Báo cáo mới nhất về môi trường kinh doanh của Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố cho thấy, Việt Nam đứng thứ 99/189 nền kinh tế. Việc giữ nguyên thứ hạng của năm ngoái cho thấy Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm để cải thiện thứ bậc.


Xếp hạng môi trường kinh doanh chưa cải thiện

Báo cáo môi trường kinh doanh 2014 vừa được WB công bố cho hay, dù đã thực hiện được 21 cải cách kể từ năm 2005, nhiều nhất trong khu vực Đông Á - Thái Bình Dương nhưng xếp hạng môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn không có nhiều cải thiện.

“Việt Nam đã có những cải cách quan trọng trong 9 năm qua để cải thiện môi trường kinh doanh nhưng vẫn cần làm nhiều hơn nữa để duy trì năng lực cạnh tranh, đặc biệt là cần áp dụng những thông lệ quốc tế tốt nhất trong các quy định về hoạt động của DN," bà Wendy Werner, Giám đốc Chương trình Tư vấn môi trường đầu tư khu vực Đông Á - Thái Bình Dương của IFC, thành viên WB, nhận định.

Đánh giá về mức xếp hạng của Việt Nam trong báo cáo môi trường kinh doanh 2014 của WB, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam cho rằng: “Thứ hạng này cho thấy chúng ta phải làm nhiều hơn, nếu không môi trường kinh doanh và hoạt động của các DN nhỏ vô cùng mong manh”.

Cũng theo ông Thiên, Việt Nam còn nhiều việc phải làm, “ấn tượng đầu tiên là việc xếp hạng trong các tiêu chí được đưa ra của Việt Nam không đều, có những khoảng Việt Nam đạt được thứ hạng tốt nhưng cũng có tiêu chí xếp lên tới 157, nhiều khi khoảng cách chênh lệch giữa hai nhóm là 100 bậc. Điểm chênh lệch này cho thấy sự khấp khểnh của môi trường kinh doanh làm hiệu quả hoạt động của DN thấp xuống. Theo tôi, đây là vấn đề quan trọng nhất Việt Nam cần phải khắc phục”, ông Thiên nhấn mạnh.

Đóng thuế chiếm 1/3 thời gian làm việc của DN

Theo bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng thư ký Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong 4 chỉ số thấp Việt Nam cần cải thiện gồm: Bảo vệ nhà đầu tư, điện năng, đóng thuế, khả năng thanh toán, thì đóng thuế chúng ta cần phải lưu ý nhất, bởi số giờ đóng thuế bằng 1/3 thời gian làm việc của DN quả là gánh nặng. DN lớn có thể có chuyên viên riêng, với 96% DN nhỏ thì thấy đây là khoản chi phí thời gian lớn.

Nói về thuế, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, Việt Nam mất quá nhiều thời gian để trả thuế, thuế là bài ca trường kỳ của Việt Nam kể từ khi có báo cáo này.  “Dù báo cáo nói Việt Nam có cải thiện nhưng vấn đề là cuộc đua, bao nhiêu năm ta vẫn duy trì cách thức nộp thuế hành hạ DN. DN đang khó khăn, môi trường kinh doanh khó khăn, mỗi bước tiến đều có giá trị cổ động, rõ ràng thuế không cổ động DN, không khó khăn gì để sửa vậy mà ta lại không sửa được”, ông Thiên nêu ý kiến.

Liên quan đến chỉ số bảo vệ nhà đầu tư, bà Hằng cho rằng, đây là chỉ số Việt Nam thấp nhất và hầu như không có cải cách đáng kể dù có cải thiện nhờ công bố thông tin liên quan đến tiếp cận tín dụng. “DN Việt Nam cần nguồn tài chính từ tín dụng và cổ đông, vậy ta quan tâm thế nào tới nguồn vốn từ cổ đông khi tín dụng 2013 khó tăng như mục tiêu?”, bà Hằng đặt câu hỏi. Thực tế, nguồn từ cổ đông tương lai sẽ là nguồn căn bản hỗ trợ DN đầu tư đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm.

Còn theo ông Thiên, chỉ số bảo vệ nhà đầu tư mặc dù có cải thiện nhưng cải thiện rất ít so với cái cần phải cải thiện. Chỉ áp dụng công khai thông tin nhiều hơn trong các giao dịch, việc công khai như vậy là quá ít. Thực tế, điểm số trong báo cáo tăng lên nhờ những quy định, thủ tục nhiều hơn là môi trường thực tế. Các yếu tố khác không được đề cập, nhưng trong khi bình luận đến từng chỉ số không thể không nói đến môi trường kinh tế vĩ mô. “3 năm vừa rồi, DN Việt Nam đóng cửa nhiều, môi trường vĩ mô bất ổn cao. Cái gọi là những nỗ lực để bảo đảm hỗ trợ nhà đầu tư trong thực tế là kém đi chứ không phải tốt lên”, ông Thiên thẳng thắn nhận định.

Theo ông Thiên, các yếu tố làm điểm số Việt Nam tốt lên không đủ mạnh đối với các chỉ số làm ta kém đi, điều này phải làm rõ để tránh chủ quan, ảnh hưởng đến việc ban hành các chính sách.

Kiều Hoa