Bộ Công Thương hiện đang lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Dự thảo đặt mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng vững chắc, cung cấp năng lượng ổn định, chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đồng thời bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.
Theo định hướng mới, Việt Nam sẽ đẩy nhanh khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng trong nước, kết hợp với xuất nhập khẩu hợp lý; tăng cường sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và từng bước chuyển đổi sang mô hình năng lượng sạch. Ngành năng lượng được kỳ vọng phát triển hài hòa giữa các phân ngành, với hạ tầng đồng bộ, thông minh, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN và tiệm cận xu thế công nghệ toàn cầu.
Bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng tăng trưởng cao
Dự thảo đặt mục tiêu cung ứng đủ nhu cầu năng lượng cho nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân tối thiểu 10%/năm trong giai đoạn 2026–2030. Cụ thể:
Tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng đạt khoảng 120–130 triệu tấn dầu quy đổi vào năm 2030, tăng lên 175–200 triệu tấn vào năm 2050.
Tổng cung năng lượng sơ cấp đạt 150–170 triệu tấn dầu quy đổi năm 2030, định hướng 210–250 triệu tấn vào năm 2050.
Dự trữ xăng dầu quốc gia (bao gồm dầu thô và sản phẩm) nâng lên tương đương khoảng 90 ngày nhập ròng vào năm 2030.
Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng
Về chuyển dịch xanh, tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng sơ cấp dự kiến đạt 25–30% vào năm 2030 và 70–80% vào năm 2050. Mức tiết kiệm năng lượng kỳ vọng đạt 8–10% tổng tiêu thụ cuối cùng vào năm 2030 so với kịch bản phát triển thông thường.
Phát thải khí nhà kính dự kiến giảm 15–35% vào năm 2030 so với kịch bản thông thường. Tổng phát thải lĩnh vực năng lượng ước khoảng 433–474 triệu tấn CO₂ tương đương vào năm 2030 và giảm còn khoảng 101 triệu tấn vào năm 2050. Việt Nam hướng tới đạt đỉnh phát thải vào năm 2030, với điều kiện các cam kết trong khuôn khổ Just Energy Transition Partnership (JETP) được triển khai đầy đủ và thực chất.
Phát triển công nghiệp năng lượng và hạ tầng đồng bộ
Ở lĩnh vực khai thác, sản lượng dầu thô giai đoạn 2026–2030 dự kiến đạt 5,8–8 triệu tấn/năm; khí tự nhiên đạt 5,4–11 tỷ m³/năm và tăng dần ở các giai đoạn tiếp theo. Đồng thời, Việt Nam sẽ phát triển đầy đủ năng lực nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), hình thành các trung tâm năng lượng LNG cân đối theo vùng.
Hạ tầng than cũng được định hướng phát triển đồng bộ, liên thông khu vực và kết nối với các ngành liên quan trên phạm vi toàn quốc.
Đáng chú ý, quy hoạch nhấn mạnh mục tiêu xây dựng Việt Nam thành trung tâm công nghiệp năng lượng sạch và xuất khẩu năng lượng tái tạo trong khu vực. Đến năm 2030, dự kiến hình thành một số trung tâm năng lượng sạch tại Bắc Bộ, Nam Trung Bộ và Nam Bộ, bao gồm sản xuất – sử dụng năng lượng, chế tạo thiết bị tái tạo, chế biến dầu khí và các dịch vụ phụ trợ.
Trong lĩnh vực năng lượng mới, công suất sản xuất hydro xanh được đặt mục tiêu đạt 100–200 nghìn tấn/năm vào năm 2030 và tăng lên 10–20 triệu tấn/năm vào năm 2050, phục vụ cả nhu cầu nội địa và xuất khẩu.
Góp ý từ các hiệp hội
Đại diện Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, quy hoạch cần cập nhật sát hơn xu hướng năng lượng quốc tế. Trong bối cảnh nhiều quốc gia điều chỉnh lộ trình Net Zero sang giai đoạn 2070–2080, việc đặt mục tiêu vào năm 2050 cần đi kèm kịch bản linh hoạt. Đặc biệt, với các dự án dầu khí, than có vòng đời đầu tư khoảng 25 năm, cần tính toán rõ phương án chuyển đổi hoặc tái cấu trúc tài sản sau năm 2050.
Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Kinh tế Việt Nam nhận định, mục tiêu tăng trưởng “hai con số” đến năm 2030 là khả thi. Tuy nhiên, giai đoạn 2030–2050 nên chia thành nhiều chặng với mức tăng trưởng giảm dần, phù hợp quy luật phát triển kinh tế dài hạn.
Việc hoàn thiện quy hoạch lần này không chỉ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng mà còn tạo hành lang pháp lý và tín hiệu chính sách rõ ràng, giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng mới – từ khai thác, nhập khẩu, chế biến đến sản xuất thiết bị, công nghệ và dịch vụ xanh.
Hoàng Phương (t/h)
