Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, sau khi tăng 13% trong tháng 1, xuất khẩu cá ngừ tháng 2/2026 chỉ đạt hơn 53 triệu USD, giảm gần 15% so với cùng kỳ. Lũy kế hai tháng, mặt hàng này đang chịu sức ép lớn từ nhu cầu, chi phí logistics và yếu tố chính sách.

Xét theo thị trường, Mỹ vẫn là đối tác lớn nhất với hơn 42 triệu USD, chiếm khoảng 32,8% tổng kim ngạch, nhưng lại giảm 15% so với cùng kỳ – mức giảm đáng chú ý do vai trò dẫn dắt của thị trường này.

Ảnh: internet

Ở chiều ngược lại, nhiều thị trường khác ghi nhận tăng trưởng tích cực như Nga, Đức, Israel, Mexico, Ai Cập và Chile, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường đang giúp doanh nghiệp phần nào bù đắp sự sụt giảm từ Mỹ.

Xét theo cơ cấu, nhóm cá ngừ thuộc mã HS03 vẫn chiếm tỷ trọng chủ đạo với hơn 55% kim ngạch, nhưng giảm gần 4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, các sản phẩm cá ngừ chế biến và đóng hộp (HS16) tăng khoảng 5%, trong đó mặt hàng cá ngừ đóng hộp ghi nhận xu hướng tăng trưởng ổn định.

Diễn biến này phù hợp với xu hướng tiêu dùng toàn cầu, khi nhu cầu đối với sản phẩm chế biến sẵn, tiện lợi, dễ bảo quản và có giá hợp lý tiếp tục gia tăng, mở ra dư địa cho phân khúc cá ngừ chế biến.

Theo VASEP, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia chưa được Mỹ công nhận tương đương đối với một số hoạt động khai thác, khiến từ đầu năm 2026, một số sản phẩm cá ngừ có nguy cơ bị hạn chế hoặc phải bổ sung chứng nhận COA khi xuất khẩu sang thị trường này. Điều này làm tăng chi phí thủ tục, kéo dài thời gian thông quan và khiến nhà nhập khẩu thận trọng hơn.

Bên cạnh áp lực chính sách, ngành cá ngừ còn đối mặt với chi phí đầu vào và logistics tăng cao. Nguồn cung nguyên liệu sụt giảm tại một số ngư trường lớn khiến giá cá ngừ vằn đông lạnh duy trì ở mức cao, khoảng 1.600–1.700 USD/tấn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ chưa phục hồi đồng đều, tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp.

Áp lực logistics gia tăng do bất ổn tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu và phí bảo hiểm vận tải biển tăng mạnh, có trường hợp vượt 1.000%. Điều này đẩy chi phí vận chuyển lên cao, làm gia tăng rủi ro giao hàng và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp cá ngừ.

Bên cạnh đó, cạnh tranh tại EU cũng gia tăng khi hiệp định thương mại giữa EU và Ấn Độ mở ra lộ trình giảm thuế về 0%, khiến lợi thế của Việt Nam suy giảm và áp lực cạnh tranh về giá ngày càng lớn.

Tổng thể, thị trường cá ngừ đầu năm 2026 đang trong trạng thái giằng co, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt thích ứng chính sách, kiểm soát chi phí và đa dạng hóa thị trường để duy trì tăng trưởng.

Chi Chi (t/h)