Nội lực nền kinh tế chưa mạnh nếu doanh nghiệp tư nhân còn nhiều rào cản
Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu khu vực doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khu vực tư nhân, chưa phát huy hết tiềm năng thì nền kinh tế vẫn khó đạt nền tảng tăng trưởng bền vững. Khi động lực lớn còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nhu cầu bên ngoài, khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu sẽ còn hạn chế.
Thực tế cho thấy khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp lớn vào GDP, tạo việc làm cho phần lớn lao động xã hội và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong thu ngân sách. Nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ, xây dựng thương hiệu lớn trong các lĩnh vực thép, bán lẻ, hàng không, công nghệ, bất động sản, nông nghiệp và dịch vụ.
Câu chuyện phát triển của nhiều tập đoàn tư nhân cho thấy, nếu có môi trường thuận lợi, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh ở quy mô khu vực và quốc tế. Đây là nguồn lực quan trọng để Việt Nam xây dựng các doanh nghiệp đầu tàu, dẫn dắt chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân hiện nay là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận vốn dài hạn và ít cơ hội tham gia các dự án quy mô lớn.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp còn chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào, logistics, lãi suất vốn vay, thiếu lao động kỹ năng và sức mua thị trường chưa phục hồi như kỳ vọng. Không ít doanh nghiệp cho rằng khó khăn lớn nhất không chỉ là vốn hay thị trường, mà còn là thủ tục hành chính kéo dài và sự thiếu ổn định trong chính sách.
Nếu các điểm nghẽn này không được tháo gỡ triệt để, khu vực tư nhân khó có thể trở thành trụ cột tăng trưởng như kỳ vọng. Điều đó đồng nghĩa nội lực nền kinh tế sẽ tiếp tục yếu so với mục tiêu phát triển dài hạn.
Từ tư duy hỗ trợ sang tư duy trao quyền
Nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc thay đổi cách tiếp cận với kinh tế tư nhân. Thay vì chỉ dừng ở hỗ trợ, cần chuyển sang tư duy trao quyền phát triển thực chất cho doanh nghiệp.
Trao quyền ở đây trước hết là xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo. Doanh nghiệp chỉ mạnh dạn đầu tư dài hạn khi họ tin rằng chính sách nhất quán, quyền tài sản được bảo đảm và thủ tục được xử lý công bằng, nhanh chóng.
Tiếp đó là tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực bình đẳng hơn. Nhiều doanh nghiệp tư nhân vẫn gặp khó khi tiếp cận đất đai, tín dụng, dữ liệu, công nghệ và cơ hội tham gia các dự án lớn. Nếu được tiếp cận công bằng với các nguồn lực phát triển, khu vực tư nhân sẽ có thêm động lực mở rộng đầu tư.
Một hướng đi quan trọng khác là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI. Việt Nam thu hút mạnh đầu tư nước ngoài nhưng mức độ lan tỏa công nghệ và giá trị gia tăng cho doanh nghiệp nội địa còn hạn chế. Cần có chính sách thực chất hơn để doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.
Song song với đó, Nhà nước có thể đóng vai trò “đặt hàng chiến lược” thông qua các dự án hạ tầng, năng lượng, công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghiệp hỗ trợ. Nếu cơ chế được thiết kế hợp lý, đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp tư nhân học hỏi công nghệ, nâng cấp năng lực quản trị và từng bước hình thành các tập đoàn mạnh mang tầm khu vực.
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, Việt Nam khó có thể duy trì tăng trưởng cao nếu chỉ dựa vào vốn ngoại hoặc lợi thế lao động giá rẻ. Tăng trưởng bền vững phải đến từ một khu vực doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, sáng tạo và đủ sức dẫn dắt nền kinh tế.
Kinh tế tư nhân không chỉ là một thành phần của nền kinh tế mà cần được nhìn nhận là động lực trung tâm trong giai đoạn phát triển mới. Khi doanh nghiệp tư nhân được trao quyền đúng nghĩa, được cạnh tranh bình đẳng và được tiếp cận nguồn lực công bằng, Việt Nam sẽ có cơ hội tạo ra những “xương sống” kinh tế mới cho hành trình bứt phá.
Muốn đi nhanh và đi xa, nền kinh tế cần dựa vào chính sức mình. Và sức mạnh đó nằm ở cộng đồng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.
Nam Sơn
