Khối FDI lớn nhưng hiện diện mờ nhạt trên sàn chứng khoán
Trong bức tranh thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam, khu vực doanh nghiệp FDI đang giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán, sự hiện diện của khối doanh nghiệp này vẫn khá khiêm tốn.
Theo Quyết định số 1413/QĐ-TTg về cải cách tổng thể thị trường tài chính, Chính phủ định hướng nghiên cứu cho phép cổ phiếu của các công ty đại chúng là doanh nghiệp FDI từng bước được niêm yết và giao dịch trên các sở giao dịch chứng khoán. Đây được đánh giá là bước đi nhằm mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng, đồng thời đa dạng hóa kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Hoàng Văn Thu cho biết, giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Trong bối cảnh đó, phát triển thị trường vốn trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực là yêu cầu cấp thiết, bên cạnh việc tiếp tục thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân và nhà đầu tư quốc tế.
Dòng vốn FDI vào Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt hơn 38,4 tỷ USD, trong khi sáu tháng đầu năm 2026 đạt 34,6 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp nước ngoài vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư, song số lượng doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán lại chưa phản ánh đúng quy mô của khu vực này.
Đến nay, toàn thị trường chỉ còn khoảng 10 doanh nghiệp FDI niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, chiếm tỷ trọng rất nhỏ về vốn điều lệ và tổng tài sản. Khoảng cách giữa quy mô khu vực FDI và sự hiện diện trên sàn chứng khoán cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn.
Bổ sung nguồn hàng chất lượng, tăng sức hút cho thị trường vốn
Theo các chuyên gia, việc khuyến khích doanh nghiệp FDI IPO gắn với niêm yết không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn mà còn mang lại lợi ích cho toàn thị trường.
Sự tham gia của các doanh nghiệp FDI, vốn có nền tảng tài chính và quản trị tương đối bài bản, sẽ góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa trên sàn, mở rộng quy mô vốn hóa và cải thiện thanh khoản. Đồng thời, nhà đầu tư cũng có thêm nhiều lựa chọn trong các lĩnh vực sản xuất, công nghệ và xuất khẩu.
Ở chiều ngược lại, việc niêm yết cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI tiếp cận nguồn vốn dài hạn ngay tại Việt Nam, nâng cao tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin theo thông lệ của thị trường chứng khoán.
Định hướng này cũng gắn với mục tiêu phát triển thị trường vốn theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững, trong đó tăng nguồn cung cổ phiếu thông qua IPO, mở rộng quy mô doanh nghiệp niêm yết và nâng cao chất lượng quản trị được xem là những nhiệm vụ trọng tâm.
Bên cạnh đó, quá trình hoàn thiện thể chế, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài và đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ tạo nền tảng thuận lợi để thu hút đồng thời cả dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (FII).
Nếu chính sách được triển khai hiệu quả, việc mở rộng cánh cửa niêm yết cho doanh nghiệp FDI không chỉ giúp bổ sung nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán mà còn tạo thêm động lực huy động vốn cho doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh của thị trường vốn Việt Nam và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
Nam Sơn (t/h)
