đó phải hình thành một quỹ quốc gia nếu không thì bỏ hẳn, chứ cứ để doanh nghiệp tự ý quản lý là điều hoàn toàn không nên.

Bài 3: “Nhập nhèm” trong hạch toán giá?

Tuấn Ngọc – Tuyết Hoa